Van wondermiddel tot ziektemaker: 'Het Pesticidenparadijs' toont de schaduwzijde van pesticiden

Pesticiden zijn stoffen die organismen zoals onkruid, schimmels of insecten bestrijden. Ze werden voor het eerst gebruikt in de Tweede Wereldoorlog, toen de Geallieerden het middel DDT inzetten om luizen en vlooien te bestrijden. "Dat was zo succesvol dat het na de oorlog als wondermiddel voor consumenten op de markt kwam." Het middel werd daarna voor vele doeleinden ingezet. "Het zat in de keukenkastjes, maar bijvoorbeeld ook in het behang van de babykamer verwerkt. Alles om onze omgeving vrij te maken van ziekmakende insecten", vertelt De Bekker. 

Schaduwzijde

Lang werd de ontdekker van het middel DDT geprezen: "Hij won zelfs een Nobelprijs, omdat het zo'n belangrijke ontdekking was voor de volksgezondheid", legt de onderzoeksjournalist uit. Maar langzaam werd er een kentering zichtbaar toen mensen erachter kwamen dat de middelen slechte effecten hadden. "In de jaren '50 stuitte men op de problematiek en werd er ontdekt dat de middelen zich gingen opstapelen in het milieu, in onze lichamen en in de voedselketen", legt De Bekker uit. 

Inmiddels zijn er volgens de journalist verbanden aangetoond tussen kankersoorten en verschillende pesticiden en is het middel DDT van de markt. 

'Kunnen nog niet zonder'

Ondanks de slechte effecten wordt er nog steeds gebruikgemaakt van pesticiden. Dat komt omdat sommige beroepsgroepen afhankelijk zijn van de middelen, zo spelen ze een grote rol in de landbouw. "In deze sectoren wordt het veel preventief gebruikt om plagen van insecten te bestrijden", legt de onderzoeksjournalist uit. 

Daarnaast speelt ook het koopgedrag van de consument een rol. "Handelsbedrijven in de sierteelt zeggen bijvoorbeeld dat zij geen bloemen kunnen verkopen als er een luisje opzit, daarom moeten siertelers bloemen altijd nog chemisch afspuiten", vertelt de Bekker. Ook akkerbouwer Rubertus Clevering bevestigt dit: "Wij kunnen nu niet zonder pesticiden. We willen wel, maar dan moeten er wel alternatieven zijn die betaalbaar en effectief zijn", vertelt hij bij RTV Noord.

Controle

Om de pesticiden minder schadelijk te maken zijn er inmiddels toelatingsinstanties die de middelen moeten controleren. Daarmee moet gegarandeerd worden dat de middelen veilig zijn voor mens en milieu. "Dit gebeurt bijvoorbeeld door rekenmodellen op te stellen, die berekenen hoe zo'n stof zich verspreid door het milieu", legt De Bekker uit. Maar hier gebeurt iets geks volgens De Bekker: "De pesticiden fabrikanten zitten namelijk zelf aan tafel bij de ontwikkeling van die modellen, waardoor ze een grote vinger in de pap hebben." 

In zijn boek probeert de onderzoeksjournalist het systeem bloot te leggen achter deze bestrijdingsmiddelen. "Ik ben daarbij niet tegen de landbouw, maar ik denk dat de middelen nu te veel gebruikt worden. Daarnaast pleit ik ervoor dat de middelen veilig moeten zijn. En dat de pesticiden industrie een minder grote rol in deze regelgeving gaat spelen."