Hybride vleesproducten moeten Nederland verleiden tot minder vleesconsumptie

"Wij noemen het de stille eiwittransitie", legt Aris Molenaar van Olijck Foods uit. "Mensen staan vaak positief tegenover gezonder en duurzamer eten, maar zodra je zegt dat ze 'moeten' veranderen, ontstaat weerstand." Een belangrijk onderdeel van die aanpak is zeewier. Dat klinkt voor sommige consumenten misschien onaantrekkelijk, geven de ondernemers toe. "Mensen denken al snel aan dat spul dat op het strand ligt", zegt Remco Hol. "Maar er bestaan zo’n tienduizend soorten zeewier, allemaal met hun eigen smaak en structuur." 

Zeewier heeft volgens hen meerdere voordelen. Het groeit in zee, waardoor er geen landbouwgrond of zoetwater nodig is. Daarnaast neemt het CO₂ op en bevat het veel voedingsstoffen. "Het heeft eigenlijk de voedingswaarde van groenten van honderdvijftig jaar geleden en daarvoor", aldus Molenaar.

Acceptatie blijft uitdaging

Veel consumenten zijn huiverig voor nieuwe ingrediënten, zeker als ze die associëren met onbekende smaken. Daarom kiezen de makers er soms voor om de nadruk niet op het zeewier te leggen. "Laat mensen het eerst proeven", zegt Hol. "Als ze het lekker vinden, maakt de samenstelling daarna vaak minder uit." Tijdens de uitzending van VillaVdB werd onder meer een hybride carpaccio geproefd. Die zag eruit als een traditionele variant en smaakte volgens presentator Jurgen van den Berg "gewoon als vlees". Dat is precies het doel, benadrukken de ondernemers: herkenbaarheid. "Als iets eruitziet en smaakt zoals mensen verwachten, zijn ze veel sneller bereid het te accepteren."

Tussenstap voor de consument

Een groot deel van de Nederlanders wil wel duurzamer eten, maar niet volledig stoppen met vlees. Naar schatting geldt dat voor zo’n 85 procent van de bevolking, vertelt Molenaar. Hybride producten kunnen voor deze groep een haalbare tussenstap vormen. Olijck Foods begon oorspronkelijk als worstenmaker, maar maakte enkele jaren geleden de overstap naar voedingsproducten met onder anderen zeewier. Al snel bleek dat de markt daar nog niet volledig klaar voor was. “We waren eigenlijk al bij de eindfase,” zegt Hol. "Maar consumenten hebben tussenstappen nodig." Die tussenfase zien zij nu in hybride producten. Inmiddels worden die onder meer getest in ziekenhuizen, waar voeding een belangrijke rol speelt in gezondheid en herstel.

Klimaat en toekomstplannen

De impact op het milieu kan aanzienlijk zijn. Volgens cijfers van het RIVM veroorzaakt de productie van één kilo rundvlees ongeveer 30 kilo CO₂-uitstoot. Door de helft van het vlees te vervangen door plantaardige ingrediënten kan die uitstoot met bijna de helft worden verminderd. Ook het gebruik van water en landbouwgrond neemt af. De supermarkt is voorlopig nog een volgende stap. "Alles moet kloppen: productie, schaal en prijs", aldus Molenaar.

Ondertussen blijft het belangrijkste obstakel volgens hen simpel: mensen moeten het proberen. "Proeven is geloven", zegt Hol. "Zodra mensen het eten en merken dat het net zo lekker is, zie je iets veranderen. Dan komt vanzelf de vraag: waar kan ik dit kopen?"