appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

Bij de vier winnaars van de Spinozapremie is er dit jaar een heel bijzonder wetenschapsduo. Celbioloog Anna Akhmanova (Universiteit Utrecht) en bio-nano-wetenschapper Marileen Dogterom (TU Delft) zijn niet alleen goede vriendinnen. Ze doen vanuit hun eigen invalshoek onderzoek naar het skelet van een cel.

Je leest het goed. Elke cel in ons lichaam heeft een geraamte. En het mooie is dat dat skelet de cel stabiliteit geeft en tegelijkertijd hyper-flexibel is. De cel gebruikt haar skeletonderdelen (zoals zogenaamde microtubili) daarom voor talloze belangrijke functies. Maar soms gaat het ook mis door redenen die voor ons onbekend zijn. En de gevolgen (neuro-ziektes, kanker...) kunnen groot zijn.

Akhmanova en Dogterom worden zowel nationaal als internationaal geroemd doordat ze vele gaten in onze kennis over het celskelet weten op te vullen. Soms doen ze dat door met elkaar samen te werken, soms met hun eigen onderzoeksteams. Naast de Spinozapremie hebben ze ook al vele nationale en buitenlandse subsidie-beurzen voor hun werk gekregen. Een teken dat de wetenschappelijke wereld nog veel van hen verwacht. Verslaggever Karin Alberts vraagt beiden naar wat het winnen van zo'n Spinoza-premie met hen doet.

Column #1 van Hens Zimmerman - Geluid in de Ruimte

vrijdag 15 juni 2018, 12:54 uur

In het vacuüm van de ruimte is het doodstil. Hoewel sciencefictionfilms ons meestal anders doen geloven. En toch laat onze columnist Hens Zimmermann u luisteren naar geluiden uit de ruimte: een storm op Jupiter, de kosmische dans van twee neutronensterren en zwarte gaten. En wist u dat we de planeet Saturnus kunnen horen op aarde?

Je hoeft het wk niet te volgen. Spanje wint toch.

donderdag 14 juni 2018, 16:40 uur

"Spanje?", denk je misschien. Toch niet het land dat nu één dag voor het WK voetbal haar bondscoach de laan uitstuurt? Dat is inderdaad geen factor waar de statistici van de Belgische Universiteit Gent rekening mee hadden gehouden toen ze hun voorspellend model van het WK opstelden. Een mooi voorbeeld van hoe moeilijk het is om (net zoals bij het weer) de toekomst te voorspellen.

Toch zijn statisticus Christophe Ley en zijn collega's er van overtuigd dat hun algoritme niet zomaar een mening is. We zijn daarom benieuwd naar hoe ze hun model samenstelden en hoe goed ze de winnaars van het WK er mee zullen benaderen. (En zo volgen we het WK toch maar mooi opnieuw.)

We vragen Leys naar andere kanshebbers op de titel, en hoe goed België en Marokko het zullen doen. Van het gastland (Rusland) moeten we blijkbaar niet veel verwachten.

Strakke pakken naast autonome geweren

donderdag 14 juni 2018, 14:20 uur

Camera's die zelf doelwitten in beeld brengen, pantserwagens die op afstand bestuurbaar zijn en drones die zich zelfstandig op doelwitten storten. Je vindt ze allemaal op de Eurosatory in Parijs: de grootste wapenbeurs van Europa. Onze collega's van het Tv-programma Focus lopen daar rond en maken opnames voor het komende televisieseizoen. Wij spreken erover met regisseur Jeroen Kortschot.

Zo denken Saudische vrouwen zélf over segregatie

donderdag 14 juni 2018, 14:19 uur

Speciale cafés waar alléén vrouwen komen. Banken waar alléén vrouwen hun geldzaken doen. En gescheiden onderwijs. Dat is de realiteit in Saudi-Arabië. In buurland Koeweit gaat het er heel anders toe, daar bestaat segregatie nauwelijks. Hoe voelen vrouwen die daar leven zich over deze praktijk? Dat onderzocht zelfstandig Midden-Oostendeskundige Annemarie van Geel, die eind van de maand promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Bevallen in bad lijkt veilig

donderdag 14 juni 2018, 14:17 uur

Bevallen kan op allerlei manieren. Thuis, in het ziekenhuis, in bed, op een baarstoel, of zelfs in bad. De gezaghebbende organisatie Cochrane maakt zich hard voor geneeskunde op basis van onderzoek en feiten. Zij zien het aantal badbevallingen stijgen en wilden weten hoe veilig dat is. Wij praten erover met Martine Hollander, gynaecoloog in het Radboud UMC, gespecialiseerd in de verloskunde.

