appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Nu: Langs de Lijn En Omstreken
Afbeelding

Muziek tot Leven - Verhalen van musici in de oorlog

Muziek tot Leven - Verhalen van musici in de oorlog. Leo Smit, Henriette Bosmans, Frieda Belinfante, Mischa Hillesum en Sem Dresden: het zijn slechts enkele van de Nederlandse componisten en musici die werden vervolgd in de Tweede Wereldoorlog. Het NPO Radio 4-programma De Ochtend van 4 eert deze musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert.

Deze radio- & podcastserie is in nauwe samenwerking met de Leo Smit Stichting, die kennis verzamelt en verspreidt over componisten die in de Tweede Wereldoorlog werden vervolgd.

Veel van de vervolgde componisten en musici waren Joods en mochten daarom hun beroep niet uitoefenen. Anderen verzetten zich tegen de Duitse bezetter of weigerden lid te worden van de Kultuurkamer, waarbij alle kunstenaars en artiesten zich verplicht moesten aansluiten. Ze moesten daarom zwijgen, onderduiken of werden zelfs weggevoerd. Sommigen zijn in concentratiekampen vermoord, anderen overleefden ternauwernood de oorlog.

Met het project ‘Muziek tot leven’ wil De Ochtend van 4 de luisteraars laten kennismaken met deze musici en hun werk in zeventien radioportretten. In de serie klinkt ook veel muziek van vervolgde componisten, die de laatste jaren opnieuw werd uitgevoerd of is opgenomen.

Podcast afleveringen

#8 - Dick Kattenburg

woensdag 26 februari 2020, 06:05 uur

In aflevering 8 het verhaal van Dick Kattenburg, een veelbelovende jonge Nederlandse componist. Hij was pas 24 jaar oud toen hij op 19 mei 1944 vanuit kamp Westerbork naar Auschwitz werd gedeporteerd. Het is het enige transport van Joodse gevangenen dat ooit op film is vastgelegd, in de Westerborkfilm. De muziek van Dick Kattenburg werd 55 jaar na de oorlog bij toeval weer ontdekt.

Muziek in deze aflevering:
Dick Kattenburg, Tapdance voor piano vierhandig en tapdanser (1937);
Dick Kattenburg, Sonate voor fluit en piano (1937);
Dick Kattenburg, Lied ohne Worte, piano (1940);
Dick Kattenburg, Romanian melody voor viool, cello en piano (1942);
Dick Kattenburg, Allegro moderato (1944).

Bronnen:
Leo Smit Stichting, Carine Alders (www.leosmit.org);
Eleonore Pameijer (fluitiste);
Joyce Bergman - van Hessen, nicht van Dick Kattenburg;
Esmeralda Böhm, NOS;
Gemmeker, commandant van Westerbork, biografie, Ad van Liempt.

#7 - Frieda Belinfante

woensdag 19 februari 2020, 06:05 uur

In deze zevende aflevering van 'Muziek tot leven, verhalen van musici in de oorlog' staat dirigente Frieda Belinfante centraal; zij richtte als eerste vrouw een eigen professioneel orkest op. En tijdens de oorlog speelde ze een belangrijke rol in het verzet.

Muziek in deze aflevering:
Leo Smit, Concert voor altviool en orkest (1940);
Henriette Bosmans, Poème voor cello en orkest (1923);
Albert Roussell, Sinfonietta (1934);
Marius Flothuis, Capriccio voor viool (1949);
Marius Flothuis, Symfonische muziek op. 59 (1957).

Bronnen:
Een schitterend vergeten leven, biografie, Toni Boumans;
Zonder muziek is leven onnodig, biografie, Helen Metzelaar;
Documentaire: ‘Maar ik was een meisje’, Toni Boumans;
Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland;
Wolf Lijmer.

#6 - Theo Smit Sibinga

woensdag 12 februari 2020, 06:05 uur

In toenmalig Nederlands-Indië woedde de Tweede Wereldoorlog nog nadat Nederland al was bevrijd en ook daar zaten musici gevangen. Zoals componist en cellist Theo Smit Sibinga, hoofdpersoon in deze aflevering.

Hij zat jaren in een krijgsgevangenkamp op Java. In de ellende van het kampleven zocht hij naar schoonheid als verzet en tegenwicht. En op Sumatra klonk in de tropennacht het ‘Largo’ uit Dvořáks’ negende symfonie…

Muziek in deze aflevering:
Theo Smit Sibinga, Trois images, voor fluit en harp (1954);
Theo Smit Sibinga, Strijkkwartet nr.1 (1933);
Theo Smit Sibinga, Pianosonatine (1934);
Antonín Dvořák, Symfonie nr. 9 ’Uit de nieuwe wereld’, Largo (arr. uit film Paradise Road);
Theo Smit Sibinga, Grootmoeders rust (1948).

Bronnen:
www.leosmit.org;
https://www.theosmitsibinga.nl/over-theo-smit-sibinga/;
Vervolgde componisten in Nederland, Henk Mak van Dijk;
em.Prof.dr. Cees, Th. Smit Sibinga.

#5 - Sem Dresden

woensdag 5 februari 2020, 06:05 uur

In deze nieuwe aflevering van de serie 'Muziek tot leven, verhalen van musici in de oorlog’ staat een componist centraal die als docent 50 jaar lang een belangrijk stempel heeft gedrukt op Nederlandse musici en musicologen. Hij overleefde de oorlog ternauwernood - en zou er daarna nooit meer over zou praten: Sem Dresden.

