appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
STER Advertentie

Terrorismebestrijder: meer polarisatie te zien sinds coronapandemie

ANP
donderdag 15 oktober 2020 | NOS | NTR | Redactie

Sinds de uitbraak van het coronavirus is de maatschappelijke onrust zichtbaarder geworden, zowel op straat als op sociale media. Complottheorieën verspreiden zich snel. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), Pieter-Jaap Aalbersberg, schrijft in zijn nieuwe Dreigingsanalyse dat er veel verschillende polariserende groepen en individuen online actief zijn die elkaar vinden in het afwijzen van de overheid en het overheidsbeleid.

"Het is uitermate zorgwekkend dat de NCTV aandacht moet besteden aan deze groep demonstranten. Dat doen ze natuurlijk niet zomaar. Daar is iets goed mis", zei Hans de Vreij, oud-journalist van de Wereldomroep in Nieuws en Co. Hij volgt de coronaprotesten via internet.

 

Complottheorie

In de Dreigingsanalyse wordt specifiek gewezen op de rol van de stichting de Blauwe Tijger, die "een ultraconservatieve uitgeverij" wordt genoemd. Volgens de terrorismebestrijders steunt deze stichting de protestacties van boeren financieel. De Blauwe Tijger wordt gezien als een doorgeefluik van anti-overheidspropaganda, nepnieuws en complottheorieën. De NCTV ziet er een van de organisaties in die de polarisatie in de samenleving versterken.

Dat geldt ook voor een man die niet bij naam wordt genoemd en die in juli werd aangehouden. Hij beweegt zich volgens de NCTV binnen het online milieu van anti-overheidsactivisten en complotdenkers, waar hij zich manifesteert als voorman van een groep met 12.500 volgers op Facebook. Ook is hij actief in verschillende Telegramgroepen en verzet hij zich tegen de coronamaatregelen door te zinspelen op 'burgerarresten' van volksvertegenwoordigers en RIVM-medewerkers.

Radicale onderstroom

De NCTV signaleert een activistische bovenlaag, die relatief breed en gemêleerd is. Maar daarnaast is er een "radicale onderstroom met extremistische gedragingen". Deze mensen belagen politici en journalisten, intimideren politiemensen of publiceren online lijsten met privéadressen van politieagenten en politici.

De verspreiding van dit soort informatie op online platforms is niet ongevaarlijk, schrijft de NCTV. De drempel voor extremistisch gedrag wordt verlaagd. Het versterkt polarisatie en leidt soms tot verharding, intimidatie en geweld of oproepen daartoe. Concreet voorbeeld daarvan is het in brand steken van zendmasten door mensen die het nieuwe mobiele datanetwerk 5G wantrouwen.

Volgens de Vreij zijn er grof gezegd twee groepen: "De ene groep is de 'zachte sectorgroep', een beetje hippie-achtig van Willem Engel. En dan heb je een veel hardere groep: dat zijn de mensen die toestanden veroorzaken bij de Tweede Kamer. Dat is zeg maar de onderklasse van de maatschappij. Men is vaak werkloos, gescheiden, heeft problemen met Jeugdzorg, is verslaafd aan middelen, heeft verder weinig om handen. Dit is kennelijk een soort magneet waar ze elkaar kunnen vinden en waar ze hun mening kunnen uiten."

Geen ideologie

De NCTV ziet weinig samenhang tussen de verschillende groepen die de straat op gaan. Op de demonstraties komen mensen af die om uiteenlopende redenen protesteren. Dat doen ze vaak niet uit ideologische overtuigingen, aldus de NCTV. Ze worden gedreven door "gevoelens van onrechtvaardigheid, groot onbehagen of een andere werkelijkheidsbeleving".

Ze zijn bijvoorbeeld tegen de tijdelijke coronawet uit vrees voor ontwrichtende gevolgen van de maatregelen voor ouderen en families. Daarnaast zijn het zzp'ers die hun inkomen zien wegvallen of complotdenkers.

Ook hooligans misbruiken de demonstraties, signaleert de NCTV. Groepen voetbalsupporters die doorgaans de strijd zoeken met elkaar spannen samen om bij protesten met de politie te vechten. Dat deden ze niet alleen bij anti-lockdown-protesten, maar ook bij antiracisme-demonstraties afgelopen voorjaar.

Diverse groepen burgers zoeken verder aansluiting bij bijvoorbeeld de aanhoudende boerenprotesten. In tegenstelling tot de grootschalige acties van vorig jaar wordt het boerenprotest kleinschaliger en grimmiger. Bij een deel van de boeren is sprake van verharding, bijvoorbeeld door het uiten van dreigementen aan het adres van politici, journalisten en boeren met andere opvattingen.

Tekenen van verharding

Ook bij de antiracisme-activisten ziet de NCTV een verharding. Onder de noemer 'Black Lives Matter NL' worden demonstraties georganiseerd door een coalitie van al langer bestaande actiegroepen tegen racisme en discriminatie. Bij die betogingen werden onderwerpen als institutioneel racisme, politiegeweld, het koloniale verleden, slavernij, Zwarte Piet en discriminatie in brede zin aan de kaak gesteld.

Maar in tegenstelling tot in andere landen waren de antiracismedemonstraties in Nederland in het algemeen vreedzaam. Ze gingen niet gepaard met plundering, brandstichting of het omvertrekken van standbeelden. Wel vertonen sommige activisten en "kleine identitaire groepjes" volgens de NCTV tekenen van verharding. Zij willen bijvoorbeeld niet met andersdenkenden in debat en bekladden standbeelden die in hun ogen symbool zijn van racisme en kolonialisme. Ook intimideren ze openlijk en heimelijk tegenstanders en politie.

Online verspreiden actievoerders videofragmenten van aanhoudingen van zwarte mensen en discriminerende uitspraken van politieagenten in Nederland. Soms leidt dit tot het bedreigen van politiemensen.

In vergelijking met protesten zoals bijvoorbeeld in Duitsland valt het hier nog mee, constateert de NCTV. In Nederland is er een kloof tussen de hoeveelheid uitingen van ongenoegen online en wat daarvan op straat terug is te zien. Maar gerust is de NCTV niet op de anti-lockdown-protesten. "Deze protesten kunnen wel leiden tot (gewelddadige) verstoringen van de openbare orde."

NOS haalt logo van satellietwagens

De satellietwagens waarmee de NOS door het land rijdt om op locatie te kunnen werken, zijn niet meer voorzien van het logo. De NOS ziet zich hiertoe genoodzaakt door een aanhoudende reeks van bedreigingen aan het adres van medewerkers.

Vrijwel dagelijks worden journalisten en technici die voor verslaggeving onderweg zijn, geconfronteerd met opgestoken middelvingers of scheldpartijen. Ook wordt er afval naar hen gegooid, en worden de wagens op de weg afgesneden of geblokkeerd. Monteren en het leggen van radio- en televisieverbindingen met Hilversum wordt bij tijd en wijle onmogelijk gemaakt door op de auto te bonzen of er tegenaan te plassen.

"En het gaat niet alleen om wat er feitelijk gebeurt, maar ook om de angst dat je wat overkomt of wordt aangedaan", zegt hoofdredacteur NOS Nieuws Marcel Gelauff.

Complottheorie

Download de NPO Radio 1-app

Met onze app mis je niks. Of het nou gaat om nieuws uit binnen- en buitenland, sport, tech of cultuur; met de NPO Radio 1-app ben je altijd op de hoogte. Download 'm hier voor iOS en hier voor Android.

Correctie melden

STER Advertentie
Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1