Notarissen als prooi van de onderwereld: 'Kinderen van notarissen worden op het schoolplein opgewacht'

Intimidatie

Uit onderzoek van Bureau Beke blijkt dat meer dan de helft van de notarissen een of meerdere keren te maken heeft gehad met bedreiging of intimidatie. "Maar liefst 52 procent van de notarissen die op de vraag hebben gereageerd, geeft aan ooit geïntimideerd of bedreigd te zijn." Dat blijkt uit een rondgang van Bureau Beke onder notarissen, waarvan er 76 hebben gereageerd, vertelt Sandra van den Heuvel van Het Misdaadbureau. "Dat kan gaan om verbaal geweld, fysieke confrontaties of doodsbedreigingen, ook aan het adres van familieleden."

"Je hoort precies dit soort verhalen", vertelt Richard Staring, onderzoeker bij Bureau Beke. "Het gaat deels ook om de angst: mijn naam wordt bekend, en wat betekent dat?" Staring benadrukt dat het om een relatief kleine groep notarissen gaat. "Tegelijkertijd moet je dit signaal heel serieus nemen.” Hij voegt daaraan toe dat intimidatie niet altijd vanuit de georganiseerde misdaad komt. “Het kunnen ook mensen zijn die hun zin niet krijgen en dat niet accepteren, en alles daartussenin."

Ook Jan Janssens hoort van collega’s verhalen over agressie. "Elke melding is er één te veel", stelt hij. "We horen dat kinderen van notarissen op het schoolplein worden opgewacht, dat partners op hun werk worden benaderd en dat families met wapens in de wachtkamer verschijnen." Janssens benadrukt dat dit uitzonderingen zijn, maar dat er meer onderzoek nodig is naar hoe vaak dit voorkomt.

Rol van de notaris

"Criminelen willen hun illegaal verkregen vermogen witwassen en beschikbaar maken in de bovenwereld, bijvoorbeeld om luxe goederen of woningen te kopen of te investeren", vertelt Job van Beekhoven van het RIEC. Het RIEC is een samenwerkingsverband dat zich richt op het tegengaan van ondermijnende criminaliteit. "Daarbij maken criminelen gebruik van juridische en financiële professionals, waaronder notarissen."

Volgens Van Beekhoven zijn niet alle notarissen die in aanraking komen met de criminele wereld bewust nalatig. "Er zijn ook notarissen die zich niet realiseren dat ze zich niet volledig aan de regels houden." Tegelijkertijd erkent hij dat er ook 'rotte appels' zijn. "Die willen Jan en ik eruit hebben."

Spagaat

Notarissen zitten bovendien vaak in een spagaat door hun poortwachtersrol. Ze hebben een ministerieplicht en moeten cliënten helpen, tenzij er een gegronde reden is om dat te weigeren. "Wij bevinden ons in een soort driehoek", stelt Janssens. "We zijn ondernemers en moeten geld verdienen. Daarnaast hebben we de ministerieplicht, en ook een geheimhoudingsplicht."

Soms mogen notarissen iemand niet helpen vanwege een verdachte transactie, en dan komt die poortwachtersrol om de hoek kijken. Volgens Janssens maakt juist die combinatie het werk complex.

'Hit/ No-hit systeem'

"De complexiteit zit ook in de subjectiviteit: wat ik verdacht vind, vindt een collega misschien niet verdacht", zegt Janssens. Hij legt uit dat klanten die worden geweigerd hun verhaal kunnen aanpassen en het vervolgens bij een andere notaris opnieuw proberen. "Dat noemen we notaris-hoppen", vult Staring aan.

Er zijn ideeën om dit tegen te gaan, zoals een zogenoemde 'hit/ no-hit systeem': een lijst met cliënten die eerder zijn geweigerd vanwege verdachte transacties. "Door de geheimhoudingsplicht kunnen notarissen nu niet onderling overleggen", legt Staring uit. "Wij zouden dat graag anders zien", zegt Van Beekhoven. "Justitie en het ministerie steunen dat ook, maar het betekent wel dat er iets moet veranderen in de geheimhoudingsplicht, die we juist heel belangrijk vinden."

Benieuwd naar het hele verhaal van notaris Jan Janssens? Of wil je meer horen over de ervaringen van Richard Staring en Job van Beekhoven? Beluister dan de nieuwste aflevering van Het Misdaadbureau, onder andere via de NPO Luister-app.