Groen beleid is een must voor de wereld én de economie

In De Week van Jan duikt klimaatjournalist Jan van Poppel in de staat van het Europese klimaatbeleid. Waar Europa in 2019 nog ambitieus en optimistisch de Green deal presenteerde, lijkt de koers inmiddels te zijn afgezwakt. "De Green Deal was bedoeld om Europa als continent klimaatneutraal te maken in 2050", legt Van Poppel uit. Ook werd er een tussendoel gesteld: 55% minder broeikasgassen ten opzichte van 1990. "Het was een heel progressief, vooruitstrevend pakket", zegt van Poppel. 

Green Industrial Deal

Maar dat momentum is verdwenen. Volgens Paul de Clerck van Friends of the Earth Europe is de situatie zelfs ronduit verslechterd. "Wij hadden destijds op allerlei punten wel kritiek dat het niet ver genoeg ging. Maar als ik zie hoe het nu gaat, zou ik er zo voor tekenen", zegt hij. "We hebben vijf jaar lang een groene koers gehad met de Green Deal. Maar sinds begin 2025 hebben we de verkeerde afslag gemaakt", zegt hij. 

De Green Deal heeft plaatsgemaakt voor de Green Industrial Deal, waarin zo'n 100 miljard per jaar wordt geïnvesteerd in verduurzaming. Maar dat is bij lange na niet genoeg. "Er is ongeveer 650 miljard euro per jaar nodig om te voldoen aan die doelen die we hebben gesteld", zegt Van Poppel. Tegelijkertijd komt de rekening nauwelijks bij de grootste vervuilers te liggen. De industrie wordt in dit plan grotendeels ontzien. "Misschien moeten die bedrijven ook bijdragen aan die duurzame energietransitie", zegt Van Poppel. 

Lobby-industrie

Het gevolg is dat de klimaatdoelen verder uit het zicht raken en de economische positie van Europa kwetsbaar is. We zijn immers nog altijd afhankelijk van buitenlandse energie. Van waar dan deze keuze? Volgens De Clerck komt dat door de lobby-industrie. "Er zijn 10 keer zoveel lobbyisten uit het bedrijfsleven als vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties of vakbonden", zegt Paul. En de invloed rijkt nog verder: adviesorganen bestaan ook grotendeels uit vertegenwoordigers van het bedrijfsleven. "Ze hebben gigantisch veel toegang tot besluitnemers", zegt hij. 

Organisaties zoals Friends of the Earth, waar Paul de Clerck werkzaam is proberen tegenwicht te bieden. Waar dat eerder met succes gebeurde, lopen ze nu tegen een muur. Op dit moment ligt het oor van Brussel op een hele andere plaats", zegt hij. "Wat je ziet is dat de Europese Commissie er gewoon niet naar luistert. (...) De tegenwind is nogal sterk", zegt hij. Volgens hem is het duidelijk wat er moet gebeuren: "Lobby vanuit het bedrijfsleven moet aan banden worden gelegd." Dat is overigens geen onmogelijke opgave: voor de tabaksindustrie gelden strenge regels waardoor zij geen invloed mogen hebben op beleid. Een vergelijkbare aanpak voor vervuilende sectoren zou dus mogelijk zijn. 

Klimaatambitie

Het probleem is helder: grote vervuilers worden ontzien en van de klimaatambities blijft weinig overeind. Dat terwijl de markt juist kansen biedt voor een groen beleid. Op terreinen als Big Tech, AI en defensie loopt Europa achter op grootmachten als VS en China. Maar in die energietransitie kunnen we wél het verschil maken. "Als je erachteraan hobbelt, blijf je altijd van ondergeschikte waarde. Als er een kans is om Europa opnieuw uit te vinden en op de kaart te zetten, is het wel de groene koers", zegt Van Poppel. 

Europa heeft een ambitieus klimaatbeleid nodig, voor de wereld én voor de economie. "Aan de ene kant maakt het denken over klimaat heel snel moedeloos", zegt Van Poppel. "Aan de andere kant: als je in Europa in 2040 of 2050 nog geld wil verdienen, dan moet dat met duurzame energie."