Stroomnet raakt vol: Ook gewone huishoudens zullen moeten wachten op aansluitingen

Tot nu toe troffen de beperkingen vooral grote bedrijven. Zij kwamen als eerste op wachtlijsten terecht wanneer het stroomnet geen extra capaciteit meer kon leveren. Nu verschuift dat ook naar kleinere bedrijven en huishoudens. "In de praktijk betekent het dat ook kleinverbruikers, consumenten en kleinere ondernemers, mogelijk moeten wachten op een nieuwe aansluiting", legt Heller uit. Toch betekent dat niet automatisch dat verduurzaming stilvalt. Maatregelen als isoleren en besparen blijven volgens haar gewoon mogelijk. "Voor sommige mensen zal het ingewikkeld worden, maar er kan ook heel veel nog wel."

File op het stroomnet

De term die steeds terugkomt is 'netcongestie'. Heller vergelijkt het met een file op de snelweg. Als te veel mensen tegelijkertijd gebruikmaken van dezelfde infrastructuur, ontstaat er een knelpunt. "Alleen zit er een belangrijk verschil in", zegt zij. "Bij een verkeersfile sta je stil, maar gaat er niets kapot. Op het stroomnet kan overbelasting uiteindelijk wel tot problemen leiden." In extreme gevallen kunnen netbeheerders gebruikers tijdelijk moeten afschakelen om het systeem stabiel te houden. Dat scenario willen zij juist voorkomen.

Dat Nederland hiermee worstelt, heeft volgens Heller meerdere oorzaken. De energietransitie speelt een belangrijke rol. Huishoudens koken elektrisch, rijden steeds vaker elektrisch en stappen over op warmtepompen. Tegelijkertijd groeien bedrijven en komen er nieuwe woonwijken bij. "Er komen veel ontwikkelingen lokaal samen", zegt zij. "De vraag naar elektriciteit neemt op specifieke momenten sterk toe." Daar komt bij dat de uitbreiding van het stroomnet niet snel genoeg gaat. Lange procedures, wetgeving en personeelstekorten zorgen voor vertraging.

Slimmer omgaan met stroom

Een deel van de oplossing zit volgens Heller niet alleen in meer kabels en transformatorstations, maar ook in slimmer gebruik van elektriciteit. Zeker op zonnige dagen ligt daar een kans. Huishoudens met zonnepanelen kunnen opgewekte stroom bijvoorbeeld direct gebruiken voor het opladen van een elektrische auto of het draaien van huishoudelijke apparaten. "Het idee is dat je energie gebruikt op het moment dat die er ook daadwerkelijk is", vertelt ze.

Dat betekent niet dat mensen voortdurend hun dag moeten plannen rondom het stroomnet. Volgens Heller kunnen slimme systemen steeds meer automatisch regelen. Apparaten worden slimmer en energiemanagementsystemen kunnen het verbruik sturen.

Nationale crisis?

Werkgeversorganisatie VNO-NCW riep het kabinet eerder op om netcongestie als nationale crisis te behandelen. Heller wil zich niet uitspreken over dat label, maar ziet wel dat het probleem grote gevolgen heeft. "Het belemmert op dit moment veel ontwikkelingen. Er moeten echt doorbraken komen om processen te versnellen."

Nederland heeft volgens haar nog altijd een van de meest stabiele stroomnetten van Europa. Tegelijkertijd ontstaat de vraag hoeveel zekerheid en betrouwbaarheid we in de toekomst verwachten en hoeveel investeringen daarvoor nodig zijn. "Misschien moeten we accepteren dat we soms iets flexibeler omgaan met ons stroomgebruik", zegt Heller.