Waarom Nederland geen nazi-Duitsland werd - en Hongarije Orbán wegstemde (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)

Op 4 en 5 mei kijken we meestal terug op hoe het misging in de geschiedenis: hoe kan een land afglijden naar fascisme of nazisme? Maar vandaag draaien we het om: hoe blijft een land - een democratie - juist wél overeind?

Historicus Beatrice de Graaf schreef een fascinerend essay voor De Ongelooflijke over de jaren ’30, met een intrigerende vraag: waarom werd Nederland toen géén fascistische staat, zoals nazi-Duitsland? Hoe bleef de democratie hier overeind - en wat kunnen wij daar vandaag van leren?

Daarnaast kijken we naar misschien wel de interessantste actuele testcase: Hongarije. Viktor Orbán gold jarenlang als hét voorbeeld van hoe een moderne autocratie eruit kan zien - een model dat ook bewonderaars had bij politici als Trump en Wilders. Maar nu verloor hij de verkiezingen. Wat zegt dat?

Stefan Paas heeft Hongaarse contacten en schetst een verrassender beeld: misschien hebben wij Orbán en Hongarije wel te eenzijdig bekeken.

We bespreken dus twee momenten waarop de democratie onder druk stond - bijna een eeuw uit elkaar - en tóch niet viel. Dat leidt tot de centrale vraag: wat beschermt een democratie tegen de verleiding van een politieke verlosser?

Extra actueel, nu in dezelfde week de Raad van Kerken zich uitsprak tegen radicaal-rechts gedachtegoed.

David Boogerd in gesprek met hét Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf (Universiteit Utrecht) en theoloog Stefan Paas (VU Amsterdam en Theologische Universiteit Utrecht).

Luister het volledige gesprek in De Ongelooflijke Podcast in je podcast-app of hier op de site van NPO Radio 1. Elke zondagochtend om 08:00 uur verschijnt het gesprek ook op YouTube. Lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform.