Wat als iemand van wie je houdt in propaganda gelooft?

Hoe kan het dat iemand die goed opgeleid en kritisch is, toch overtuigd raakt van propaganda? Verslaggever Bram Arts spreekt in deze reportage met Ira Heuvelman, vrijwilliger bij stichting FRNL (voorheen Free Russia NL), over hoe haar moeder tijdens de coronapandemie geleidelijk onder invloed kwam van Russische staatsmedia.

Tijdens de lockdown zat haar moeder geïsoleerd in haar huis in Sint-Petersburg. Door haar longziekte durfde ze nauwelijks naar buiten, waardoor de televisie haar belangrijkste bron van informatie werd. Die televisie stond vrijwel de hele dag aan. Op de dag dat Rusland Oekraïne binnenviel, werd duidelijk dat Ira's moeder de boodschappen van de staatsmedia was gaan geloven. Dit leidde tot moeilijke gesprekken tussen de twee, omdat haar moeder verhalen vertelde die volgens Ira niet overeenkwamen met de werkelijkheid.

Auteur van het boek Waarheid onder vuur en Oekraïne- en propaganda-expert Vita Kovalenko legt uit waarom propaganda zo effectief kan zijn. Ze benadrukt onder andere dat het achterhalen van de waarheid vaak meer tijd en inspanning vraagt dan het aannemen van een herhaald en eenvoudig narratief.

De reportage laat zien hoe propaganda kan doorwerken in persoonlijke relaties, maar ook dat desinformatie niet onoverwinnelijk is. Volgens Ira begint verandering met geduld, het blijven benoemen van feiten en het voeren van gesprekken zonder de ander als tegenstander te zien.