Honingbijen kunnen het niets herkennen

donderdag 14 juni 2018, 14:16 uur

De honingbij heeft ongeveer 86.000 keer minder hersencellen in haar hersenpannetje dan de mens. En toch kan het beestje als het om intelligentie gaat best trots zijn. Na een reeks eerdere vaststellingen over de slimme honingbijen, is er in het tijdschrift Science een nieuwe studie verschenen waarbij de diertjes het concept 'nul' herkennen.

Door reeksen van plaatjes met een verschillend aantal symbooltjes te gebruiken, konden de onderzoekers de bijtjes aanleren dat er altijd suikerwater bij het plaatje met het minste aantal symbooltjes te vinden was. Maar toen de onderzoekers opeens ook plaatjes zonder symbooltjes in de reeks stopten, wisten de meeste bijen (tussen 60 à 80 procent) meteen dat ze juist daar het suikerwater konden vinden. De diertjes wisten dus met andere woorden dat het niets kleiner is dan 1.

Voor zover we weten zijn honingbijen de eerste insecten die dit kunnen. En ze voegen zich bij een zeer klein gezelschap dieren, zoals de dolfijn, en een aantal vogels en apen. We vragen aan Koos Biesmeijer (ecoloog en wetenschappelijk directeur van Naturalis) hoe ver de intelligentie van de diertjes reikt.

Kinderen onderzoeken waterkwaliteit van slootjes

donderdag 14 juni 2018, 14:14 uur

De slootjesdagen zijn weer begonnen. Op 120 plaatsen in het land wordt de komende dagen het slootwater onderzocht en iedereen kan meedoen. Vandaag zijn ze al begonnen in Noord-Holland en Marc-Robin Visscher ging mee op pad met kinderen van basisschool Augustinus in Landsmeer.

Middeleeuwse Nederlandse steden kenden wél hygiëne

donderdag 14 juni 2018, 14:13 uur

We hoorden het vroeger misschien maar al te vaak. De mensen in de middeleeuwen leefden echt vies. Varkens zouden door de de straten lopen. Mensen kieperden de inhoud van hun toiletpot zo maar voor hun voordeur. Alles stonk er. Niet moeilijk dat er zo veel mensen getroffen werden door de pest.

Maar historici weten tegenwoordig dat de waarheid stukken genuanceerder ligt. Het promotie-onderzoek van historica Janna Coomans (Universiteit Amsterdam) doet daarbij een mooie duit in het zakje. Tijdens haar studie dook ze in de historische archieven van laat-middeleeuwse steden zoals Leiden, Deventer, en Gent. En het beeld dat ze daaruit reconstrueerde is letterlijk heel wat properder dan we maar al te vaak van middeleeuwse steden hebben.

Kerngezonde koralen, gigantische pissebedden en gevleugelde zeeslakjes. De afgelopen maanden hebben we u in Nieuws en Co op de hoogte gehouden van de zogeheten NICO-expeditie.

Maandenlang was onderzoeksschip de Pelagia van huis. Het voer langs de Azoren, de oceaan over naar de Cariben en weer terug. Vanmiddag arriveerde het schip in Amsterdam en de onderzoekers hebben nieuws over onze Noordzee.

In de studio is aangeschoven Auke-Florian Hiemstra. We kennen hem als de bioloog van Naturalis die alles van inktvissen weet. Hij is de afgelopen twee weken meegevaren op het onderzoekschip van het NIOZ en heeft allerlei bizarre beestjes meegenomen naar de studio.

De zoektocht van het kabinet naar de Nederlandse identiteit, de Brexit, de spanningen bij het Catalaanse referendum, Oost-Europese landen zoals Polen en Hongarije die naar hun veilige thuisland van de 19de eeuw verlangen. Het lijkt er sterk op dat er een nieuwe romantisch nationalistische golf in Europa aanwezig is. Voor cultuurhistorici is dat niet toevallig. Het Europa van de 19de eeuw is de bakermat van romantisch nationalisme, en het is een fenomeen dat onderhuids in de hoofden van velen is blijven steken.

Onder leiding van Joep Leerssen, hoogleraar Europese studies (Universiteit Amsterdam) begon daarom een tien jaar lang durend monsterproject: een grote encyclopedie, samengesteld door 350 onderzoekers, die het ontstaan van romantisch nationalisme in Europa in kaart bracht. We vragen aan Leerssen om die ontstaansgeschiedenis uit te leggen. Als bonus horen we van hem ook wat Downton Abbey met de Brexit te maken heeft.

#3 Faces of Science - Rob ter Horst

donderdag 14 juni 2018, 12:37 uur

Rob ter Horst is elke dag bezig met het analyseren van data. Hij meet alles aan zijn eigen lichaam. Wat je ook maar kunt bedenken. 24 uur per dag.

Ter Horst is bio-informaticus aan het RadboudUMC. Hij jaagt heel veel data van het menselijk lichaam door zijn computer om zo te ontdekken hoe ons immuunsysteem werkt.

In de podcastserie 'Faces of Science' geven jonge wetenschappers een inkijkje in hun leven en hun onderzoek. De serie wordt gemaakt in samenwerking met NEMO Kennislink.

Afgelopen zaterdag trokken zo'n 100 vluchtelingen met een wetenschappelijke achtergrond naar Utrecht. Wetenschapsfinancier NWO stelt namelijk geld beschikbaar voor een project waarin 10 tot 15 gevluchte wetenschappers een jaar lang een aanstelling kunnen krijgen binnen lopende onderzoeken. We spraken er eerder over in Nieuws en Co. Nu zijn de wetenschappers dus samengekomen en we zijn benieuwd naar het vervolg. Ik praat met een van de initiatiefnemers Behnam Taebi. Hij is universitair hoofddocent ethiek van de techniek aan de TU Delft en bestuurslid bij de Jonge Akademie.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/DBPaAdpCgSE" height="1" width="1" alt=""/>

Wij zijn zo vertrouwd met de Nobelprijzen dat we soms vergeten dat ze lang niet op elke wetenschappelijke discipline van toepassing zijn. Als je daarom op het gebied van de astrofysica, neurowetenschappen, of nano-wetenschappen een zogenaamde Kavli-prijs krijgt, scheelt het daarom niet veel of je hebt een quasi-Nobelprijs in de wacht gesleept.Voor de astrofysica komt die eer dit jaar toe aan hoogleraar moleculaire astrofysica Ewine van Dishoeck (Universiteit Leiden). Gisteravond werd bekend dat ze in het najaar naar Noorwegen mag reizen om daar uit de handen van de koning de prestigieuze prijs op te halen. En naast alle eer zal van Dishoeck er ook een gouden medaille en een geldbedrag van 1 miljoen(!) dollar ontvangen.Van Dishoeck behoorde al tot de internationaal meest geroemde Nederlandse astronomen van deze tijd. Momenteel is ze ook voorzitter van de Internationale Astronomische unie. Ze wordt beloond voor haar inspanningen die tonen hoe kleine, maar talrijke, chemische reacties in grote gaswolken verschillende soorten planeten- en sterrenstelsels in het heelal kunnen doen ontstaan. Volgens een een jurylid van de Noorse Academie was haar vakgebied "niet meer dan een klein onderzoeksgebied aan de randen van de astrofysica. Maar dankzij haar is het nu een kernthema binnen de hele astronomie." Het is ook de tweede keer in de geschiedenis dat een winnaar een Kavli-prijs niet met een ander moet delen.We polsen bij Van Dishoeck wat al deze lof met haar doet.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/ij8dMTZvYig" height="1" width="1" alt=""/>

#2 Faces of Science - Thomas Smits

vrijdag 1 juni 2018, 14:51 uur

We zijn omgeven door beeld. Facebook, Snapchat, Instagram, maar natuurlijk ook de foto’s in de krant en de reclameborden langs de weg. Volgens wetenschappers liggen de wortels voor deze beeldcultuur in de 19e eeuw. Historicus Thomas Smits is te gast en heeft een aantal mooie beelden meegenomen. Plaatjes uit 19e eeuwse kranten die hij soms voor een prikkie op marktplaats kocht.

