Naar homepage
Achtergrond

Taakstraf, werkt het?

foto: Kinderen van de reclassering
  1. Nieuwschevron right
  2. Taakstraf, werkt het?

Wat doe je met mensen die geen keiharde criminelen zijn, maar wel keer op keer de mist in gaan? Documentairemaker Misha Koole onderzocht de voor- en nadelen van taakstraf in een tijd waar gevoelens van vergelding zwaarder lijken te wegen dan de kans op recidive. Werkt de taakstraf? En zo ja, voor wie dan?

#42 - Kinderen van de Reclassering

Uitbreiding van het taakstrafverbod

De taakstraf verdient dit jaar maar liefst twee jubileumfeestjes. Precies 50 jaar geleden werd de allereerste taakstraf uitgedeeld aan drie ijzervlechters uit Arnhem die een bromfietser een gebroken neus sloegen. En precies 20 jaar geleden werd de taakstraf verheven tot een van de vier hoofdstraffen, naast hechtenis, vrijheidsstraf en geldboete.

Toch valt er voor voorstanders van de taakstraf bitter weinig te vieren. Want juist dit jaar werd een wetsvoorstel ingediend voor een uitbreiding van het taakstrafverbod. Mocht deze wet worden aangenomen, dan kunnen rechters geen taakstraf meer uitdelen bij fysiek geweld tegen een deurwaarder, beveiliger of treinconducteur. De gedachte achter het wetsvoorstel: een beetje schoffelen in de zon, dat is toch geen straf?

Werkt taakstraf?

Als documentairemaker Misha Koole besluit mee te lopen met taakgestraften, lijkt alles het beeld te bevestigen van de straf die geen straf is. “Wat leer je nou van papier prikken en schoffelen?” zegt de eerste die hij aanspreekt in een geel hesje. Op de vraag of de taakstraf voelt als een straf, krijgt hij een vrolijk: “Nee joh!” Een andere schoffelaar is blij dat ze op deze warme dag in de schaduw werken: “Heerlijk, effe de stoep schoonmaken”.

Bij doorvragen blijkt echter niet iedereen de taakstraf even licht op te vatten. Velen vallen over het vroege opstaan en het feit dat ze zich aan regels moeten houden. De oordelende blik van anderen is voor sommigen een reden om toch gevangenisstraf te overwegen: “In eerste instantie had ik in m’n hoofd: kijk, ik kan binnen zitten. (…) Niemand ziet me, niemand hoort me.” Een ander: “Dat is voor mij m'n straf: dat iedereen ziet, dat is iemand die een taakstraf uitvoert. Ik hoor ze denken: dat is zo'n schavuit van de straat."

Alternatieven voor de gevangenis

Maar werkt de taakstraf? En zo ja, voor wie dan? In elk geval niet voor mensen die geloven in het wraakaspect van straffen, die vinden dat daders van een misdrijf een bepaalde vorm van pijn moeten lijden om een lesje te leren. En toch zijn binnen het strafrecht opvallend veel mensen positief over de taakstraf. De voornaamste reden: het leidt tot aantoonbaar minder recidive dan celstraf.

Maar er is ook een andere reden om te zoeken naar alternatieven voor de gevangenis, want er blijken maar weinig mensen misdaden te plegen omdat ze echt kwaadaardig zijn. Hoogleraar sanctierecht Pauline Schuyt van Universiteit Leiden, onderscheidt "de Bad, de Mad en de Sad” onder mensen die voor de rechter komen. Slechts 20% bestaat uit berekenende criminelen (Bad), 30% heeft psychische problemen (Mad) en de rest dat zijn de treurige types. Schuyt: “Vaak met een laag IQ, slechte uitgangspositie, slechte financiële omstandigheden, geen opleiding. Je zou het heel plat kunnen zeggen: de losers.”

DOCS

Iedere week brengt DOCS persoonlijke, indringende documentaires over zeer uiteenlopende onderwerpen. Soms actueel, soms tijdloos, altijd bijzonder. De documentaires van DOCS zijn te horen op NPO Luister, in je favoriete podcastapp, of via de website of app van NPO Radio 1.

Ster advertentie
Ster advertentie