Gestalkt worden door je fan: 'Ik kom er nooit meer vanaf'

Stalkende fans

Honderden brieven, chaos bij optredens en opgewacht worden voor je huis. Stalkende fans zijn de schaduwkant van een leven in de schijnwerpers. Het overkomt een aanzienlijk deel van de bekende Nederlanders. "We weten niet precies hoeveel BN’ers ermee te maken krijgen, maar schattingen lopen uiteen van 10 tot 35 procent."

"Wij maakten een lijst van bekende Nederlanders die hiermee te maken kregen en waarbij de rechter eraan te pas kwam", vertelt Timmerman. "En die lijst is echt lang." Een voorbeeld is Eva Jinek. "Maandenlang werd ze gestalkt en bedreigd door een man die daarvoor uiteindelijk ook is veroordeeld", vertelt Sandra van den Heuvel van Het Misdaadbureau. "Ook Wendy van Dijk, Carice van Houten, Ruud de Wild, Dionne de Graaff, Daphne Deckers, Marijke Helwegen en Snelle kregen ermee te maken. Zo kan ik nog wel even doorgaan. Vaak volgde een celstraf of tbs."

Brace

Voor Brace ging het een grens over toen een fan die hij vaak bij concerten zag ineens voor zijn studio stond. "Als iemand naar je studio komt en je kijkt op je camera’s en je ziet dat meisje dat altijd bij boekingen komt, dan wordt het wel een beetje gek", vertelt hij. "Je moet niet in mijn buurt komen waar mijn privé is, want dat wil ik gewoon niet. Dat moet gewoon ook niet kunnen, dat je ongevraagd naar iemands plek komt waar eigenlijk mijn rust is."

Hij merkte dat hij steeds minder graag naar de plek ging waar hij zijn muziek maakte. "Het beperkte me enorm. Ik vind het niet erg als iemand je leuk vindt of adoreert, maar ga iemand niet belemmeren. Fan zijn van iemands muziek is iets anders dan iets willen van iemand wat diegene helemaal niet wil."

Uiteindelijk viel de stalker hem ook lastig op festivals. "Ik stond op een familiefestival en ze klom op het podium omdat ze geen aandacht meer kreeg. Toen trok ze haar shirt omhoog en liet ze haar borsten zien aan het publiek. Maar er stonden ook kinderen van vier en vijf jaar op mij te wachten totdat ik ging optreden. Zo kan ik geen shows meer geven." Brace vertelt dat hij zich op dat moment heel klein voelde. "Je kunt niet doen wat je normaal doet. Ik ben echt een stoere jongen en ik heb veel meegemaakt. Ik ben in Amsterdam-West opgegroeid. Maar ik vind het ook zielig."

Verschillende soorten stalkers

"Er zit een dunne scheidslijn tussen fantaseren over een relatie met een artiest en stalken", legt Blaauw uit. Volgens hem begint het vaak met bewondering. "Mensen zien iemand in de media en denken: 'Dat is een aantrekkelijk iemand' of 'Dat is een geweldige gitarist of rapper.'" Soms denken mensen zelfs dat liedteksten speciaal voor hen zijn geschreven. "Ze voelen echt een band, terwijl ze die persoon misschien nog nooit hebben ontmoet."

"Dat is één categorie fans: mensen die zich uniek voelen", zegt Blaauw. "Je hebt ook mensen met een leeg leven die een artiest fantastisch vinden en denken: 'Ik wou dat ik zo’n leven had.' Ze richten zich steeds meer op die artiest. Na een eerste contact voelen ze zich speciaal en gaan ze vaker naar concerten. Ze bouwen hun identiteit er als het ware omheen." Volgens Blaauw zijn dit nog niet per se de gevaarlijkste fans. "Je mag natuurlijk fantaseren, maar stalken gaat veel verder."

Daarnaast zijn er mensen die verliefd worden. "Iedereen is weleens verliefd geweest. Dan blijf je net iets langer hangen op een straathoek of loop je wat vaker langs een lokaal. Dat zijn op zichzelf heel normale dingen." De grens wordt overschreden wanneer de ander duidelijk aangeeft dat niet te willen. "Als iemand zegt: 'Ik vind dit niet prettig', zie je dat een deel van de mensen toch doorgaat omdat ze die boodschap niet accepteren." Volgens Blaauw spreken we dan soms van waanstalkers: mensen die ervan overtuigd zijn dat ze een relatie hebben met de artiest.