In de podcastserie 'Faces of Science' geven jonge wetenschappers een inkijkje in hun leven en hun onderzoek. De serie wordt gemaakt in samenwerking met NEMO Kennislink..

Draag jij deze kleren in de nabije toekomst?

donderdag 31 mei 2018, 16:00 uur

Verslag van de mode-tentoostelling State of Fashion 2018: searching for the new luxury in Arnhem (van 1 juni tot 22 juli). Deze tentoonstelling toont allerlei kledingsstukken die onze manier van kleden in de toekomst duurzamer en meer technologisch te maken. Verslaggever: Jeroen de Jager.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/3dmg0lrEbUI" height="1" width="1" alt=""/>

Woekerplant mag niet in gft-bak

woensdag 30 mei 2018, 16:00 uur

Op duizenden locaties in Nederland is de Japanse duizendknoop weer flink de lucht in geschoten. En terwijl een aantal gemeenten deze exotische plant met man en macht proberen te bestrijden, meldde het Algemeen Dagblad gisteren dat tuincentra en webshops de plant verkopen. Dat vonden we opmerkelijk. We praten erover met Chris van Dijk, onderzoeker plant en milieu aan de Wageningen Universiteit.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/mgvBdJtspBE" height="1" width="1" alt=""/>

'www', 'http', ''URL, 'HTML'. Het zijn allemaal termen die we aan één man te danken hebben: Tim Berners-Lee, de Brit die het World Wide Web in 1989 bedacht en wiens uitvinding de mensheid dagelijks gebruikt (én misbruikt). Hij kreeg er naast tal van andere onderscheidingen (en een gastoptreden tijdens de openingsceremonie van de olympische spelen uit 2012), ook de A.M. Turing Award voor, oftewel de 'nobelprijs' voor de informatica.Vandaag bezocht deze levende legende de Vrije Universiteit Amsterdam om er een gastcollege te geven. Verslaggever Jeroen de Jager kon hem persoonlijk interviewen en vroeg hem naar zijn visie op het web van de toekomst. Het is tenslotte zijn eigen creatie.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/SXeAbS64AyU" height="1" width="1" alt=""/>

Met "Curieuze Neuzen" is er een bijzonder onderzoek naar de luchtkwaliteit aan de gang in België. Duizenden Vlamingen nemen deel aan dit project, georganiseerd door de Universiteit Antwerpen, Ringland Academie en de krant De Standaard. Nu zijn er 60 meetstations in Vlaanderen en een computermodel rekent daarna uit hoe de vervuiling zich verspreidt. Nederland doet ook op dezelfde manier onderzoek. Maar zijn zulke modellen niet veel te grof? Correspondent Sander Van Hoorn zocht het project op in Antwerpen.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/LFyD2riT8gg" height="1" width="1" alt=""/>

#1 Faces of Science - Julian Schaap

vrijdag 25 mei 2018, 15:59 uur

Muziek brengt mensen samen. Welke taal je ook spreekt, wat voor opleidingsniveau, huidskleur, gender, seksuele voorkeur je ook hebt: de ritmes en melodieën van muziek overstijgen dit alles. Toch is de realiteit minder rooskleurig, ontdekte cultuursocioloog Julian Schaap.

In de podcastserie 'Faces of Science' geven jonge wetenschappers een inkijkje in hun leven en hun onderzoek. De serie wordt gemaakt in samenwerking met NEMO Kennislink.

