Eén op de vier jongeren bespreekt mentale problemen liever met ChatGPT dan met vrienden of familie

Eén op de vier

"Uit onderzoek blijkt dat in Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk ongeveer 25 procent van de jongeren, dus ongeveer één op de vier, hun mentale problemen liever bespreekt met ChatGPT dan met andere dierbaren", vertelt AI-ethicus Joris Krijger. "Dan hebben we het meestal over jongeren tussen de twaalf en de zeventien", legt hij uit. "Dat is natuurlijk een kwetsbare levensfase. Je brein is eigenlijk nog volop in ontwikkeling."

Volgens Krijger is het heel logisch dat veel jongeren snel naar ChatGPT grijpen voor een antwoord op ingewikkelde levensvragen. "Het is natuurlijk laagdrempelig en ChatGPT is 24/7 beschikbaar." Daarnaast zit er ook nog een sociaal aspect aan, legt Krijger uit. "Je hebt niet het gevoel dat je anderen belast met je problemen. En je hebt ook niet het gevoel dat anderen je beoordelen."

Bevestiging

Daarnaast is ChatGPT zo ingesteld dat de antwoorden altijd bevestigend zijn. "Te bevestigend, vind ik zelf", stelt Krijger. "Je bent altijd geniaal en alles wat je zegt is goed. Dus dat is best problematisch." Daarnaast vraagt ChatGPT altijd door. "Het geeft je altijd twee of drie opties: 'Wil je het hier over hebben? Zal ik dit onder elkaar zetten?' Dus het vraagt door en het houdt het gesprek aan de gang", legt Krijger uit. "Dat hebben ze met een mooi woord empathy hacking genoemd."

Het begrip empathy hacking houdt in dat een systeem zo is ingesteld dat mensen een vorm van empathie ontwikkelen, bijvoorbeeld voor ChatGPT. "Dat we denken, ondanks dat we weten dat het AI is, dat we toch met iemand anders aan het praten zijn", vertelt Krijger. "Dat is gewoon een ontwerpkeuze geweest. En op die manier creëer je ook een soort band met zo’n systeem, terwijl het eigenlijk gewoon computertechnologie is."

Wachtlijsten GGZ

Toch kan ChatGPT een uitkomst bieden voor mensen met mentale problemen. Zo vertelde de achttienjarige Jenna aan de NOS dat zij veel steun heeft aan ChatGPT. "Ik werd gepest op de basisschool en ik ging snel door therapeuten heen. Ik moest steeds heel lang wachten op een afspraak met mijn therapeut en soms wilde ik me gewoon uiten. Dan ging ik gewoon met ChatGPT praten."

Ondanks dat mensen steun kunnen hebben aan ChatGPT of andere AI-bots, benadrukt Krijger dat het geen goed idee is om AI hiervoor te gebruiken. "Je ziet inderdaad dat de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg eindeloos zijn. En zo’n systeem dat altijd beschikbaar is, is natuurlijk hartstikke prettig, maar het is er niet voor gemaakt."

Meer eenzaamheid

"Het is er niet voor geschikt", stelt Krijger. "De onderzoeken tot nu toe laten ook een best uiteenlopend beeld zien van wat het kan doen met jongeren." Volgens Krijger kan praten met ChatGPT op de korte termijn voor jongeren best helpend zijn, maar zorgt het op de langere termijn juist voor meer problemen. "Voor het echt verwerken van je problemen is het niet geschikt; daar heb je gewoon professionele hulp voor nodig", legt hij uit. "En het kan mensen ook meer isoleren, omdat ze denken dat ze aan ChatGPT genoeg hebben."

"Als je kijkt naar scholieren, dan is er ongeveer tien procent van de jongeren die zich regelmatig of altijd eenzaam voelt. En bij meisjes is dat meer dan bij jongens", vertelt Krijger. "En bij studenten geven zes op de tien aan: 'Ik voel me regelmatig eenzaam en ik heb niet het gevoel dat ik iemand heb om mee te praten.' Dat zijn best schrikbarende aantallen."

Gevaarlijk

Daarnaast kan ChatGPT ook gevaarlijke antwoorden geven, vertelt Krijger. "Er loopt nu een rechtszaak in de Verenigde Staten waarbij de ouders zeggen: 'Ons kind heeft zelfmoord gepleegd door ChatGPT.'" Doordat de chatbot ingesteld is om altijd bevestigend te antwoorden, ontving het kind zelfs uitleg over zelfmoord. "Zelfs welk touw je moest kopen", schetst Krijger. "Als je die gesprekken leest, is het echt heel macaber. Maar het kan die kant inderdaad ook opgaan."

Wil je beter ingelicht zijn?

Beluister de volledige uitzending van Goed Ingelichte Kring van zaterdag 15 augustus 2026. Daarin bespreekt Patrick Lodiers met politiek duider Jeanneau van Beurden en Angela de Jong de komende Prinsjesdag. Ook gaat het over de boerenprotesten van afgelopen week. En met schrijver en journalist Edwin Winkels gaat het over de nieuwe bondscoach van Oranje, Xavi Hernández.