Drugscriminaliteit houdt alle lagen van de samenleving in de greep

Van Delft is regisseur van dans- en theatervoorstelling DOPE: een show die moet laten zien dat drugs alle lagen van de samenleving verbindt. Want hoewel drugscriminaliteit voor velen als een ver-van-je-bed-show voelt, ligt de waarheid volgens Van Delft anders. "On-Nederlands is een gekke term. Het is een globaal probleem." Die zogenaamde scheiding tussen deze twee werelden bestaat in de ogen van Van Delft om het voor onszelf goed te praten.

Ondermijning

Dat de onder- en bovenwereld met elkaar verbonden zijn, ziet ook criminoloog Robby Roks. Hij werkte mee aan onderzoeken die hielpen bij het vormgeven van de theatershow. "Bij georganiseerde misdaad zijn er altijd verbindingen met de samenleving", vertelt hij. "Er wordt gebruikgemaakt van allemaal diensten die we ‘bovenwereld’ noemen, maar eigenlijk bij de onderwereld horen.” Het vervagen van die grenzen waarbij criminelen misbruik maken van legale bedrijven, wordt ondermijning genoemd. Maar volgens Roks zijn er überhaupt geen grenzen: "Die scheidingslijn die we aanbrengen, is er feitelijk gezien niet."

Van Delft vindt het belangrijk duidelijk te maken dat drugscriminaliteit ieders leven op een andere manier raakt: "De jongens die gepakt worden gaan naar de gevangenis terwijl het meisje dat op het feestje iets verkeerds slikt een slachtoffer is. Dat vind ik schrijnend." Hij benadrukt daarbij dat het niet altijd direct de schuld is van deze zogenoemde uithalers, die drugs bijvoorbeeld uit de zeecontainers halen. "Dat is te makkelijk gedacht."

Uithalers

Die uithalers zijn in veel gevallen jongeren die een bepaalde mate van kwetsbaarheid hebben, vertelt Roks, die voor de gemeente Rotterdam onderzoek deed naar deze doelgroep. "Dat kan bijvoorbeeld gerelateerd zijn aan de thuissituatie of de omgeving waarin ze opgegroeid zijn." Ook concludeerde hij dat, naast het feit dat sommige uithalers onder druk worden gezet, er ook veel mensen zelf gemotiveerd zijn om dit werk te doen. Vaak worden ze gedreven door geld, status en aanzien. "Dan hebben we het naar mijn idee over een breder maatschappelijk vraagstuk waar we het ook over moeten hebben", zegt hij daarover. Van Delft voegt toe: "Soms tekenen jongeren ook gewoon in op een bedrag, zonder dat ze weten voor welke klus. Iemand noemde het een soort escaperoom."

Complex probleem

Zonder vraag is er geen aanbod, zeggen beide heren. En juist dat legt bloot dat het een complex probleem is. "Wat je ziet is dat de strijd tegen georganiseerde misdaad en drugscriminaliteit voor extra geweld kan zorgen", zegt Roks. Maar harder optreden aan de gebruikerskant? "Ik weet ook niet of dat de kant is die we op zouden moeten. Deze discussie illustreert ook al hoe ontzettend complex het is", zegt hij.

Het doel van de voorstelling is voor Van Delft in ieder geval duidelijk: "Ik zou willen dat je de avond uitkomt en dat je het probleem niet meer plat kan slaan." Ze hopen dat het een opening biedt om de discussie met elkaar aan te gaan.