Waarom wetenschap dichter bij magie staat dan je denkt

Geesten oproepen, magische bezweringen, middeleeuwse toverboeken en satanische rituelen. Het klinkt allemaal als hocus pocus, maar wat heeft het eigenlijk te maken met de wetenschap?

Aan de Radboud Universiteit combineert dr. Sándor Chardonnens zijn werk als docent met onderzoek naar de cultuurgeschiedenis van magie. Hij bestudeert handschriften en magische voorwerpen uit de late middeleeuwen en vroegmoderne tijd, met speciale aandacht voor de manier waarop mensen vroeger probeerden contact te leggen met de geestenwereld. 

Zijn onderzoek voert hem langs opmerkelijke vondsten, van voodoopoppen die al sinds de tiende eeuw in Europa werden gemaakt, tot magische voorwerpen die jarenlang vergeten in museumdepots lagen.

Een college van Chardonnens is in elk geval niet saai. Hij laat studenten zelf onderdelen van rituelen uitvoeren, zoals schatzoeken met een wichelroede. Want, zegt hij, mensen beweren vaak dat ze niet in magie geloven,  maar zodra je het concreet maakt, voel je er toch iets heel anders bij.

We zien wetenschap graag als het toppunt van rationaliteit, en magie als bijgeloof uit een ver verleden. Maar is wetenschap eigenlijk zo anders dan magie, als beide draaien om het temmen van onzekerheid? En waarom doorzoeken we met dure telescopen het heelal naar tekenen van leven, nu de wetenschap het universum eerst heeft ontdaan van geesten en goden, en zo tot dode materie maakte?

Daarover gaat Sándor Chardonnens in gesprek met Ruben van Haften in De Nacht van NTR Wetenschap.