Nobelprijs voor Vrede vandaag uitgereikt, maar is het niet beter om een jaartje over te slaan?

Het overslaan van de Nobelprijs voor de Vrede is in het verleden al vaker gebeurd. De laatste keer dat de prijs niet werd uitgereikt, was in 1972, vertelt oud-minister en oud-diplomaat Jan Pronk in NOS Met het Oog op Morgen.

In dat jaar had het te maken met de Vietnamoorlog, maar er zijn ook andere momenten geweest waarop de Nobelprijs voor de Vrede niet werd uitgereikt. "Gedurende de Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog, en een aantal tussenliggende jaren, toen de spanningen zo groot waren dat men niet een kandidaat kon vinden."

Teken afgeven

Een jaartje overslaan kan Pronk zich goed voorstellen. "Het zou een goed teken kunnen zijn om in deze tijd te zeggen: we willen een teken geven, wij geven geen Nobelprijs voor de Vrede uit", zegt hij.

Maar volgens hem is er ook een andere optie: de prijs geven aan een persoon of organisatie die zich bezighoudt met slachtoffers van gewelddadige conflicten. Hij noemt als voorbeeld hulpmedewerkers in Gaza. "Iedereen in de gezondheidszorg die daar nog steeds met gevaar voor eigen leven bezig is om mensen te helpen, die zouden zo'n prijs verdienen."

Een andere optie is de prijs uitreiken aan het Internationaal Gerechtshof of de VN-organisatie UNRWA. "Die hebben de Palestijnen altijd steun gegeven in een situatie waarin men werd onderdrukt."

Buigen voor macht

Er zijn genoeg alternatieven voor een winnaar waarmee het Nobelprijscomité een signaal kan afgeven, vindt Pronk. Maar of ze dat ook gaan doen? Dat betwijfelt hij. "Want men buigt nogal eens voor macht."

Hij wijst naar de vorige winnaar van de prijs, de Venezolaanse oppositieleider Machado. "Dat was een misgreep." Ze droeg haar winst op aan Trump en gaf de prijs zelfs aan de Amerikaanse president. "De agressor, in weze, in haar eigen land."

Pronk: "Je wil niet al te veel problemen hebben. Dus Ik kan me goed voorstellen dat men buigt. Je kan ook op een andere manier buigen door een prijs uit te reiken aan een vredesactivist in een heel ander deel van de wereld, die het ongetwijfeld verdient. Maar dat leidt af van de grote vraagstukken op het terrein van oorlog en vrede."

Geen politicus

Wie ook de winnaar zal zijn, het is volgens Pronk op dit moment geen goed idee om een politicus te kiezen. "Alle keuzes voor politici zijn in het verleden toch altijd een beetje mank gegaan."

Dat geldt bijvoorbeeld voor de Nobelprijswinnaars uit 1973: de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger en Le Duc Tho, generaal, politicus en hoofdonderhandelaar van toenmalig Noord-Vietnam. "Ze hadden in de jaren die eraan vooraf gingen zeer hard oorlog gevoerd. Ze hadden dus heel veel bloed aan hun handen."

Het liefst ziet hij een organisatie of maatschappelijke beweging winnen. "Zoals internationale organisaties die zich keerden tegen de verdere kernbewapening", zegt Pronk. "Dat type organisaties is van groot belang. Dat betekent dat je dan ook de vredesprijs uitreikt aan een vraagstuk. Daardoor wordt het weer dicht bij de mensen gebracht."