Kan hersenstimulatie diabetes verhelpen?

donderdag 24 mei 2018, 16:00 uur

Wetenschappers van het Academisch Medisch Centrum en de universiteit Yale in de Verenigde Staten deden een opmerkelijk onderzoek in de strijd tegen diabetes type 2. Bij deze vorm van suikerziekte is het hormoon insuline onvoldoende in staat om de bloedsuiker te verlagen, en zijn medicijnen en insulinespuiten doorheen de tijd steeds minder effectief. Maar door een bepaald hersengebied met elektroden te stimuleren (zogenaamde diepe breinstimulatie oftewel DBS) konden de onderzoekers er bij hun 15 proefpersonen (inclusief 1 diabetes-patiënt) voor zorgen dat het lichaam de werking van insuline verhoogt en daarmee de bloedsuiker verlaagt. Hoewel het echte onderzoek op diabetes-patiënten moet beginnen, is het de eerste keer dat dit effect bij mensen is aangetoond.Desondanks klinkt zulke methode niet evident. Kun je het nu al zo maar als behandeling inzetten? Wil een patiënt zich laten opereren om elektroden in zijn of haar brein te plaatsen? Wat met mogelijke bij-effecten? We vragen het aan Mireille Serlie, Internist-endocrinoloog van het Academisch Medisch Centrum en onderzoeksleider van deze studie. Het onderzoek is gepubliceerd in het blad Science Translational Medicine.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/wbyGfb2ExbA" height="1" width="1" alt=""/>

De perfecte sportrolstoel

woensdag 23 mei 2018, 16:00 uur

Vier jaar lang hebben wetenschappers gewerkt aan de perfecte sportrolstoel. Door de stoelen uit te rusten met sensoren konden ze meten wat er eigenlijk precies gebeurt met zo'n stoel tijdens een wedstrijd. Mogelijk dat met al die gegevens de rolstoel in de toekomst een totaal ander uiterlijk zal krijgen. En over twee jaar zou het bij de Paralympische Spelen van Tokio al moeten leiden tot extra medailles, hoort u in deze bijdrage van Jeroen de Jager.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/Hrzzef3TM0w" height="1" width="1" alt=""/>

Vlees dat in het laboratorium is gekweekt in plaats van een geslacht beest uit de bio-industrie: wetenschappers doen al jaren onderzoek naar kweekvlees. Het is diervriendelijker en misschien wel duurzamer dan gewoon vlees. Pioniers willen het op de Nederlandse markt brengen, maar slagen daar tot nu toe nog niet in. Jeroen de Jager is bij een bijeenkomst over kweekvlees.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/Qrg3fW0MDXs" height="1" width="1" alt=""/>

Geen paniek als je denkt iets groots gemist te hebben. Het is enkel een erg omstreden idee uit een al even omstreden paper van het wetenschapsblad Progress in Biophysics and Molecular Biology. Dierkundigen kunnen er momenteel maar niet bij hoe zo'n bizar en pseudowetenschappelijk betoog ooit in een wetenschapstijdschrift is kunnen verschijnen. Volgens de paper is het leven dat we nu kennen zo complex dat het niet enkel door evolutie op aarde kan zijn ontstaan. Het moet tijdens een bepaalde periode in de geschiedenis (de Cambrische Explosie) zijn beïnvloed door virussen die ooit vanuit de ruimte naar de aarde zijn gekomen. Daarbij proberen de auteurs het bestaan van de octopus als bewijs te nemen, omdat het zo'n intelligent dier is. Zelfs de optie van octopussen als volwaardige buitenaardse wezens (octopus-eieren afkomstig van een komeet) wordt door de auteurs niet uitgesloten. Naturalis-bioloog en inktvis*-kenner Auke-Florian Hiemstra stelt ons gerust. Hoewel octopussen een erg vreemde zenuwstructuur hebben is het zeker mogelijk dat ze niet alleen door evolutie kunnen zijn ontstaan, maar ook zo intelligent kunnen zijn. Hiemstra is zelfs verplicht om extra papierwerk in te vullen in verband met de wet op dierproeven voordat hij ze mag onderzoeken. Hiemstra geeft slechts een kleine handgreep aan voorbeelden van wat deze wonderbaarlijke dieren in staat zijn. * De octopussen vormen een dierenorde die behoort tot de klasse van de inktvissen. Niet elke inktvis is dus een octopus of zo slim als een octopus! Er zijn zo'n 1000 soorten inktvissen, 300 daarvan zijn soorten octopus.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/GgjfO5mFDeo" height="1" width="1" alt=""/>

