Ruimte steeds voller met satellieten: wat zijn de gevolgen?

Van de 17.000 satellieten in de ruimte is SpaceX, het ruimtetechniekbedrijf van Elon Musk, verantwoordelijk voor 11.000 exemplaren. Het gaat om zogeheten Starlink-satellieten. En bij dat aantal zou het niet moeten blijven volgens SpaceX-bestuurder Michael Nicolls. "Hij wil de miljoen halen door datacenters in de ruimte te gaan bouwen", vertelt Ruimtevaartdeskundige Rob van den Berg. "We hebben steeds meer behoefte aan AI. De datacenters daarvoor kosten veel ruimte en energie, dus willen ze die als oplossing in de ruimte bouwen."

Hybride oorlog

Als iedereen internet heeft, is er minder armoede, denkt Musk, die er met zijn satellieten voor wil zorgen dat elk land toegang tot het internet krijgt. Masson heeft haar twijfels: "Alles wat je doet in de ruimte kan zowel civiel als militair zijn. Je hebt niet eens een wapen nodig. Je kunt met een simpele satelliet een andere satelliet verstoren en een signaal kapen." Daarbij doelt de ruimterechtexpert op hybride oorlogvoering. Op 14 oktober werd bekend dat de toegang van Oekraïne tot het satellietnetwerk van Starlink plots werd beperkt. "Is het een oorlogsdaad?", vraagt Masson zich af. "Het levert allemaal spanningsvelden en vragen op."

Botsingen

De forse toename brengt ook andere problemen met zich mee: satellieten kunnen botsen. "Met name botsingen met ruimtepuin komen voor", zegt Van den Berg. "Als een satelliet of bijvoorbeeld het International Space Station geraakt wordt door een brokstuk, dan kan dat flinke schade opleveren. Daardoor komen er weer meer brokstukken vrij en krijg je een soort lawine-effect." Volgens Van den Berg kan het enkele tot honderden jaren duren voordat het ruimtepuin weer naar beneden komt. "Als het onbestuurbaar is, is het onvoorspelbaar wanneer er iets naar beneden komt."

Volgens SpaceX moet er toezicht zijn op waar elke satelliet zich bevindt. Masson kan zich vinden in die uitspraak. "Het gaat om verkeersregels in de ruimte. Net als in het vliegverkeer, om botsingen te voorkomen", legt ze uit. 

Verouderde regels

Iets wat in ieder geval zeker is: we kunnen niet meer leven zonder satellieten. "Als we ze allemaal uitzetten, zijn we terug in de Middeleeuwen. We zijn heel erg afhankelijk", zegt Masson. Dus is regelgeving volgens haar een belangrijk onderdeel in de ruimtevaart. Momenteel leunt het gedrag van ruimteorganisaties op een verdrag van de Verenigde Naties uit 1967. "Maar dat is niet ingericht op alle grote dingen die we nu doen, dus we moeten behoorlijk wat aanvullen."

Volgens Van den Berg hebben de ontwikkelingen in de ruimte al een te grote vlucht genomen om nog alles voor te kunnen zijn. "We zijn al gaan handelen zonder eerst goed na te denken over de consequenties. Commerciële technologische ontwikkelingen lopen veel sneller dan internationaal recht."

Masson denkt niet dat het handhaven van de regels een taak van de Verenigde Naties is. “We hebben privébedrijven nodig die dat gaan uitvoeren.”