Zomercultuur: boeken en leesplezier onder jongeren

Schrijfster Chinouk Thijssen werd vooral bekend om haar boeken voor jongeren vanaf 15 jaar, maar schrijft inmiddels ook voor kinderen. Ze schrijft griezelboeken en haalt haar inspiratie uit bijvoorbeeld gesprekken in de trein, maar ook door gekke dingen als een wildwaterbaan. "Normale dingen kunnen iets heel geks worden in mijn brein", vertelt ze. "Ik was in een zwembad met een wildwaterbaan waar veel kinderen in gingen, maar niet meer uitkwamen. Het bleek een anticlimax, want de uitgang zat blijkbaar aan de achterkant. En toch haalde ik er inspiratie uit en schreef ik een boek over kinderen die verdwenen in een wildwaterbaan."

Kinderen hebben een rijke fantasie en verwondering, wat het voor Chinouk een leuke doelgroep maakt om voor te schrijven. "Helaas zie ik wel dat die magie van bijvoorbeeld kinderen uit groep 7 en 8 langzaamaan toch verdwijnt", zegt ze. "Ik wil die magie van fantasie in leven houden, vooral bij de kinderen die niet van lezen houden."

Horror voor kinderen

Horror is voor kinderen heel anders dan voor volwassenen. Je kunt natuurlijk veel minder ver gaan in bloederigheid, details en gruwelijke moorden. "Als ik voor een iets oudere doelgroep schrijf, vind ik het leuk om de randjes op te zoeken: hoe ver kan ik gaan?" vertelt Chinouk. "Voor kinderen kun je dan al de helft schrappen. Ik vind het ook belangrijk om over dingen te schrijven die niet écht kunnen gebeuren. In Happyland schreef ik over een vader die vermist raakte en dat kan al heftig zijn voor kinderen die een ouder hebben verloren. Daar ben ik vanaf dat moment voorzichter mee geworden."

Chinouk voelt hierdoor een bepaalde verantwoordelijkheid richting de kinderen waar ze voor schrijft, wat het schrijven ook ingewikkelder maakt. "Ik maak continu de afweging of iets wel of niet te heftig is", zegt ze. "Maar ik merk wel dat kinderen veel meer kunnen hebben dan ik op dezelfde leeftijd vroeger. Mensen denken vaak dat kinderen tegenwoordig soft zijn, maar ik denk juist dat de ouders voorzichtiger zijn geworden. Kinderen komen tegenwoordig gewoon snel in aanraking met horrorgames of -films via sociale media of een oudere broer of zus."

Minder lezende jongeren

Het aantal lezers is flink gedaald in alle leeftijdsgroepen, maar voornamelijk tussen de 12 en 19 jaar. In 2006 was twee derde van de jongeren nog een lezer, tien jaar later was dat nog maar 40 procent, blijkt uit cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Dat komt onder andere omdat jongeren op de middelbare school een bepaald aantal boeken gelezen moeten hebben van de leeslijst. "En waar hebben een jongeren een hekel aan? Alles wat ze moeten." Volgens Chinouk gaat het al fout op de basisschool, waar het vak 'begrijpend lezen' erg saai is. "Zorg ervoor dat ze geen droge vragen moeten beantwoorden, maar vragen als 'wat zou jij doen in deze situatie?' of 'hoe zou jij willen dat dit verhaal verdergaat?'.

Volgens Chinouk staan er veel boeken op de leeslijst die traag op gang komen, waardoor een jonge lezer na vijf of tien bladzijdes afhaakt. "Dat is ook een beetje het probleem van social media: alles moet snel." Jongeren vinden lezen misschien minder leuk, maar ze houden wel van verhalen, vertelt Chinouk. "Met een goed boek zet je ze dus wel weer aan het lezen. Het is ook gewoon belangrijk voor het inlevingsvermogen, grammatica en spelling."