Polen stapt uit landmijnenverdrag: wat zijn de gevolgen?

Landen die het verdrag hebben ondertekend, moeten niet alleen stoppen met het gebruik van de mijnen, maar ook bestaande mijnenvelden ruimen en hun voorraden vernietigen, zegt Jan Tijmen Ninck Blok in Met het Oog op Morgen. Hij is expert op het gebied van humanitair oorlogsrecht bij het Rode Kruis. "Ook mag er geen handel meer plaatsvinden in deze mijnen."

Het gaat om specifieke mijnen, antipersoonsmijnen. "Het specifieke aspect van de mijn is dat die door het slachtoffer wordt geactiveerd, omdat het slachtoffer erop gaat staan of er dichtbij is. Dat triggert de explosie."

Slachtoffers zijn veelal burgers.

Polen stapt uit het verdrag, omdat het de mijnen weer wil kunnen gebruiken langs de grens met Rusland. Tijmen Ninck Blok denkt dat het weinig zin heeft. "Het probleem met de mijn is dat die erg veel slachtoffers maakt. En als we het hebben over erg veel slachtoffers, dan zien we de afgelopen jaren dat de trend omhooggaat: duizend slachtoffers wereldwijd. De burgerbevolking wordt het hardst getroffen."

Zo’n 80 procent van de dodelijke slachtoffers van deze mijnen zijn burgers. "Waarvan ook een heel groot deel kinderen zijn."

Kostbaar en moeilijk in de gaten te houden

De mijnen worden vaak tijdens oorlogen gelegd, maar "na de oorlog duurt het jaren en is het ontzettend kostbaar om mijnenvelden te ruimen."

Het is ook moeilijk om ze in de gaten te houden, zegt Tijmen Ninck Blok. "Ze zwerven door de grond: denk aan een modderstroom of een akker die wordt omgeploegd. Waar de mijn de grond inging, hoeft die niet per se weer uit de grond te komen."

Daarnaast zijn er gevolgen voor de economie. "De infrastructuur wordt aangetast. Mensen moeten naar het ziekenhuis kunnen gaan en naar school kunnen gaan. Het heeft nog veel meer gevolgen dan alleen de slachtoffers van de mijn zelf."

Uit het verdrag

Er zijn nu in totaal vijf landen uit het verdrag gestapt, maar kunnen die landen dat zomaar doen? Het verdrag is een bindende internationale wet. "Ja en een klein beetje nee. Er is bewust in het verdrag ingebouwd dat je het niet vandaag kunt opzeggen en er meteen uit kunt stappen. Je kunt het verdrag wel opzeggen, maar dan geldt er een afkoelperiode van zes maanden, waarna het pas effectief wordt."

Volgens Tijmen Ninck Blok is dat gedaan zodat landen niet bij de eerste bedreiging al uit het verdrag kunnen stappen. "Een land dat in een oorlog zit, kan niet uit het verdrag stappen."