College over gezonde voeding op de Haagse markt

vrijdag 18 mei 2018, 16:00 uur

De universiteit Leiden wil haar kennis op een laagdrempelige manier delen met de mensen. En daarvoor komen de wetenschappers uit hun werkkamers en collegezalen. Ze gaan pop-upcolleges geven op straat. Vandaag vertelden Hanno Pijl en Jessica Kiefte-de Jong op de Haagse markt over gezond eten.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/rS-VN1FM_iA" height="1" width="1" alt=""/>

Het Montreal-protocol verbiedt sinds 2010 zowel de productie als het gebruik van zogenaamde CKF's. Dat zijn moleculen die de ozonlaag in onze atmosfeer afbreken. Daardoor kan er meer schadelijke UV-straling van de zon op aarde doorschemeren. Heel de wereld houdt zich officieel aan dit bindende protocol en onze ozonlaag is door deze maatregel geleidelijk opnieuw aan het herstellen. Toch rapporteren onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift Nature nu dat ergens op onze aarde opnieuw een bepaald type CFK op grote schaal geproduceerd en gebruikt wordt. Een niet-menselijke oorzaak is onwaarschijnlijk. Geen enkel land heeft deze productie aan het bevoegde orgaan van de VN gemeld. En toch iis emand dus bezig met een wereldwijd illegale activiteit.Wat zijn de gevolgen hiervan voor onze ozonlaag en onszelf? Zouden we de dader kunnen identificeren en stoppen? We vragen het aan Guus Velders, hoogleraar luchtkwaliteit en klimaatinteracties van de Universiteit Utrecht en onderzoeker aan het RIVM.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/klnLIhtdfgc" height="1" width="1" alt=""/>

Brandgans in het nauw door klimaatverandering

woensdag 16 mei 2018, 16:00 uur

Trekvogels hebben last van klimaatverandering. Ze reizen elk jaar met de groene golf van het voorjaar mee richting het noorden, maar de lente valt steeds vroeger. Kunnen ze zich daaraan aanpassen? Trekvogel-onderzoeker Thomas Lameris onderzocht dat voor de Brandgans. Hij concludeert dat die vogels de opwarming momenteel niet kan bijhouden.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/mH8OlfmNigk" height="1" width="1" alt=""/>

De Wereldgezondheidsorganisatie WHO wil de zogeheten transvetten binnen vijf jaar de wereld uit hebben. Dat zijn de slechte vetten die bijvoorbeeld in patat, koekjes en chips zitten. De organisatie schat namelijk dat er jaarlijks meer dan een half miljoen mensen sterven aan hart- en vaatziekten als gevolg van het eten van die transvetten. Hoeveel transvetten eten we in Nederland? En hoe vind je ze op de etiketten? Wij praten erover met Astrid Postma-Smeets, expert voeding en gezondheid bij het Voedingscentrum.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/AxJee-op7bI" height="1" width="1" alt=""/>

Hoe combineer je de eindexamens én de Ramadan?

maandag 14 mei 2018, 16:00 uur

Vandaag starten de eindexamens op de middelbare school én de dertig dagen durende Ramadan begint ook nog eens deze week. Kun je dat als moslimleerling wel combineren zonder dat je punten eronder lijden? Mustapha Esatik, docent geschiedenis aan het Anna van Rijncollege in Nieuwegein, maakt zich zorgen over de invloed die het vasten mogelijk heeft op de prestaties van een aantal van zijn leerlingen. Verslaggever Marc Hamer bezocht zijn school.Daarnaast vragen we aan Maurits Berger (Hoogleraar Islam en het Westen aan de Universiteit Leiden) of moslimjongeren zowel in Nederland als in de wereld wel verplicht zijn om in deze situatie aan de Ramadan deel te nemen.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/xvqlgKSM2_A" height="1" width="1" alt=""/>

