Rijdende kluizen: waarom ministers én criminelen in pantserbakken rijden

Pantserwagens duiken regelmatig op in het nieuws, bijvoorbeeld wanneer de Amerikaanse president met The Beast Nederland bezoekt. Dit voertuig weegt zo’n 9000 kilo en kost miljoenen euro’s om te bouwen, is bestand tegen kogels uit een kalasjnikov, handgranaten en zelfs gasaanvallen. Journalist Menno Swart, die zich jaren verdiept in zwaarbeveiligde voertuigen, noemt het "het absolute topsegment". "Deze auto’s zijn van de grond af opgebouwd. Dat is geen omgebouwde limousine, maar pure veiligheidstechniek", zegt hij in Het Misdaadbureau.


Verschillende dreigingen

Niet elke pantserbak is zo extreem als die van de Amerikaanse president. Er bestaan verschillende beschermingsniveau’s, variërend van lichte bepantsering tot de zwaarste VR9- en VR10-classificaties. Die hoogste niveaus bieden bescherming tegen pantserdoorborende munitie en explosieven. Volgens voormalig DKDB-beveiliger Ivo Recourt wordt per situatie bekeken welke auto nodig is. 

Dat werd ook zichtbaar tijdens het staatsbezoek van de Spaanse koning aan Nederland. Prinses Amalia werd toen apart vervoerd in zwaarder gepantserde voertuigen. "Daaraan kon je zien dat er sprake was van hoge dreiging", zegt Swart. Recourt benadrukt dat meer bescherming niet altijd beter is. "Soms is het juist beter om onopvallend te rijden, in een minder zwaar gepantserde auto. Dan trek je minder aandacht."

Recourt reed jarenlang leden van het Koninklijk huis en politici rond. Het verschil tussen voor-en achterin de auto was groot, vertelt hij. "Voorin is het continu scherp zijn: spiegels checken, communiceren, doorrijden. Achterin moet iemand juist rust voelen. Als dat lukt, weet je dat je je werk goed doet."

Niet zomaar op knopjes drukken  

Wie eenmaal in een pantserbak zit, merkt dat het geen gewone auto is, en dat je hem al helemaal niet zomaar kan besturen. Daar gaat jarenlange training aan vooraf. Advocaat Peter Schouten, die al jaren wordt beveiligd, vertelt dat zelfs het openen va de deuren moeite kost door het gewicht. "Er zijn allerlei knopjes waar het beter is dat ik er niet aan kom", zegt hij. "Dat laat ik over aan de mensen die ervoor zijn opgeleid."

En dat opleidingstraject is cruciaal. Chauffeurs krijgen speciale rijtrainingen om met extreme situaties om te gaan en het extreme, logge apparaat te besturen. En fouten kunnen grote gevolgen hebben. Zo bestaan er talloze anekdotes over anekdotes over vastgelopen polders in Den Haag, of te zwaar blijken voor parkeerliften, wanneer de lokale brandweer en gespecialiseerde garages moeten ingrijpen. 

Pantserbak als statussymbool

Pantserbakken hebben ook aantrekkingskracht buiten de overheid. Garagehouder Frans Bul heeft een gepantserde Mercedes te koop die ooit van de Emir van Qatar was. En die vond hij simpelweg online. Bij de verkoop komt er een variëteit aan publiek op af. "Soms mensen uit de beveiligingswereld, soms types waarbij je jezelf even afvraagt wat ze er precies mee van plan zijn", zegt Bul. Volgens Swart zijn pantserwagens in de onderwereld niet alleen praktisch, maar ook symbolisch. "Wie zich bedreigd voelt maar geen politiebeveiliging krijgt, moet zelf iets regelen. En ja, het heeft ook status. Net als dure horloges of villa’s." Dat blijkt ook uit de belangstelling voor voormalige auto’s van topcriminelen. De wagens van Willem Holleeder en Dino Soerel werden ooit geveld voor het goede doel en trokken een storm aan reacties. Niet om hun technische snufjes, maar om het verhaal wat eraan kleeft.  


Benieuwd hoe het is om dagelijks te werken in een auto die gebouwd is voor extreme dreiging? En wil je meer horen van de technische grenzen en onverwachte risico’s van pantserwagens? Luister dan naar de nieuwste aflevering van Het Misdaadbureau in de NPO Luister-app of op Spotify.