Vriendschap is volgens socioloog Beate Völker belangrijker dan we denken

Waarom vriendschap zo lastig te onderzoeken is, heeft volgens Völker alles te maken met het feit dat er geen duidelijke definitie van bestaat. "Het hoort bij de definitie van vriendschap, dat ze zich onttrekt aan een definitie", zegt ze. De ene vriend staat bijna gelijk aan familie, terwijl een ander maar weinig dichterbij staat dan een kennis.

Vriendschap als ‘dwarsloper’

Völker noemt vriendschap daarom een 'dwarsloper': de relatie past niet netjes in bestaande categorieën en kan overal ontstaan. Voor geluk is vriendschap volgens haar vooral belangrijk voor stabiliteit en tevredenheid. "Hoe je in het leven en in de wereld staat, daar zou ik zeggen, ja, vriendschap is daar cruciaal voor."

Dat vriendschap al eeuwenlang een belangrijk onderwerp is, blijkt uit het oudste geschreven verhaal dat we kennen: het Gilgamesj-epos. Het verhaal gaat onder meer over de vriendschap tussen koning Gilgamesj en Enkidu. De twee beginnen als tegenstanders, maar worden uiteindelijk vrienden en leren van elkaar. Ook de oude Grieken hielden zich uitgebreid bezig met de vraag wat vriendschap eigenlijk is.

Aristoteles onderscheidde drie vormen: nut, plezier en het goede. Vooral dat plezier wordt volgens Völker onderschat. "Er is geen relatie die zo plezierig kan zijn dan de vriendschapsrelatie." Samen lachen, genieten van elkaars gezelschap of simpelweg plezier hebben zonder precies te kunnen uitleggen waarom.

Vier vrienden?

Ook sociale media hebben vriendschap niet zo ingrijpend veranderd als wetenschappers ooit dachten. We hebben meer contacten en digitale 'linkjes', maar dat betekent niet dat we ook meer echte vriendschappen hebben. Volgens Völker komt uit verschillende onderzoeken een gemiddelde van ongeveer 4,3 goede vrienden naar voren. Dat betekent niet dat iedereen precies vier of vijf vrienden zou moeten hebben. Vriendschappen ontstaan bovendien vaak tussen mensen die op elkaar lijken. Leeftijd, opleiding en sociale achtergrond spelen een rol. Toch is er binnen die vriendschappen ook ruimte voor verschillen.

En wat als een vriendschap eindigt? Völker ziet weinig reden om meteen definitief een streep door iemand te zetten. Vriendschappen kunnen verwateren en later weer opbloeien. "Waarom knip je een draadje door wat misschien weer aangehaald kan worden?"