'Ik kreeg een paar klappen achter elkaar': Pieter Omtzigt blikt voor het eerst terug op zijn politieke carrière

Omtzigt blikt onder andere terug op de breuk met het CDA in 2021. "Ik kreeg een paar klappen achter elkaar", vertelt hij. In 2020 probeerde hij leider te worden van het CDA, maar hij verloor die strijd nipt van Hugo de Jonge. Omdat meerdere Omtzigt-stemmers een bevestigingsbericht met daarin de test 'Dank voor uw stem op Hugo de Jonge', hangt er nog steeds een zweem van onduidelijkheid omheen.

Omtzigt vindt het niet erg meer dat hij niet gewonnen heeft, maar vindt wel dat het proces heel raar is verlopen. "Je kunt gewoon met een paar stemmen verliezen, that’s all in the game, maar ze hadden voordat de uitslag bekend werd gemaakt al moeten zeggen: we hebben meerdere signalen gehad, we gaan het even onderzoeken", zegt hij. Of het CDA ermee heeft gerotzooid, denkt Omtzigt niet: "Daar heb ik nooit bewijs van gevonden."

Overigens werd Hugo de Jonge niet eens de lijsttrekker, dat werd uiteindelijk Wopke Hoekstra nadat De Jonge zich terugtrok. Ook dat was een klap voor Omtzigt, omdat het hem niet werd meegedeeld: "Ik had met de partijvoorzitter afgesproken: als Hugo zich zou terugtrekken, dan zou ik de lijsttrekker worden. Maar het CDA-bestuur had al besloten dat het Wopke Hoekstra moest zijn, zonder dat met mij te bespreken. Zelfs als je van me af zou willen, zou ik op z’n minst aan tafel moeten zitten”, vindt hij. “Je kunt toch rustig het gesprek aangaan over wat mijn rol is?"

Maar Omtzigt knakte écht toen zijn partij niet goed omging met het rapport Ongekend onrecht over de toeslagenaffaire. "Ik was jaren tegen deuren aangelopen. Toen kwam het vernietigende rapport waarin stond dat de staat heeft gefaald. Vervolgens werd binnen 10 minuten een regeling bedacht (de Catshuisregeling, red.) zonder de echte slachtoffers te helpen. De ouders kwamen weer achteraan de rij!" vertelt Omtzigt, die er nog steeds boos om is.

Functie elders

De aanleiding van de breuk met het CDA was uiteindelijk de 'functie elders'-rel: tijdens de kabinetsformatie werd gesproken over zijn functie. Drie weken later kwamen kabinetsnotulen naar buiten waarin stond dat er gesproken was over het 'sensibiliseren' van Pieter Omtzigt. "Dat kwam veel harder aan, want daar waren ook mensen van mijn eigen partij bij betrokken. Ik besefte: ik heb geen dekking. Mijn partijgenoten hadden blijkbaar niet teruggeduwd. Men zei niet: hij is wel een lastige jongen, maar hij had wel gelijk, want de toeslagenaffaire is geen complottheorie. Niemand had dat gedaan, dus dat kwam binnen."

Omtzigt verliet het CDA en zat een paar jaar als eenpitter in de Kamer. Daarna richtte hij zijn eigen partij op, waarin hij bovenaan in de peilingen stond. Premier worden was nooit zijn ambitie, zegt hij nu: "Ik heb naar buiten gebracht dat ik geen premierskandidaat was. Dat vond Nederland buitengewoon ingewikkeld… Ik dacht er helemaal niet over na om premier te worden, niet alleen voor mij, maar het is ook voor het land. Ik dacht: doe het mij niet aan." Meeregeren wilde hij wel: "Als je iets wil veranderen in het land, is het helemaal niet erg om in een coalitie te zitten. Je zit daar niet om oppositie te voeren, maar om het land te besturen."

NSC haalde 20 zetels, regeerde in het kabinet-Schoof met de PVV en haalde de verkiezingen erna 0 zetels. Omtzigt was toen al afgetreden. Inmiddels gaat hij langzaam weer aan het werk: hij schreef een rapport over AI en surveillance. Wat hij in de toekomst gaat doen, weet hij nog niet. Hij is nog maar 52, dus met pensioen kan hij nog lang niet.

In het gesprek spreekt hij over Nederland als ‘samenleving zonder ziel’. Wil je daar meer over weten? Lees het artikel op de website DIT.