Gemeenteraden versnipperen: 'Tijd voor een kiesdrempel'

In Maastricht, de stad van Vissers, zijn er maar liefst zestien verschillende partijen gekozen in de gemeenteraad. Van die zestien zijn er zes die maar één zetel haalden. Maar al die fracties hebben recht op spreektijd, waardoor de vergaderingen soms ellenlang duren, vertelt Vissers. 

Dat is vervelend maar het heeft ook effecten voor de kwaliteit van het bestuur, vertelt ze: "In andere gemeenten zien we dat fragmentatie best veel problemen kan opleveren. Het kan de bestuurbaarheid aantasten, maar het belemmert ook de controlerende taak van de raad. Met een heel kleine fractie is het heel lastig om grip te hebben op alle complexe dossiers."

De oplossing is voor Vissers om de kiesdrempel te verhogen. Bij de landelijke verkiezingen is de kiesdrempel 1/150e van de stemmen. Haal je minder stemmen dan dat, dan krijg je geen zetel. Als je dat zou doorvertalen naar een gemeenteraad, zou de drempel bijvoorbeeld op 1/39e komen te liggen, als er 39 zetels zijn. Dit is echter niet het geval: ook als je minder dan dat aantal stemmen haalt, maak je kans op een restzetel. Als we dit nu eens niet meer doen, zou dat versnippering schelen, vindt ze: "In Maastricht zouden we in plaats van zestien partijen maar elf partijen hebben", vertelt ze. Ook in andere gemeenten scheelt het: in Haarlem drie fracties, in Utrecht twee.

'Helpt maar beperkt'

Hoogleraar bestuurskunde Marcel Boogers herkent de problemen wel die Vissers schetst. "Er wordt veel over geklaagd. Vergaderingen duren erg lang en bij verkiezingen wordt niet altijd een duidelijke keuze aan kiezers voorgelegd omdat er een enorme hoeveelheid aan partijen is." In Amsterdam staan er op 18 maart maar liefst 35 partijen op het stembiljet. 

Toch denkt hij dat een kiesdrempel niet zoveel helpt. "Dit is wel een heel beperkte kiesdrempel. Dit gaat niet zoveel opleveren." In Maastricht zou het effect hebben, maar op heel veel plekken zal dat beperkt zijn. Hij denkt dat een groot deel van het probleem is dat alle fracties ongeveer even groot zijn. "Vroeger had je in elke gemeente twee, drie grote, dominante partijen. In Maastricht waren dat het CDA en de PvdA, op andere plaatsen waren het andere partijen", vertelt hij.

Dit is veranderd. "Grote partijen zijn kleiner geworden, kleine partijen zijn groter geworden. Dat zorgt ervoor dat we zo’n gevoel van versplintering hebben", zegt hij. "Dit maakt het heel lastig om een coalitie te vormen na de verkiezingen."

Vissers denkt dat er ook meer moet gebeuren, zoals meer ondersteuning. "De mensen die verkozen worden moeten hun vertegenwoordigende taak wel goed kunnen uitvoeren", vindt ze. Daar is Boogers het mee eens: "Extra ondersteuning is altijd goed."