Zomervakantie versterkt ongelijkheid tussen kinderen: 'Niet ieder kind ervaart de zomer hetzelfde'

School als gelijkmaker

Tijdens het schooljaar hebben kinderen volgens Magendane tot op zekere hoogte dezelfde voorzieningen tot hun beschikking. "De school is een gelijkmaker", legt hij uit. Zodra de zomervakantie begint, valt die gedeelde omgeving tijdelijk weg en worden verschillen in de thuissituatie belangrijker. Dat kan ook gevolgen hebben voor de ontwikkeling van kinderen. Magendane wijst op de zogenoemde 'summer slide': tijdens een lange vakantie kunnen bepaalde vaardigheden achteruitgaan. 

Dat speelt bijvoorbeeld bij jonge kinderen die net hebben leren lezen. "Als je niet een omgeving thuis hebt waar je ouders jou stimuleren om te lezen, dan zie je dat verschil significant terug." Ook op sociaal gebied kunnen verschillen ontstaan. Sommige kinderen brengen tijdens de vakantie meer tijd achter een scherm door en hebben minder contact met anderen. Daarnaast kan een lange periode waarin kinderen thuis zijn extra druk opleveren voor ouders die weinig ondersteuning hebben.

Niet iedereen gaat op vakantie

Ongelijkheid gaat volgens Magendane niet alleen over leren. Ook de vanzelfsprekendheid waarmee we over vakantie praten, kan confronterend zijn. Hij noemt als voorbeeld de veelgestelde vraag: 'Ben je nog lekker op vakantie geweest?' "Op dat moment ontstaat er schaamte", vertelt hij over een situatie uit zijn eigen omgeving waarin er simpelweg geen geld was om weg te gaan. "Wees daar bewust van, dat niet iedereen, zowel volwassenen als kinderen, de zomer op dezelfde manier heeft ervaren."

Wie vindt de voorzieningen?

Activiteiten zoals zomerkampen of kinderdorpen kunnen volgens Magendane helpen om het gat tijdens de vakantie kleiner te maken. Kinderen komen daar samen, werken samen en krijgen nieuwe prikkels voordat ze weer naar school gaan. Maar juist daar ziet hij een nieuw probleem ontstaan. Niet alle ouders weten zulke voorzieningen even makkelijk te vinden of kunnen die op tijd regelen. Magendane noemt dat het 'Matthäus-effect': mensen die het al relatief goed hebben, weten vaak ook beter gebruik te maken van voorzieningen die voor iedereen bedoeld zijn. Dat geldt volgens hem niet alleen voor vakantieactiviteiten, maar bijvoorbeeld ook voor bibliotheken, musea en andere publieke voorzieningen. "Dat iets wat inclusief zou moeten zijn, uiteindelijk wordt benut door degenen die het al redelijk goed hebben. Dat is een pijnlijke spiegel voor ons als samenleving."