appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Nu: Dit is de Zaterdag
STER Advertentie

Matthias maakte een film in coronatijd: 'Om zo'n duistere film te maken kostte nu veel moeite'

EenVandaag
donderdag 13 augustus 2020 | AVROTROS | Radio EenVandaag

Het was een vreemde gewaarwording voor de Zeeuwse filmmaker Matthias Hoekman (34). Hij draaide afgelopen jaar een film over een vergeten operatie die cruciaal is geweest voor de bevrijding van Nederland. Toen hij begon met monteren ging het land op slot.

Matthias maakt een film in coronatijd

Het is een stukje geschiedenis dat snel wordt vergeten: de slag om de Schelde. Toch is het de grootste slag die op Nederlands grondgebied plaatsvond tijdens de Tweede Wereldoorlog. Matthias besloot deze geschiedenis vast te leggen in een fictiefilm en maakte zo kennis met zijn eigen familiegeschiedenis.

Bombardement in Zeeland

"Eigenlijk was Walcheren, dat aan de monding van de Westerschelde ligt, het laatste punt waar de Duitsers nog zaten", vertelt de filmmaker. De geallieerden hadden september 1944 de haven van Antwerpen al in handen, maar niet de route ernaartoe. Niet de bezetter maar de bevrijder bombardeerde Zeeland: "De geallieerden bombardeerden de dijken en zetten heel Walcheren opzettelijk onder water."

De dijk bij Westkapelle is een van de plekken die op 3 oktober 1944 werd gebombardeerd. 47 mensen vluchtten een molen in de Utrechtsestraat in. "Er zijn er drie levend uit gekomen: een vader met zijn baby en kraamverzorgster Jo Theune." Op die laatste baseerde Matthias zijn film.

Persoonlijke familiegeschiedenis

Grid gaat over het verdriet van een moeder in oorlogstijd die, bedolven onder het puin vecht voor haar leven. In de film zie je de kraamverzorgster in doodsnood onder het puin terwijl het water langzaam tot de lippen stijgt. Ze krijgt flashbacks die zijn geïnspireerd op de persoonlijke familiegeschiedenis van Matthias Hoekman.

"Mijn moeder had altijd een foto hangen van een vrouw met vier kinderen." Op de foto staat de overgrootmoeder van Matthias, die in Domburg woonde. Ze ontsnapte aan het bombardement en werd geëvacueerd. Toch kwam er twee van haar kinderen, die ook op de foto staan, om bij De slag om de Schelde. "De 11-jarige Willem in Domburg en de 3-jarige Maria door een Duitse V1 in Krabbendijke."

Bizarre ontdekking

Ook de Zeeuwse verzetsstrijder Wouter Damen kreeg een rol in de film. "Ik ontdekte zijn verhaal." Hij deed verzetswerk vanuit zijn drogistij in Middelburg en overleefde dit niet. In de film krijgt hij de rol van de echtgenoot van de vrouw die door het bombardement in de problemen komt.

Toen hij tijdens de research een foto in handen kreeg van deze bekende verzetsstrijder deed Matthias een bizarre ontdekking. Op de foto herkende hij zijn eigen vensterraam. "Het bijzondere van die foto was dat ik hem zag staan voor zijn drogisterij en rechts daarvan het raam van het huis waar ik op dat moment bezig was met het scenario van de film."

Dodelijke vloedgolf

Tijdens het bombardement en de vloedgolf die daarop volgde, stierven alleen al in Westkapelle 158 mensen. Op de begraafplaats van het dorp, aan de voet van vuurtoren 'Het Hoge Licht', is een monument voor deze mensen. "Ik stond hier in de winter, het was een een beetje diezig, mistig. Toen besefte ik dat de filmpersonages waar ik zo mee bezig was écht hebben geleefd." Het was voor de Zeeuwse filmmaker een donkere tijd om juist dit verhaal tijdens de intelligente lockdown te monteren. "Ik zat in de montage en dacht: de wereld zit hier nu niet meer op te wachten." Toch is hij blij dat hij onder veel kleinere beperkingen dan in de oorlog dit verhaal in vrijheid mocht maken.

Zo had hij contact met de kleinzoon van verzetsman Damen. "Ik merkte in zijn brief dat hij het heel bijzonder vond dat ik een film maakte over deze geschiedenis." Het leven van zijn opa stopte ineens en werd een naam met een kruisje en een datum. "Dat is het mooie van deze film, dat deze verhalen, hoe klein dan ook, betekenis hebben gekregen."

4 september is de uitgestelde première in het Bevrijdingsmuseum van Nieuwdorp. Dan zijn nog vier korte films over de Slag om de Schelde te zien.

Matthias maakt een film in coronatijd

Radio EenVandaag

Dit artikel is een bijdrage van Radio EenVandaag, elke werkdag tussen 16 en 17 uur op NPO Radio 1. Meer over de uitzending is te vinden op EenVandaag.nlFacebook of op Twitter

Correctie melden

STER Advertentie
Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1