Villa VdB organiseerde vier burgerberaden in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen

Volgens Eva Rovers, medeoprichter van Bureau Burgerberaad, is juist die betrokkenheid de kracht van dit soort bijeenkomsten. "Een burgerberaad is geen debat, maar een dialoog," legt ze uit. "Mensen komen niet om elkaar te overtuigen, maar om elkaar te begrijpen."

Die aanpak werkt, benadrukt ze. Deelnemers gaan niet in op politieke scheidslijnen, maar spreken vanuit hun eigen leefwereld. "Dat levert oplossingen op die realistisch haalbaar en gedragen zijn. Democratie in optima forma."

Vaak meest gemiddelde stembureau van Nederland

Tijdens de burgerberaden is gekozen voor het behandelen van vier belangrijke lokale thema’s die vrijwel in elke gemeente spelen. Juist daarom zijn deze geschikt om te bespreken met inwoners van verschillende generaties. Ook de keuze voor de gemeente Woerden is niet willekeurig, de plek waar de beraden plaatsvonden is namelijk de Maranthakerk in Woerden. Dit is de plek waar vaak het meest gemiddeld gestemd wordt van Nederland, dat houdt in dat de verkiezingsuitslagen al meerdere jaren vrijwel exact overeenkomen met de landelijke resultaten. 

Generatiekloof op de woningmarkt 

De beraden zijn afgetrapt met het thema wonen. Het woonpanel liet zien hoe groot de kloof is tussen generaties op de woningmarkt. Voor de jongste deelnemer, Boaz Zwanveld (18), is zelfstandig wonen eerder een droom dan een optie: "Ik heb helemaal niks. Ik ben al blij met een kleine woning, als het maar betaalbaar is," vertelde hij. Zijn perspectief laat zien hoe lastig de situatie voor starters is. Zelfs minimale woonwensen blijken onhaalbaar.

Doorstroming zou de situatie kunnen verbeteren. Zo vertelt Jos Zwanenburg (73) hoe hij bewust kleiner is gaan wonen. Hij is ervan overtuigd dat veel ouderen die stap eerder zouden kunnen zetten: "Kinderen gaan de deur uit, je hebt die vier slaapkamers niet meer nodig. Je zou een stap kunnen zetten, maar het moet wel beschikbaar zijn."

Tegelijk blijkt doorstroming lang niet voor iedereen vanzelfsprekend. Zo is deelnemer Jan Lammersen stellig: hij blijft in zijn ruime woning en wil niet weg. Hij ziet wel dat zijn vrouw misschien ooit kleiner zou willen wonen als hij er niet meer is, maar voor hem is het geen optie.

De burgers spraken ook over oplossingen zoals flexwoningen, gedeelde woonvormen en alternatieve financiering. Maar één frustratie kwam telkens terug: de traagheid van procedures.

Woerden aantrekkelijk voor iedereen 

Ook werd het thema leefomgeving besproken. Al snel werd duidelijk dat Woerden voor verschillende generaties heel anders voelt. Waar ouderen het karakter van de stad koesteren, lopen jongeren juist aan tegen het gebrek aan plekken waar zij terechtkunnen.

Zo zijn Marcha Kortekaas (53) en Gijsbert Valstar (74) erg te spreken over de leefbaarheid van de stad. "Het is hier prettig en dat moeten we bewaken," zegt Marcha. Toch maakt zij zich zorgen over het vertrek van jongeren: ze wil dat Woerden aantrekkelijk blijft voor de generaties die hier opgroeien.

Zo zijn de jongere deelnemers minder tevreden over de leefbaarheid. Mats van Wunnik (16) vertelt dat er overdag genoeg te doen is, maar ’s avonds niet. "Dan ga je naar de Appie en blijf je daar de hele avond hangen." Sander den Hollander (21) herkent dit probleem: “Na middernacht is er niks. Dan moet je naar Utrecht en zie je maar hoe je terugkomt."

Volgens hen leidt dat niet alleen tot verveling, maar ook tot irritatie in de buurt, omdat hangplekken automatisch ontstaan zonder dat ze bedoeld zijn. Maar het speelt niet alleen onder jongeren dat zij niet weten wat er te doen is in hun gemeente. "Het bereik is beperkt, je hoort opeens: o, dat was afgelopen zaterdag," vertelt Lex Albers (76).

Deelnemers pleitten dan ook voor betere zichtbaarheid van activiteiten, bijvoorbeeld via duidelijke plakzuilen op centrale plekken in de gemeente. Ook zouden ze meer ontmoetingsplekken voor jongeren willen, zoals een urban gym: een buitensportplek.

