Sef geen Ambassadeur van de Vrede: 'Omdat hij betrokken is bij vrede'

Ooit gaf ik gedichtenles op middelbare scholen in het kader van 4 en 5 mei. Ik vond dat belangrijk en eervol om te doen. Ik voelde mij betrokken bij Bevrijdingsdag en Dodenherdenking, ik voelde mij, terwijl ik die lessen gaf, verbonden met mijn opa die onderdook en mijn oma die van dichtbij de slag om Arnhem meemaakte. Ik dacht aan mijn collega-dichters, Jan Campert, A.M. de Jong, allebei door de fascisten vermoord. Maar het meest van alles dacht en denk ik tijdens 4 en 5 mei aan de oorlog die ik het beste ken: de dagelijkse oorlog, op het journaal.

In die gedichtenlessen moesten mijn leerlingen een gedicht over oorlog schrijven. In hun eerste aanzet schreven die leerlingen allemaal over De Oorlog, de Tweede Wereldoorlog, en met hun uit geschiedenisboeken gehaalde zwartwit-opvatting van goed en fout werden die gedichten vaak niet zo mooi. Ze werden pas mooi wanneer ze hun gedichten naar het heden trokken: pas wanneer ze nadachten over de oorlog waarmee ze op dagelijkse basis geconfronteerd werden, werden de gedichten oprecht en doorvoeld. 

Dan konden die gedichten natuurlijk nog steeds óók over de Tweede Wereldoorlog gaan (net zoals een Dodenherdenking meerdere oorlogen tegelijkertijd kan belichten), maar doordat het ook over ze zelf ging, werden die scholieren betrokken. Precies dat lijkt mij het doel van zo’n gedichtenwedstrijd. Helaas werden dat soort gedichten, die het thema naar het nu trokken, zelden door het organiserend comité als winnaar uitgekozen.

Wat gold voor die gedichten, geld ook voor artiesten die dat doen. Deze week werd bekend dat de rapper Sef eerst wél werd gepolst als Ambassadeur van de Vrijheid - je weet wel, die eervolle functie waarbij je in een helikopter van optreden naar optreden mag vliegen - maar uiteindelijk werd afgebeld omdat hij volgens Nationaal Comité 4 en 5 mei een 'te uitgesproken mening over internationale conflicten' had. 

Sef sprak zich uit over de humanitaire situatie in Gaza. Dat deed Sef niet omdat hij aanhanger van Hamas is, want elke malloot snapt dat Sef duidelijk geen Hamas aanhanger is. Dat deed Sef niet omdat Sef een antisemiet is, want elke idioot snapt dat Sef geen antisemiet is. Sef deed dat omdat hij betrokken bij de vrede is. Blijkbaar was die betrokkenheid genoeg reden voor het comité om Sef zijn uitnodiging in te trekken. Terwijl Sef, held van middelbare scholieren, nou juist iemand is die het belang van vrede juist ook onder die doelgroep duidelijk maakt. Zijn vervanger is de Jostiband.

Wat voor precedent schept dit? Is een bijdrage doen aan Dodenherdenking en Bevrijdingsdag straks alleen weggelegd voor zoutloze entertainers? Mag ik ook niet meer meedoen omdat ik mij hierover uitspreek? Terwijl ik mij betrokken voel bij het onderwerp? Terwijl ik mij voor de vrede wil inzetten? Terwijl het ook mijn herdenking is? Het 4 en 5 mei comité is geen particulier initiatief, het wordt betaald met belastinggeld, is een club van ons allemaal. Een club die nota bene in haar eigen memorandum heeft staan dat we op 4 mei ook oorlog situaties na de Tweede Wereldoorlog herdenken. 

Ik wil het comité niet volledig affakkelen. Het zijn volgens mij evengoed mensen die met de vrede zijn begaan en het is ontzettend belangrijk dat er een nationaal moment bestaat waarop we beseffen hoe waardevol vrede is, maar de huidige, ietwat conservatieve opzet van Dodenherdenking en Bevrijdingsdag, en de angst voor controverse die in die opzet ingebakken zit, doet die vrede geen goed. Want het gaat er natuurlijk niet om wat er in een of ander memorandum staat. Het gaat erom hoe oorlog en vrede in de harten van de mensen leeft. In de harten van alle Nederlanders.

Deze week maakte de minister van Defensie excuses vanwege het abusievelijk bombarderen van een Irakees universiteitsgebouw door de Nederlandse krijgsmacht. Het was niet expres, maar het was nou ook niet bepaald een bijdrage aan de internationale vrede: twee onschuldige docenten en vijf van hun onschuldige familieleden kwamen erbij om het leven. Vanuit die Nederlandse krijgsmacht staat de Marinierskapel der Nederlandse Marine wel vrolijk deuntjes te toeteren tijdens het officiële 5 mei-orkest. Sef niet. Sef heeft nog nooit iemand gebombardeerd. Sef sprak zich op sociale media uit over de humanitaire situatie in de Gazastrook. Toch mag de Marinierskapel wel komen. Sef niet.