Trump krijgt meer tegenstand, maar mag buitenlandbeleid nog steeds grotendeels bepalen: 'Hij heeft veel ruimte'

De Democraten hebben bij de tussentijdse verkiezingen op meerdere plekken belangrijke overwinningen geboekt. Daarmee krijgt Trump te maken met een sterker politiek tegenwicht in Washington. Vooral op binnenlands beleid kan dat hem beperken. Een president die niet langer op een meerderheid in het Congres kan rekenen, wordt in de Amerikaanse politiek ook wel een 'lame duck' genoemd.

Toch betekent de verkiezingsuitslag niet dat Trump op alle terreinen aan macht inboet. Volgens Brink blijft het buitenlandbeleid grotendeels een verantwoordelijkheid van de president. Hij houdt daardoor veel ruimte om zijn eigen koers te bepalen, bijvoorbeeld als het gaat om Rusland, Oekraïne en de samenwerking met de NAVO en de Europese Unie.

"Als het gaat om de manier waarop Trump omgaat met Rusland, Oekraïne en zijn NAVO- en EU-partners, heeft hij veel ruimte. Maar zodra hij daarover zaken moet doen met het Congres, hebben de Democraten ook iets te zeggen", zegt Brink.

Het Congres kan de president wel degelijk onder druk zetten. Dat kan bijvoorbeeld door voorwaarden te verbinden aan overheidsuitgaven of door onderzoeken in te stellen. Ook medewerkers en gezanten van Trump kunnen worden opgeroepen om uitleg te geven over hun handelen. Brink verwacht dat de Democraten die mogelijkheden nadrukkelijker zullen benutten. "De mogelijkheden om controle uit te oefenen, worden een stuk groter", aldus Brink.

Mogelijke gevolgen voor steun aan Oekraïne

Voor Europa is vooral de mogelijke invloed op de Amerikaanse steun aan Oekraïne interessant. Verdel wijst erop dat ook binnen de Republikeinse Partij kritiek bestaat op de houding van Trump tegenover Oekraïne. Als kritische Republikeinen en Democraten elkaar vinden, kunnen zij mogelijk voldoende steun verzamelen om de president op dit dossier tegen te houden. "Op dit thema is die kans best groot", zegt Verdel.

De verkiezingsuitslag kan Trump bovendien voorzichtiger maken. Republikeinse politici zullen zich mogelijk minder vanzelfsprekend achter de president scharen als zijn plannen slecht vallen bij hun eigen achterban. Dat kan zijn politieke positie verder verzwakken. "Ik denk dat Trump zich daardoor steeds verder zal isoleren. Hij zal ook een beetje eieren voor zijn geld moeten kiezen, omdat hij anders straks helemaal alleen staat", zegt Verdel.

Verkiezingswinst is geen blanco cheque

Voor de Democraten ligt er volgens Brink ook een opdracht. Zij moeten de komende twee jaar laten zien dat ze het vertrouwen van de kiezers waard zijn. De verkiezingsuitslag moet niet zonder meer worden gezien als steun voor hun eigen politieke agenda. Het kan ook vooral een afwijzing zijn van Trump en zijn beleid.

De komende periode wordt daarmee niet alleen bepalend voor de verhouding tussen het Witte Huis en het Congres, maar ook voor de aanloop naar de volgende presidentsverkiezingen.