appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Nu: Langs de Lijn En Omstreken
STER Advertentie

'Rabobank heeft grote schuld aan boerencrisis'

ANP
woensdag 11 december 2019 | VPRO | Redactie Nooit Meer Slapen Twitter

"Boeren zijn opgejut door hun eigen organisatie: de Rabobank", zegt historicus, schrijver en programmamaker Geert Mak in Nooit Meer Slapen. Voor zijn boek en bijbehorende serie In Europa: de geschiedenis op heterdaad betrapt, trok hij door Europa om de Europese ontwikkelingen van de afgelopen twintig jaar te onderzoeken. 

Geert Mak over de crisis van de boeren en het aandeel van de Rabobank

Bron: Merlijn Doomernik, VPRO
Geert Mak over zijn boek, <em>Grote verwachtingen in Europa 1999-2019</em>. Ook VPRO-serie, <em>In Europa. De geschiedenis op heterdaad betrapt.</em>

Over de vorming van de boerencrisis heeft Mak ook zeker iets te zeggen. "Een beetje boer, die weet echt wel wat over natuur en over vee. En als je een beetje boer bent dan, weet je ook, 'dit kan niet zo langer doorgaan'. Je kunt niet op dode grond verder blijven produceren." Geert Mak praatte met vele boeren en zag dat de grote meerderheid hoofdschuddend naar hun eigen situatie kijkt. Ze weten dat ze ergens anders heen moeten.

'Meer is beter!'

Maar hoe heeft het dan toch zover kunnen komen? Geert Mak: "De boeren zijn eindeloos opgejut door hun eigen organisaties. Dat is het grote probleem. Die organisaties die willen alsmaar doorgaan op de oude manier, en de 'industrieboer' die heeft daarin het hoogste woord." Kortom: het grootschalig produceren wordt gepromoot op alle mogelijke manieren.

De boeren zijn eindeloos opgejut door hun eigen organisaties

Geert Mak


"En één gelijke factor – die vaak wordt vergeten – is de Rabobank. Die bank heeft voortdurend de politiek gevoerd van 'investeer maar lekker', en 'meer is beter'", aldus de Europa-journalist.

"Op grote schaal heeft de Rabobank – tegen beter weten in, want ze hebben uitstekende wetenschappelijke instituten die aangeven dat er teveel mest en stikstof wordt geproduceerd, en dat ze zo in erg grote problemen komen – gepusht en gepusht."

Met als gevolg dat de boeren nu ten einde raad zijn. "Ze zitten muurvast in de schulden en investeringen. Het boerenprotest is niet alleen show. Het is voor een deel ook echt, pure wanhoop."

Politieke wispelturigheid

En de politiek? Die reageert in golfbewegingen: tegen de boer, voor de boer, tegen de boer, voor de boer. Ze passen elke 2 à 5 jaar het beleid aan terwijl boeren dan al grote investeringen hebben uitstaan. Geert Mak: "Je praat met boeren en ze zeggen: "Geef ons tijd en zet beleid uit voor de komende 15, of 20 jaar. Verander niet steeds je mening en beleid."

Luister het hele gesprek tussen Geert Mak en Pieter van der Wielen.

Geert Mak maakt een vervolg op 'In Europa' met nieuw boek en televisieserie

Alles van Nooit Meer Slapen terugluisteren?

Terugluisteren kan via jouw favoriete podcast. Nooit Meer Slapen is hét cultuurprogramma van de VPRO. Elke maandag- tot en met vrijdagnacht tussen 00.00 en 02.00 uur hoor je diepgravende gesprekken over cultuur, literatuur, film, muziek, theater en kunst.

Correctie melden

STER Advertentie
Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1