Wat is de oplossing voor aanhoudende supportersincidenten? 'Engelse model echt iets waar we naar kunnen kijken'

'Iedereen beleeft voetbal op zijn eigen manier'

Frank Kriellaars, voorzitter van het Supporterscollectief Nederland, vindt dat de supporter te weinig aan tafel zit als het over dit soort incidenten gaat. "Het gebeurt niet genoeg. We moeten ons realiseren dat de voetbalsupporter niet bestaat. Iedereen beleeft voetbal op zijn eigen manier. Je hebt verschillende soorten voetbalsupporter en dus is het lastig om de stem van de voetbalsupporter aan tafel te krijgen." 

Ook denkt Kriellaars dat collectief straffen onacceptabel is. "Wat wij graag zouden willen zien, is het normaliseren van wat de voetbalsupporter is. 99% van de voetbalsupporters kan zich prima gedragen tijdens de wedstrijden. Laat die normaal naar voetbal gaan bij uit- en thuiswedstrijden. Maar ook die criminaliseren we door allemaal maatregelen op te leggen. Het is heel leuk om naar voetbal te gaan. De veiligheidscijfers krijgen in de Eredivisie een 8. Dus iedereen voelt zich hartstikke veilig."

Als oplossing voor het probleem rondom supportersincidenten staat het supporterscollectief open voor andere alternatieven. "Als je kijkt naar het Engelse model, waar er veel harder gestraft wordt en je echt strafrechtelijk vervolgd wordt, is dat echt iets waar we naar kunnen kijken. Dan pak je echt de mensen die iets doen wat niet mag. Omdat ze dat doen, gebeurt er veel minder en kunnen normale supporters gewoon naar het stadion." Volgens Kriellaars heeft de landelijke overheid het nog niet voor elkaar gekregen dat dit op die manier wordt aangepakt. "Er zijn nog steeds incidenten en daar is echt de hulp van de overheid bij nodig. Iedereen die zich misdraagt, en geweld tegen andere supporters of de politie gebruikt, hoort gewoon niet in het stadion thuis."

'Grootste klacht in Engeland zijn hoge prijzen voor toegangskaarten'

Arjen van der Horst, Verenigd Koninkrijk-correspondent, ziet dat de incidenten in Engeland nooit echt zijn verdwenen. "Eerder dit jaar was er bijvoorbeeld nog een clash tussen supporters van Middlesbrough en Millwall. Maar als je naar de cijfers kijkt, zie je een gestage daling van voetbalgeweld en andere incidenten het afgelopen jaar. Er werden zo'n 1700 supporters gearresteerd rond wedstrijden. Dat is echt niets in vergelijking met de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw. Toen stonden supportersgeweld en hooliganisme synoniem aan het Engelse voetbal. Dat werd ook wel de Engelse ziekte genoemd." Na het Heyseldrama in 1985 kwam er een ommekeer in de aanpak van het Engelse supportersgeweld. "Engelse stadions zijn daardoor nu superveilig. Als je er een keer geweest bent, zie je het meteen. Ze zijn zelfs zo veilig dat toeschouwers dicht op het veld kunnen zitten zonder enige afscheiding."

Van der Horst vertelt dat er een combinatie van maatregelen voor de aanpak wordt gebruikt. "Er kwamen zware straffen en stadionverboden. Stadions werden moderner met overal beveiligingscamera's en er werd een alcoholverbod ingesteld. Verder kwam er slimme inzet van politie en beveiligingsteams. Ook verdwenen de staanplaatsen en waren er alleen nog maar zitplaatsen toegestaan. Dat maakt het veel makkelijker om de fans in de gaten te houden." Een ander element dat een belangrijke rol speelde, is de commercialisering van het Engelse voetbal. "Het was heel lang een sport van de minder bedeelde arbeidersklasse en daar kwamen de meeste hooligans vandaan. Toen de Premier League werd opgericht, kwamen er steeds hogere prijzen voor toegangskaarten. Seizoenskaarten kosten bij een grote club wel zo’n 1100 euro. Waardoor die arbeidersgroep steeds meer werd uitgesloten. Het publiek veranderde geleidelijk en de gewelddadige elementen verdwenen daarmee ook."

De Engelse voetbalfans zijn volgens Van der Horst blij met de aanpak. "Dat heeft een beetje te maken met de verandering van het publiek en de hoge prijzen voor een toegangskaartje. Het is meer een familie-uitje dan een basale bijeenkomst van de ultra's in de stadions. De grootste klacht is over die hoge prijzen voor toegangskaarten."

'Lange weg te gaan'

Frank Wijnveld, vooraanstaand expert op het gebied van voetbalveiligheid die ook de KNVB en de UEFA adviseert, vindt de vergelijking met Engeland lastig. "De Premier League is stijf uitverkocht en op het moment dat een supporter iets flikt in het stadion en een stadionverbod krijgt, wordt zijn recht ontnomen. Hij komt weer op de wachtlijst voor een seizoenskaart en dat kan soms 10 tot 20 jaar duren. Die seizoenskaarten gaan van opa naar kleinzoon dus je ontneemt anderen dan ook wat. In Nederland zijn we niet stijf uitverkocht." Daarnaast weet hij dat de neiging van Engelse supporters om iets te doen in een stadion of directe omgeving veel minder is.

Volgens Wijnveld zijn de incidenten wel een terugkerend mantra. "Het is een samenwerking tussen de KNVB, clubs, lokale autoriteiten en de politie. En qua opsporing, vervolging, beoordeling en doorlooptijden bij het OM, mag het wat steviger en beter. Als er een strafrechtelijke weg wordt ingezet en een club een tijdelijk stadionverbod geeft in afwachting van een veroordeling en die doorlooptijd erg lang is, staat de club een beetje voor aap. Zeker als de uitspraak 1,5 jaar later volgt en zo'n zaak alsnog geseponeerd wordt." Daarom denkt hij dat er best steviger geëist mag worden. "De vraag is alleen of de rechter daarin mee gaat."

Ook noemt Wijnveld een Engels voorbeeld als mogelijke oplossing. "Er is een regeling in Engeland dat je als club de politie moet betalen die in en rondom het stadion actief zijn. Daar betalen ze de politie voor per uur. Er wordt dan een gezamenlijke risicoanalyse gemaakt en op basis daarvan gekeken hoeveel agenten er nodig zijn." Volgens de voetbalveiligheidsexpert is dat in Nederland haalbaar, mits er een bepaalde mate van expertise is om zo'n inschatting goed te kunnen maken. "Het is een beetje vreemd, want bij de KNVB moeten de veiligheidscoördinatoren van de clubs een opleiding en diploma hebben. Er is alleen geen opleiding voor voetbalcoördinatoren voor politie of gemeente. En met de roulatie van de functies, betekent het wel dat er nog wel eens mensen vervangen worden en we weer op 0 beginnen." Dus zegt Wijnveld dat er nog een weg te gaan is en er nog genoeg te doen is.