Nederlandse VN-militair Mandy over oorlog en vluchtende bevolking nu: 'Ik zag Libanon kapotgaan'

"Israël geeft waarschuwingsbevelen af. Ze stellen rode zones in en dat betekent dat iedereen weg moet. Dat zorgt voor massa's vluchtende mensen", vertelt Mandy. "Ze hebben geen plek om naartoe te gaan, dus middenin de stad bivakkeren ze in hun auto's, in de hoop ooit weer terug te kunnen. Maar ook daar blijkt het niet veilig."

Ze kwam eind 2023 aan in het Zuid-Libanese Naqoura. Ze nam deel aan de VN-vredesmacht UNIFIL, die sinds 1978 toezicht houdt aan de grens met Israël. De militairen proberen escalaties tussen Israël en Hezbollah te voorkomen en helpen soms met humanitaire taken.

'Alles was plat'

Mandy zag het land in korte tijd veranderen. "Er was wel al wat gaande, maar ik heb nog een levend en bruisend Libanon gezien. Er waren nog markten. De bevolking was er nog. Daarna heb ik het kapot zien gaan. Toen ik de missie verliet, was alles plat. Aan de kant van de weg zag je oorlogsslachtoffers liggen, of delen van oorlogsslachtoffers."

Ze noemt de aanslag met piepers (op 17 september 2024 ontploften duizenden piepers en andere communicatieapparaten die werden gebruikt door leden van Hezbollah) een omslagpunt. "Het hele jaar was al vrij intens. Je zag gedurende het jaar de situatie steeds stapsgewijs escaleren, maar dit was in mijn beleving echt een soort kantelpunt. De Israëlische grondinvasie liet niet op zich wachten en in de zuidelijke wijken van Beiroet werd veel heftiger gebombardeerd. Wat voorheen veelal bij heftige dreigementen bleef, was de realiteit geworden."

De pieperaanslag kwam voor Mandy letterlijk dichtbij. "Er waren explosies op plekken waar ik gewoon kwam. Bijvoorbeeld in mijn supermarkt."

'Hezbollah is een gedachtegoed'

De militairen vallen niet meer op in Libanon. "UNIFIL zit er al zo lang. Iedereen die na 1978 is geboren, is ermee opgegroeid. Zij weten niet anders dan dat er witte VN-auto's door de straten rijden. Wel heb ik gemerkt dat de associatie met ons heel nauw verbonden was met gebeurtenissen in de wereld. Als een Europees land zich slecht uitspreekt over Hezbollah, merk je dat berichten in Libanon polariserend worden."

Hezbollah is in Zuid-Libanon een gedachtegoed, zegt Mandy. "Je ziet kinderen van drie rondlopen met een Hezbollah-vlag. Die lopen niet aan het front, die zijn niet aan het strijden." Ze ziet de Israëlische aanvallen van nu dan ook met lede ogen aan. "Je kunt Hezbollah niet wegbombarderen."

Ze vertrok eind 2024, net na de ingang van een staakt-het-vuren. "Het voelde voor mij als een heel lang ingehouden adem. Door het staakt-het-vuren kon ik het gebied in ieder geval met een voldaan gevoel verlaten."

Kerstdiner

Terug in Nederland was het wennen. "Het ene moment zag ik vanuit een gepantserd voertuig de oorlogsslachtoffers liggen. Twee dagen later zat ik aan het kerstdiner..." Ze schreef over haar ervaringen een boek. De titel 'Blauwe Scherven' heeft meerdere lagen. "Blauw is de kleur van de VN. De druk van alle bombardementen zorgde voor gesprongen ramen. Vandaar scherven. Maar misschien zijn het ook scherven in mezelf. Tegelijkertijd vormen die ook weer patronen. Er komt altijd wat nieuws."