Spraakmakende arrestaties: van voortvluchtige met autopech tot boef in boom met hoogtevrees

Heterdaad of buiten heterdaad

Journalist Sandra van den Heuvel bespreekt in de nieuwste podcastaflevering met presentatrice Noa van Oostrom de meest spraakmakende arrestaties van het afgelopen jaar. Zo ging de politie af op een melding van een man met pech, maar troffen zij een voortvluchtige crimineel aan en vond de politie een boef met hoogtevrees terug in een boom. Bijzondere aanhoudingen en dat zijn er maar een klein aantal, het aantal aanhoudingen ligt gemiddeld tussen de 100.000 en 150.000 per jaar. "Dan gaat het om zowel heterdaad- als buiten-heterdaad aanhoudingen die later plaatsvinden", vertelt Van den Heuvel. "De meeste misdrijven vallen onder de categorie vermogenscriminaliteit, zoals diefstal, verduistering of inbraak." In 2024 was 57 procent van de geregistreerde misdrijven een vermogensmisdrijf.

"Het woord heterdaad zegt dat iemand op het moment zelf of vlak daarna kan worden aangehouden", vertelt oud-recherchechef Sander Schaepman. "Dus tijdens de daad of kort daarna. Daar gelden bepaalde maatstaven voor. De politie moet eigenlijk blijven zoeken; ook twee uur later kan het nog steeds om een heterdaad aanhouding gaan." Daarnaast heb je ook buiten-heterdaad aanhoudingen, legt Schaepman uit: "Dat zijn bijvoorbeeld aanhoudingen na langdurig onderzoek, zoals in een moordzaak."

Achtervolging

Verslaggever bij RTV Utrecht Dimitri van Tuijl maakte een bijzondere diefstal mee die leidde tot een korte achtervolging waarbij een taxi werd gekaapt. "Ze zaten met een groepje van vijf in een taxi", vertelt Van Tuijl. "Daarvan werd alleen de bestuurder aangehouden, omdat er nog heel veel mensen omheen stonden." In zulke situaties wil de politie escalatie voorkomen, legt Van Tuijl uit, en wordt daarom de 'hoofdrolspeler' aangepakt. "De bestuurder was onder invloed en is daar uiteindelijk voor aangehouden."

De rest van de groep zorgde later nog voor overlast in de binnenstad. "En als je dan ziet wat voor woorden zo’n politieagent naar zijn hoofd krijgt van een jochie van zeventien", vertelt Van Tuijl. "Dat vond ik wel heftig. Toen hebben ze er ook voor gekozen om hem hardhandig naar de grond te trekken, om te laten zien: oké, we zijn nu klaar."

Wat kan je zelf doen?

"De grap is eigenlijk dat iedere burger iemand die op heterdaad wordt betrapt mag aanhouden", legt Schaepman uit. "En dan mag je zelfs licht geweld gebruiken om iemand op die plek te houden totdat de politie komt." Schaepman vertelt dat het gelukkig regelmatig voorkomt dat burgers zelf een misdadiger aanpakken voordat de politie er is. "Kijk naar de aanslag in Australië: daar zien we ook een man die een gewapende dader aanvalt. Die ingeving is goed, maar je moet altijd aan je eigen veiligheid denken."

Schaepman zegt dat je het beste veel lawaai kunt maken: "Roepen, schreeuwen en als iemand van je wegrent, spreek je andere mensen aan." Daarnaast legt hij uit dat wanneer iemand veel geluid maakt, een crimineel minder geneigd is om geweld te gebruiken. "Omdat steeds meer mensen horen of zien wat er aan de hand is."

Nachtwaker Willem Bakker

Een van die burgers die regelmatig zelf een aanhouding verricht, is Willem Bakker. Bakker werkte als krantenbezorger, maar had naast het op tijd rondbrengen van de kranten nog een ander doel: het veilig houden van buurten in West-Friesland. "Alle bewegingen die ik zie vallen me op", vertelt Bakker. "Ik krijg dan direct een seintje: hier klopt iets niet."

Tegenwoordig is hij met pensioen, maar Bakker heeft meerdere inbrekers op heterdaad betrapt. "Op afstand schat ik in hoe het in elkaar zit en als ik dan zie dat iemand met een volgeladen auto wegrijdt, rij ik hem klem en bel ik 112." Bakker haalt veel waardering uit zijn diensten als 'nachtwaker'. "Ik vind het zo ontzettend slecht dat je de tijd waarin mensen slapen gebruikt om spullen van hardwerkende mensen te stelen. Ik wil daar iets aan doen", stelt Bakker.

Benieuwd naar het hele verhaal van krantenbezorger Willem Bakker? Hoor je graag meer over de ervaringen van oud-recherchechef Sander Schaepman of verslaggever bij RTV Utrecht Dimitri van Tuijl? Of ben je benieuwd naar nog meer spraakmakende aanhoudingen? Beluister dan de nieuwste aflevering van Het Misdaadbureau in de NPO Luister-app of op Spotify.