Jaïr Stranders blikt terug op 2025: 'Alsof we in een escalatie-samenleving zitten'
- Nieuws
- Jaïr Stranders blikt terug op 2025: 'Alsof we in een escalatie-samenleving zitten'
Hij blijft gedreven en tegen de stroom in zoeken naar verbinding: de Joodse theatermaker en filosoof Jaïr Stranders. Niet vaak lijkt de polarisatie zo hevig als wanneer het gaat over Israël en Palestina. Hoe houd je nuance en hoop vast als de spanningen alleen maar toe lijken te nemen? In de eerste aflevering van 2026 spreekt Coen Verbraak in De Publieke Tribune een uur lang met theatermaker en filosoof Jaïr Stranders.
De Publieke Tribune: In gesprek met Jaïr Stranders
Escalatie-samenleving
De aanval van Hamas op 7 oktober 2023 en het opvolgende geweld in Gaza echoden overal ter wereld na, ook in Nederland. Stranders geeft aan dat er ook hier bijna iedere week een incident rondom de oorlog plaatsvindt. "Wat me opvalt is dat er dan steeds op een manier op gereageerd wordt die escalerend is in plaats van de-escalerend. Het lijkt wel alsof we in een soort escalatiesamenleving zitten. De politieke leiders en bestuurders die in staat zijn om te de-escaleren, zijn voor mijn gevoel op één hand te tellen."
Stranders schuift geregeld aan bij talkshows en ontvangt lof voor zijn heldere, genuanceerde kijk op de geschiedenis rondom Israël en Gaza. Hij spreekt dan altijd namens zichzelf, maar probeert ook gevoelens of gedachten te verwoorden waarvan hij vermoedt dat anderen die ook hebben, stelt hij. Toch is hij zich ervan bewust dat dat eigenlijk onmogelijk is, omdat er zoveel verschillende Joodse Nederlanders zijn: "Ik probeer rekening te houden met al die verschillende gevoelens, identiteiten, die allemaal op een of andere manier iets met het Joods-zijn hebben. En dat lukt natuurlijk nooit."
Gebruik term 'genocide'
Het Internationaal Gerechtshof concludeerde dat er een 'ernstig risico' bestaat dat Israël genocide pleegt in Gaza. Amnesty International stelt op basis van onderzoek dat Israël daadwerkelijk genocide pleegt tegen Palestijnen in de bezette Gazastrook. Toch wil Stranders die term, genocide, niet gebruiken. Het is volgens hem een trigger voor escalatie en verdeeldheid, waar hij van weg wil blijven. "De term genocide werd een manier om te zeggen: hoor je erbij of hoor je er niet bij?", aldus Stranders. "De vraag is, wat is je uiteindelijke doel? Is je doel dat het uiteindelijk opgelost wordt? Dan is de vraag of het gebruiken van die term helpt of niet."
Om deze inhoud te tonen moet je toestemming geven voor social media cookies.
Vader
Stranders is naast kunstenaar vooral ook vader, van twee jonge Joodse kinderen. Hij vertelt dat hij dit heel bijzonder vindt, maar dat hij ook bang is dat ze misschien te veel narigheid meekrijgen: "Daar ben ik me bewust van. En tegelijkertijd denk ik ook: dit is gewoon wat het is. Ik kan ook niet alles voor ze weghouden."
Volgens Stranders snapt zijn oudste dochter dat het "deel is van Joods zijn op dit moment, en dat is niet leuk." Desondanks wil hij het Joodse leven niet van haar weghouden: "Dat lijkt me het allerergste om te doen. Ik wil me niet door angst laten tegenhouden." Toch denkt hij dat het voor haar soms lastig is, omdat het er ook op school over gaat. "De eerste paar maanden na de oorlog ging het echt over: jij bent toch voor Israël? Of dan werd er gevoetbald en dan was het: Nederland/Israël tegen Marokko/Palestina. En dan weet zij dat ze familie heeft in Marokko én in Israël", vertelt Stranders.
Verdraagzaamheid
Wat vindt Stranders het allerbelangrijkste voor dit nieuwe jaar? "Dat we ons niet door geopolitiek uit elkaar laten spelen in dit land. Het begint bij onszelf. Dat we meer naar elkaar omzien, en de pijn van de ander willen zien. Ik hoop op verdraagzaamheid voor elkaar."
Meer ervaringsverhalen?
De Publieke Tribune duikt iedere week in verhalen uit de haarvaten van de samenleving. Onder leiding van Coen Verbraak vertellen ervaringsdeskundigen over maatschappelijke onderwerpen die hen bezighouden of belemmeren in het dagelijks leven. Luister iedere zaterdag tussen 15:00 en 16:00 uur op NPO Radio 1, of daarna via je favoriete podcast-app of via de website van HUMAN. Volg HUMAN ook via Instagram, Facebook, BlueSky en LinkedIn.
Gerelateerd
