Wordt 2026 dan éindelijk een rustig politiek jaar?

Het was een jaar vol met politieke veranderingen. En dat is op zichzelf al bijzonder, vertelt politiek redacteur Sandrine Thelosen: "Een nieuw kabinet is normaal de tijd van relatieve rust", zegt ze. Na een formatie vormt vaak een periode van lange inhoudelijke debatten en het maken van beleid. Maar dit jaar was alles anders. "Het ging van relletje naar relletje", stelt Thelosen. En toen het kabinet eenmaal viel, werden die relletjes alleen maar erger. 

Chaos

Absoluut geen saai jaar in 2025 dus, en Thelosen en Breebaart verwachten nog niet dat met de komst van 2026 de rust wederkeert. "In alle onderwerpen die we bespreken sijpelen de formatie en de gemeenteraadsverkiezingen er doorheen", stelt Thelosen. Tegelijkertijd is het een jaar waarin er binnen partijen zelf veel kan veranderen: welke partijleiders blijven, wie stapt op? En welke partijen weten hun - al dan niet succesvolle - koers vast te houden? 

Zoals eerder genoemd zullen de gemeenteraadsverkiezingen van grote invloed zijn op de toekomst van politieke partijen. Vooral voor GroenLinks-PvdA, die middenin een fusie zitten, wordt dit een spannend moment. "Als ze die verliezen wordt het echt crisis, als het dat nog niet al is", vertelt David Breebaart. De twee partijen hebben zich de afgelopen tijd gepresenteerd als een grote linkse volksbeweging, maar moeten dat met de officiële fusie nog maar gaan waarmaken. "Ik ben heel benieuwd of ze dat gaat lukken", stelt Breebaart. 

Gemeenteraadsverkiezingen

Voor de landelijke politiek belooft het daarmee een spannend jaar te worden, maar ook voor gemeenten zelf is dit een belangrijk moment. Afgelopen jaar riep de Vereniging van Nederlandse Gemeenten dat 2026 een 'ravijnjaar' zou worden. "Er stonden voor 2026 hele heftige bezuinigingen op de agenda (...) zoals een terugval van 2,4 miljard voor gemeenten", legt Thelosen uit. 

Ook zou er 824 miljoen euro bezuinigd worden op de jeugdzorg. "75% van de gemeenten zou dan in de rode cijfers terechtkomen", aldus Thelosen. Uiteindelijk werden de bezuinigen toch een beetje teruggeschroefd bij de Voorjaarsnota van 2025, na een noodkreet van gemeentes. Sharon Dijksma, voorzitter van de VNG vertelde daar eerder al over bij De Nieuws BV. De hoop was al opgegeven, maar last minute greep Den Haag toch in. "Onze politiek gaat uiteindelijk dingen doen als je heel kort voor de deadline zit", zegt Thelosen. 

Spreidingswet

Dit is hét moment voor gemeenten om zich te profileren en stemmen binnen te harken. Tegelijkertijd hebben zij lang niet over alle onderwerpen die spelen daadwerkelijk de touwtjes in handen. Een thema waarvan Thelosen en Breebaart verwachten dat het toch een rol zal spelen, is de spreidingswet. Dat is opvallend, aangezien dit landelijk beleid betreft en gemeenten hier formeel niets over te zeggen hebben. Doordat deze weet zo sterk ter discussie stond, leek er ineens ruimte te ontstaan voor gemeenten. 

"Straks komen de verkiezingen en omdat het nu zo'n thema is geworden, gaat het - vooral in bepaalde gemeenten - een enorme rol spelen. Partijen worden dan misschien wel verkozen omdat ze anti-azc zijn. Maar tegelijkertijd komt er waarschijnlijk een kabinet dat de spreidingswet behoudt. En dat is een wettelijke plicht. Dus dan zou het kunnen dat de landelijke politiek best wel eens in botsing kan komen met sommige gemeenten", legt Breebaart uit. 

Verandering

Het belooft dus een spannend jaar te worden, waarin veel op voorhand onzeker blijft. Wie gaat met wie regeren? Welke partijen houden zich staanden na de formatie én de gemeenteraadsverkiezingen? Thelosen en Breebaart hopen dat er in alle chaos ook weer wat rust terugkeert. Want juist die rust kan ruimte bieden voor échte beleidsverandering.