Tara Singh Varma, eerste vrouw van kleur in de Tweede Kamer, was 'enorm gedreven' maar 'vereenzaamd'

"Iemand die niet losliet als ze eenmaal iets te pakken had" met "een enorme drive om op te komen voor kwetsbare mensen in de samenleving", zo herinnert Wil Codrington, oud-gemeenteraadslid en stadsdeelvoorzitter zich Tara Singh Varma. In de Amsterdamse gemeenteraad en later in de landelijke politiek zette Singh Varma zich onder meer in voor vrouwenrechten en de positie van minderheden en migranten. In 1994 was zij de eerste vrouw van kleur in de Tweede Kamer, vanwege haar Surinaams-Hindoestaanse achtergrond. 

Multiculturele achterban

Waar kwam de gedrevenheid van Singh Varma vandaan? Volgens Codrington heeft dat te maken met haar persoonlijke achtergrond. "Ze is geboren in Zuid-Amerika, heeft de overgang gemaakt zoals veel migranten, naar Europa en Nederland. Ze wist wat er nodig was om uiteindelijk ook je stempel te drukken op beleid dat gemaakt wordt als het gaat om nieuwkomers."

Singh Varma had een grote multiculturele achterban voor wie ze erg benaderbaar was, vertelt Codrington. "Ze had een spreekuur in Amsterdam-Oost, waar op een zeer laagdrempelige manier mensen konden aankloppen die in de problemen kwamen, die pas net hier woonden en de weg niet wisten." Singh Varma wist nieuwkomers naar de juiste loketten te verwijzen. 

Ook stimuleerde Singh Varma politieke betrokkenheid onder mensen met een migratieachtergrond, vertelt Codrington: "door netwerken te ontwikkelen, zwarte migrantenvrouwen op te leiden, een kweekvijver te maken, zodat mensen uiteindelijk lid konden worden van een politieke partij. Haar doel was dat mensen participeren en dat er een afspiegeling van de samenleving terug te zien was in die partij."

Terminaal ziek

Bij haar afscheid uit de politiek baarde Singh Varma veel opzien door te vertellen dat zij terminaal ziek was, wat later niet het geval bleek te zijn. Singh Varma zei daar later zelf over dat ze aan psychische problemen leed en onder hoge druk stond. Ook Codrington was destijds in de veronderstelling dat Singh Varma aan een ongeneeslijke vorm van kanker leed.   

Dat dit niet zo bleek te zijn, was een schok voor haar. "Ik heb dat altijd heel moeilijk gevonden", vertelt Codrington, "omdat ik zelf ook verpleegkundige ben, met stevig wat ervaring. Dan vraag je jezelf af: hoe kan het nou dat ik niet heb gezien of gemerkt dat wat ze vertelde niet waar was?" Toch heeft Codrington Singh Varma kunnen vergeven. "In het leven hebben we allemaal wel dingen waar je tegenaan loopt en die je niet goed hebt opgepakt."

Documentairemaker Jet Homoet was bezig met een film over Singh Varma en haar afscheid uit de politiek, toen bekend werd dat ze niet de waarheid had gesproken over haar ziekte. Ook zij wist in eerste instantie niet dat Singh Varma geen kanker had. Tijdens het filmen van de documentaire kwam via het programma Opgelicht naar buiten dat Singh Varma niet daadwerkelijk ziek was, zoals zij had verteld. Homoet was verbaasd. "Ik dacht ook: wat is hier gebeurd? Hoe is dit ontstaan, bij haar?" Ze bleef Singh Varma filmen in de periode nadat dit aan het licht kwam. 

Bijlmerramp

Volgens Homoet zijn er verschillende verklaringen genoemd waarom het zo mis kon gaan met Singh Varma. "Een van haar tantes vertelt in de film dat ze dacht dat Tara eigenlijk vereenzaamd was. Dat het eigenlijk een soort schreeuw om aandacht was." Ook de Bijlmerramp heeft wellicht een rol gespeeld, vertelt Homoet. Singh Varma was lid van de parlementaire enquêtecommissie die de Bijlmerramp onderzocht, het vliegtuigongeluk dat haar achterban in Amsterdam diep raakte. "Dat heeft een enorme impact op haar gehad. Zo waren er verschillende dingen die haar enorm hadden aangegrepen. En ze was denk ik daarin helemaal de weg kwijtgeraakt."
 
Homoet wilde geen oordeel vellen in haar documentaire. "Ik heb geprobeerd in de film een genuanceerd beeld neer te zetten. Zodat je meegenomen wordt in een soort verwondering: wat is haar overkomen?" Over de nalatenschap van Singh Varma zegt zij: "Ik denk dat zij een heel empathisch iemand was, die zich echt inzette voor de gemeenschap. En ik denk dat heel veel mensen op die manier ook aan haar zullen terugdenken."

Tara Singh Varma overleed op maandag 14 september. Ze werd 78 jaar.