Zorgmedewerkers willen best meer werken, maar dan moet het werk anders worden ingericht

Dat zorgmedewerkers gemiddeld 24 uur per week werken, betekent volgens Louise Luitse van stichting Het Potentieel Pakken niet dat zij ook maar drie dagen aan het werk zijn. Juist door de vele korte diensten voelt een parttimecontract vaak als een volledige werkweek. "In de ouderenzorg betekent 24 uur werken vaak dat je vier, vijf of soms zelfs zes keer per week naar je werk komt. Er zijn veel korte diensten, waardoor je niet, zoals iemand met een kantoorbaan, acht uur op een dag werkt." Daardoor is een contract van 32 of 36 uur voor veel medewerkers lastig te combineren met hun privéleven.

Anders roosteren in plaats van harder werken

Bij zorgorganisatie Aafje in Rotterdam lukte het wél om medewerkers meer uren te laten werken. Volgens directrice Mariska van Oosten begon dat met een andere manier van plannen. "Wat we voornamelijk hebben gedaan is de zorg spreiden over de hele dag. Medisch noodzakelijke zorg blijft op de piekmomenten, maar andere zorg kan ook later plaatsvinden." Daardoor konden de korte, gebroken diensten plaatsmaken voor diensten van acht uur. Tegelijkertijd werd samen met medewerkers gekeken welke werktijden het beste aansloten op hun persoonlijke situatie, bijvoorbeeld rondom schooltijden of kinderopvang. 

Dat vroeg ook iets van cliënten. Niet iedere zorgvraag werd nog automatisch op het gewenste tijdstip ingepland. "Je moet als organisatie lef hebben en durven kiezen", zegt Van Oosten. "Als wij goed voor onze zorgmedewerkers zorgen, kunnen we ook goed voor onze cliënten zorgen." In de praktijk bleek die verandering mee te vallen. "Uiteindelijk hebben we maar een handjevol cliënten gehad die vertrokken zijn. Juist omdat zij vaker dezelfde medewerker over de vloer kregen, ging de kwaliteit van zorg omhoog."

Meer uren leveren vaak meer op dan gedacht

Een andere reden waarom medewerkers terughoudend zijn om meer te werken, is de angst om er financieel nauwelijks op vooruit te gaan door het verlies van toeslagen. Volgens Luitse klopt dat beeld lang niet altijd. "Uit onderzoek onder bijna een miljoen praktisch opgeleide medewerkers in de zorg en kinderopvang blijkt dat vier op de vijf medewerkers die vier uur extra gaan werken, netto meer dan 200 euro per maand overhouden." Toch denken veel mensen dat extra werken niet loont, omdat ze verhalen van anderen horen of niet weten hoe ze hun eigen situatie kunnen berekenen. Werkgevers kunnen volgens haar een belangrijke rol spelen door medewerkers daarbij te helpen. 

De oplossing zit in maatwerk

Volgens Van Oosten draait de verandering uiteindelijk niet alleen om roosters, maar vooral om de manier waarop organisaties met hun medewerkers omgaan. Bij Aafje werden uitgebreide dialoogsessies georganiseerd, waarin medewerkers konden aangeven wat zij nodig hadden om meer te werken. Dat leverde niet alleen meer uren op, maar ook meer tevredenheid. "Mensen voelen zich veel meer gezien, omdat we samen kijken naar een contract dat past bij hun situatie." Ook andere zorgorganisaties tonen inmiddels interesse in deze aanpak. Volgens Luitse staat vier op de tien zorgmedewerkers ervoor open om meer te werken, mits de juiste voorwaarden worden gecreëerd. "Je moet niet vóór medewerkers denken, maar mét hen het gesprek aangaan. Dan blijkt er vaak veel meer mogelijk dan vooraf wordt gedacht."