Muziek in deze aflevering:
Kleine Dans, uit Vijf kleine klaverstukken (1916);
Sonate voor fluit en harp (1917);
Kurt Weil, Youkali Tango Habanera (1934);
Sonate nr. 2 voor cello en piano (1942);
Piano concerto (1942);
Dansflitsen (1951).

Bronnen:
Leo Smit Stichting;
Geert van den Dungen, biograaf.

#4 - Henriette Bosmans

woensdag 29 januari 2020, 06:15 uur

In aflevering vier, een vrouw die wordt gezien als een van de belangrijkste Nederlandse componisten van de eerste helft van de 20e eeuw: Henriette Bosmans, Jettie voor familie en vrienden. In een brief aan één van hen schrijft ze: ‘Zonder muziek is het leven onnodig’.

Muziek in deze aflevering:
Concertino voor piano en orkest (1928);
Concert Piece for violin and Orchestra (1934);
String Quartet (1927), Lento;
String Quartett (1927), Allegro Molto;
Daar komen de Canadezen! (1945 - 1946);
Aurore (1950).

Bronnen:
Leo Smit Stichting;
Nederlands Muziek Instituut;
Zonder muziek is het leven onnodig (Helen Metzelaar);
Muziek in de schaduw van het Derde Rijk (Pauline Micheels);
Een schitterend vergeten leven, de eeuw van Frieda Belinfante (Toni Boumans).

#3 - Dolf Karelsen

dinsdag 21 januari 2020, 07:59 uur

In deze derde aflevering van de serie ‘Muziek tot leven, verhalen van musici in de oorlog’ staat componist en arrangeur Dolf Karelsen centraal; het levensverhaal van een componist uit de lichte muziek. Hij was één van de talloze musici die vóór de oorlog in Hilversum werkte bij de vele omroeporkesten. Karelsen schreef al aan het begin van de oorlog muziek waarmee hij hoopte op een snelle bevrijding. Jaren ná de oorlog kwam er muziek van hem boven water die nooit eerder was gehoord.

Muziek in deze aflevering:
Park Lane Serenade (1954) (Dolf van der Linden);
Openingstune Decibels (1938);
Victory March (1941);
Eens komt de kans (1940).

Bronnen:
Stichting Omroep Muziek, Jan Jaap Kassies;
Dolf van der Linden, de vader van het Metropole Orkest (Bas Tukker);
Siriusstraat: vier huizen, vier verhalen (Kees Bestebreurtje);
Eddy Karelsen;
Joke de Groot-Karelsen.

#2 - Johanna Bordewijk-Roepman

woensdag 15 januari 2020, 08:59 uur

In deze tweede aflevering vandaag een eigenzinnige componiste. Ze weigert in de oorlog lid te worden van de Kultuurkamer, ze organiseert illegale huisconcerten en ze raakt bij een bombardement alles kwijt. Vandaag in Muziek tot Leven: Johanna Bordewijk-Roepman.

Muziek in deze aflevering:
Sonate voor viool en piano (1923), Moderato;
Drei Bierbaum Lieder (1940), Adoration;
Sonata 1943 (1943), Vivace;
Debout, éveille-toi! (1953).

Bronnen:
Leo Smit Stichting;
Ferdinand en Johanna, dubbelbiografie (Elly Kamp);
Muziek in de schaduw van het Derde Rijk (Pauline Micheels);
De Tweede Wereldoorlog in muziek (wo2-muziek.nl);
Andere Tijden, 3 maart 2017.

#1 - Leo Smit

woensdag 8 januari 2020, 09:00 uur

Deze week in 'Muziek tot Leven' componist Leo Smit, die gezien wordt als één van de meest getalenteerde componisten van zijn generatie.

Smit groeide op in een welgesteld Joods gezin en studeerde cum laude af aan het conservatorium. Zijn Frans georiënteerde werk klonk in Parijs en in het Amsterdamse Concertgebouw en werd enthousiast ontvangen. Maar door de oorlog veranderde alles. Werk van Joodse componisten mocht niet meer uitgevoerd worden, Smit moest verhuizen en was gedwongen zich uit het muziekleven terug te trekken.

Leo Smit overleefde de oorlog niet, hij en zijn vrouw Lientje werden in 1943 op transport gesteld naar Kamp Westerbork en vermoord in Sobibor. Vlak voor zijn deportatie zag Smit kans zijn muziek in bewaring te geven bij een vriend. Daarom kunnen we gelukkig zijn verfijnde muziek nog steeds beluisteren.

Muziek in deze aflevering:
Sextuor 1 (1929 - 1932), Allegro;
Concert voor viool en strijkorkest (1940), Allegro ma non troppo;
Twaalf stukken voor vier handen (1941), Walsje;
Concertino voor cello en orkest (1937), Scherzando;
Strijkkwartet (1939 - 1943), Scherzo, onvoltooid;
Suite voor hobo en cello (1938), Sarabande;
Fluitsonate (1939 - 1943), Lento.

Bronnen:
Leo Smit Stichting;
Nederlands Muziek Instituut.

Muziek tot Leven - Verhalen van musici in de oorlog. Leo Smit, Henriette Bosmans, Frieda Belinfante, Mischa Hillesum en Sem Dresden: het zijn slechts enkele van de Nederlandse componisten en musici die werden vervolgd in de Tweede Wereldoorlog. Het NPO Radio 4-programma De Ochtend van 4 eert deze musici in 2020, het jaar waarin Nederland 75 jaar bevrijding viert.

Iedere woensdag van 8 januari tot 5 mei, om 8.45 op NPO Radio 4 in De Ochtend van 4 met Margriet Vroomans en als podcast op jouw favoriete podcastplatform.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1