Verkeersveiligheid in de gemeente

Verkeersveiligheid is ook een thema dat centraal staat tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Tijdens het beraad werd duidelijk dat veel Woerdenaren dagelijks onveilige situaties ervaren. Voor Josien Verlaan (62), die veel fietst en wandelt, is vooral de route tussen Kamerik en Woerden een bron van zorg: "Het fietspad is zo druk dat je constant moet opletten of je niet van je sokken wordt gereden."

Daarnaast kwamen problemen rond nieuwbouwwijk Snellerpoort uitgebreid aan bod. Annemiek Visser (70) noemde de situatie ronduit chaotisch. Volgens haar is er te weinig nagedacht over de planning en doorstroming tijdens de bouwfases, wat tot gevaarlijke situaties leidt.

Ook verkeersgedrag en handhaving speelden een grote rol in het gesprek. Gert van Vliet (72) merkte dat regels vaak worden genegeerd: "Er zijn plekken waar je niet mag fietsen, maar iedereen fietst er toch. Je moet gewoon handhaven!" Die houding sluit aan bij de observatie van Justin Egberts (29), die als persfotograaf regelmatig ongelukken ziet. "Ongelukken gebeuren steeds vaker zonder auto’s, vooral door elektrische fietsen," zegt Justin.

De groep pleitte voor het verbreden van belangrijke fietsroutes en voor meer zichtbare handhaving die daadwerkelijk de straat op gaat, in plaats van vanuit camera’s te bekeuren. Ook werden slimmere verkeersoplossingen genoemd.

Mantelzorg en bureaucratie 

Het laatste burgerberaad stond in het teken van zorg, een thema dat persoonlijk lag voor de deelnemers. Mineke Veldhuizen (83), die al op haar zestiende in de zorg begon, vertelde hoe zwaar het werk al decennialang is: "Minder handen aan het bureau en meer aan het bed. Dat roep ik al sinds de jaren tachtig." Volgens haar zijn personeelstekorten en bureaucratie niet van vandaag of gisteren. Ook Wyha Stouthart (58) werkt als verpleegkundige in de ouderenzorg. "Mensen komen binnen met veel gecompliceerde zorg. Het is echt aanpoten," vertelt ze.

De menselijke kant werd scherp duidelijk bij Gerard Pen (61), die door MS afhankelijk is van zijn vrouw. Hij wachtte vijf maanden op een eenvoudige toiletverhoging via de Wmo. "Dan koop je er zelf maar een, anders red je het niet," vertelt hij. Zijn verhaal laat zien hoe zwaar mantelzorg is en hoe traag regelingen soms werken.

Er wordt dan ook gepleit voor kleinschalige zorgwoningen waarin partners of mantelzorgers en zorgbehoevenden samen kunnen blijven wonen. Daarnaast willen zij betere ondersteuning voor mantelzorgers en minder bureaucratische drempels. Tot slot benadrukten zij het belang van preventie en omkijken naar elkaar, zodat inwoners elkaar kunnen ondersteunen waar mogelijk.

Overhandiging generatiepact

Alle inzichten en zorgen uit de vier burgerberaden zijn uiteindelijk samengebracht in een generatiepact. In dit pact staan de belangrijkste aanbevelingen over de besproken thema’s. Het generatiepact is op verkiezingsdag overhandigd aan burgemeester van Woerden, Monique Bonsen-Lemmers.

Ze waardeerde vooral de aanbevelingen die rechtstreeks uit de monden van inwoners kwamen. Bonsen-Lemmers gaf aan dat de aanbevelingen in het pact haar direct aan het denken zetten. "We moeten goed kijken hoe we de verschillende generaties allemaal aan bod kunnen laten komen." Ze erkende ook dat inwoners soms moeilijk de weg naar de gemeente vinden en dat het pact helpt om hun geluid beter te horen.

Ze benadrukte dat de gemeente niet van plan is het rapport in een la te laten verdwijnen. Sterker nog: sommige aanbevelingen sluiten aan bij plannen die al in ontwikkeling zijn, zoals het bouwen van betaalbare jongerenwoningen in combinatie met zorgwoningen. Ook staat zij open voor het organiseren van een groter, officieel burgerberaad in de toekomst: "Ik denk wel dat wij een burgerberaad zouden kunnen organiseren, al vind ik het ook spannend."

Het hele generatiepact, de gesprekken en concrete punten is terug te lezen in dit document(pdf). Het verloop van deze beraden is te volgen geweest bij Omroep MAX op NPO Radio 1 in Villa VdB en de sociale mediakanalen van Meldpunt Actueel. U kunt de afleveringen terugluisteren.

• Burgerberaad Woerden: wonen
• Burgerberaad Woerden: leefomgeving
• Burgerberaad Woerden: verkeersveiligheid
• Burgerberaad Woerden: zorg