De mythe achter operatie Duinkerke

Operatie Duinkerke geldt voor veel Britten als een van de meest heroïsche momenten uit de Tweede Wereldoorlog. In begin juni van 1940, terwijl duizenden Britse soldaten vastzaten op de stranden van Duinkerke, zouden honderden gewone burgers met kleine bootjes het Kanaal zijn overgestoken om hen te redden. Vissers, pleziervaarders en andere vrijwilligers zouden hebben laten zien dat in tijden van nood iedereen een held kan zijn.

Uit dat verhaal ontstond wat later bekend werd als the Dunkirk spirit: het idee dat Groot-Brittannië overeind bleef dankzij de veerkracht en saamhorigheid van gewone mensen. Een mythe die diep verankerd raakte in de Britse samenleving. Het verhaal werd verteld in boeken, films, theaterstukken en op de BBC, en groeide uit tot veel meer dan alleen een herinnering aan een militaire operatie.

Maar hoe waar is dat beeld eigenlijk? Historici wijzen erop dat de beroemde 'little ships' wel degelijk hebben meegeholpen, maar militair gezien een veel kleinere rol speelden dan vaak wordt gedacht. Toch werden juist deze bootjes het symbool van een natie die samen de schouders eronder zette. Een militaire nederlaag veranderde zo in een nationaal succesverhaal. 

De invloed van die mythe reikte bovendien veel verder dan de oorlog zelf. In de naoorlogse jaren werd de Dunkirk spirit aangehaald als bewijs dat klassengrenzen tijdelijk waren vervaagd en dat gewone Britten samen een nieuw land konden opbouwen. Later kreeg het verhaal opnieuw betekenis. Margaret Thatcher verwees ernaar tijdens de Falklandoorlog en ook rond Brexit werd de Dunkirk spirit regelmatig aangehaald als voorbeeld van Britse onafhankelijkheid en zelfredzaamheid. 
Acht decennia later gaat de Dunkirk spirit misschien allang niet meer over de stranden van Frankrijk, maar over een hardnekkig idee: dat Groot-Brittannië zich uiteindelijk altijd zelf weet te redden.

Luister hieronder naar het gesprek met historicus Thomas Bottelier over de geschiedenis én de hardnekkige mythe van de Dunkirk spirit.