Tussen de regels door ligt soms een geschiedenis die nooit verteld is

Veel Nederlanders kennen het verhaal van de slavernij. Veel minder bekend is wat er daarna gebeurde. Nadat de slavernij was afgeschaft, werden arbeiders uit onder meer China, India en Java naar Suriname gehaald om het werk op de plantages over te nemen. Op papier kwamen zij vrijwillig, met een contract op zak.
Maar hoe vrijwillig was dat werk eigenlijk?

Volgens Melvin Chang van het Contractarbeiders Collectief, werd veel mensen een beter leven voorgespiegeld dan hen uiteindelijk wachtte. Zijn eigen voorouders verlieten China in een periode van armoede, onrust en burgeroorlog. In Suriname zouden ze kunnen werken en een bestaan opbouwen. De werkelijkheid bleek een stuk harder. De omstandigheden op de plantages waren zwaar, het loon laag en de afhankelijkheid groot. Hoewel contractarbeiders juridisch geen slaaf waren, werden velen in de praktijk nauwelijks beter behandeld.

Die geschiedenis is volgens Chang compleet onderbelicht. Dat komt deels doordat contractarbeid vaak wordt gezien als minder ernstig dan slavernij. Daarnaast werd er binnen families zelf vaak weinig over gesproken. Mensen waren bezig met overleven en later, toen het leven beter werd, wilden velen die moeilijke periode juist achter zich laten. Wie jarenlang in armoede had geleefd of onder slechte omstandigheden had gewerkt, vertelde dat niet altijd aan zijn kinderen en kleinkinderen.

Daarom zet Chang zich tegenwoordig in voor het Collectief Contractarbeid. Daar werken nazaten, onderzoekers en maatschappelijke organisaties samen om aandacht te vragen voor deze geschiedenis. Deze week organiseert het collectief samen met de Anton de Kom-leerstoel van de Vrije Universiteit Amsterdam een internationale conferentie over contractarbeid. Onderzoekers uit verschillende landen brengen daar in kaart wat we inmiddels weten over deze geschiedenis, maar ook welke verhalen nog altijd ontbreken. Het doel is niet alleen kennis uitwisselen, maar ook een internationaal netwerk opbouwen voor toekomstig onderzoek.

Te gast in de Nacht van Caribisch Netwerk is Melvin Chang. Vanuit zijn eigen Chinees-Surinaamse achtergrond zet hij zich in voor meer onderzoek naar de geschiedenis van contractarbeiders. Samen met presentator CJ Felicia spreekt hij over een verleden waar lang nauwelijks aandacht voor was, maar dat nog altijd doorwerkt in het heden.