Harry Sacksioni

Ook Harry Sacksioni werd gestalkt: veertig jaar lang door dezelfde fan. "Het begon tijdens een optreden in Carré. Er was een meisje van veertien jaar dat me na afloop bloemen gaf." De volgende dag kwam hij haar opnieuw tegen in een muziekwinkel waar hij altijd zijn snaren kocht. "Ik keek naast me en zei: 'Ben jij niet dat meisje dat mij gisteren bloemen gaf?' Dat klopte." Diezelfde avond stond ze ineens voor zijn deur. "Ik zat met mijn vriendin naar een documentaire over Bob Dylan te kijken. Er werd aangebeld en daar stond dat meisje weer."

Toen hij vroeg hoe ze bij zijn adres was gekomen, vertelde ze dat ze had gelift. "En omdat ik die film wilde zien, maakte ik mijn stomste fout ooit: ik zei dat ze even binnen mocht komen." Hij wilde haar na afloop van de documentaire naar een bushalte brengen, omdat ze nog zo jong was. "Toen zei ze ineens: 'Wat goed hè, dat Bob Dylan het over jou heeft en dat jij die oorlog kunt tegenhouden.' Toen dacht ik: wat krijgen we nou? Die is niet in orde. Ze moet weg." Hij bracht haar naar de bushalte en maakte duidelijk dat ze nooit meer langs mocht komen.

'Ik kom er nooit meer vanaf'

Maar daar luisterde ze niet naar. Veertig jaar lang werd Sacksioni lastiggevallen door dezelfde vrouw. "Ze was verliefd op mij, maar ze was er ook van overtuigd dat ik verliefd op haar was." Jarenlang sprak hij bijna elke maand met haar psychiater. "Zij stond elke dag voor mijn deur." Sacksioni belde telkens de politie, maar omdat er nog geen specifieke wet tegen stalking bestond, konden agenten weinig doen. "Waar de politie bij was, moest ik drie keer zeggen: 'Je moet van mijn erf af.' Pas dan mochten ze haar meenemen. Vaak stond ze binnen een uur weer voor de deur."

Uiteindelijk brak er iets in hem toen ze tijdens een vergadering zijn tuin binnenliep. "Opeens kwam ze midden in dat gesprek aanlopen." Normaal werd hij nooit boos, maar dit keer verloor hij zijn geduld. "Ik pakte haar bij haar haar, sleepte haar naar de sloot en duwde haar onder water." Zijn vriendin begon te schreeuwen dat hij moest stoppen omdat de vrouw dreigde te stikken. "Dat moment vergeet ik nooit meer. Ze kwam boven met allemaal kroos in haar haar, keek me aan en zei: 'Zie je wel dat je van me houdt?' Toen dacht ik: Jezus, nu kom ik er nooit meer vanaf."

Wet-Sacksioni

"De wet is ongelooflijk belangrijk", zegt Blaauw. In 2000 kwam er een anti-stalkingswet, die in de volksmond ook wel de wet-Sacksioni werd genoemd. Sacksioni vertelt dat hij zich actief heeft ingezet voor die wet. "Daarvoor wilde ik het nooit openbaar maken, omdat ik bang was voor de roddelbladen. Als man wordt al snel gedacht dat je aanleiding hebt gegeven voor dit gedrag."

Volgens Blaauw gaat de aanpak van stalking tegenwoordig beter, al is er nog ruimte voor verbetering. "Je moet het in de hele keten aanpakken. Het is onzinnig dat slachtoffers moeten hopen dat iemand hen bedreigt of fysiek aanvalt voordat er wordt ingegrepen. Wat ieder slachtoffer wil, is dat het stopt."

Benieuwd naar het hele verhaal van Brace over zijn stalker? Of wil je meer horen over hoe het was voor Harry Sacksioni om veertig jaar lang door dezelfde fan te worden gestalkt? Beluister dan nu de nieuwste aflevering van Het Misdaadbureau in je favoriete podcast-app.