Natuurmonumenten luidt de noodklok over de ernstige afname van het aantal insecten. Na een onderzoek in Duitsland waar een afname van 75 procent uitkwam, wilde de vereniging weten of het ook in Nederland zo slecht gesteld is. Onderzoekers analyseerden de gegevens van twee natuurgebieden waar jarenlang insecten zijn geteld. Ze concluderen dat het aantal insecten ook daar ernstig is afgenomen. Jeroen de Jager ging kijken bij de meetopstelling in Dwingelderveld.Wetenschappers zijn het onderling niet eens over hoe slecht het precies met insecten gaat. Maar dát het slecht gaat en dat er meer systematisch onderzoek nodig is, staat buiten kijf. Naar aanleiding van dit onderzoek heeft Groen Links een spoeddebat aangevraagd met minister Schouten.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/Tqu_C7oy1Qk" height="1" width="1" alt=""/>

In Rotterdam vindt deze dagen een groot internationaal congres plaats over autisme. En daar is speciale aandacht voor autisme bij volwassenen en manieren waarop mensen hun autisme camoufleren. Soms ten koste van zichzelf.Wij praten erover met de voorzitter en medeorganisator van het congres Hilde Geurts. Zij is hoogleraar klinische neuropsychologie aan de Universiteit van Amsterdam en bijzonder hoogleraar autisme via de stichting Leo Kannerhuis.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/01gCkU7Ckd0" height="1" width="1" alt=""/>

Onderzoekers van de universiteit Eindhoven hebben samen met Europese onderzoekers een belangrijke stap gezet in het ontwikkelen van hartkleppen met lichaamseigen cellen. Aan de hand van een nieuw wiskundig model, konden ze de hartkleppen op zo'n manier aanpassen dat ze al veel langer meegaan dan de biomechanische hartkleppen die eerder werden ontwikkeld. En bij 9 van de 11 schapen waarop ze de hartkleppen toepasten bleken de kleppen het na een jaar nog te doen.Met bio-mechanicus Frank Baaijens (TU Eindhoven), een van de betrokken onderzoekers, praten we over het belang van deze ontwikkeling.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/5aIoo_Y1IwY" height="1" width="1" alt=""/>

Onderzoek naar migraine bij Nederlandse vrouwen

woensdag 9 mei 2018, 16:00 uur

Kotsend van de hoofdpijn in bed liggen. Geen licht of geluid kunnen verdragen… Mensen die migraine hebben lijden daar vaak flink onder. En vrouwen meer dan mannen. Waarschijnlijk is het een combinatie van factoren die de aanvallen precies uitlokken, maar het lijkt erop dat vrouwelijke geslachtshormonen een niet te onderschatten rol spelen. Wetenschappers van het Erasmus medisch centrum en het Leids Universitair Medisch Centrum starten daarom een onderzoek om uit te pluizen hoe dat zit. En ze hopen er uiteindelijk een preventief medicijn voor te vinden. We praten over dit initiatief met Gisela Terwindt, neuroloog en hoofd van de hoofdpijn-polikliniek van het Leids universitair medisch centrum.Mensen die interesse hebben om met het onderzoek mee te doen, kunnen via de volgende link meer details vinden.Meer info over migraine en het komende onderzoek kun je trouwens ook morgen (donderdag) zien in het wetenschapsprogramma Focus, om 21.25 op NPO 2.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/ROZRTvyFM18" height="1" width="1" alt=""/>

Het zijn ideeën die je regelmatig in tijdschriften en populaire (evolutionaire) psychologie-boeken leest. De hormoonschommelingen die een vrouw tijdens haar menstruatiecyclus ervaart beïnvloeden of ze de ene keer op een macho, en de andere keer op een meer zorgzame man valt. En nog erger: het slikken van of het stoppen met de pil kan er voor zorgen dat je je buddy opeens niet meer aantrekkelijk vindt.Het idee dat hormonen of de pil soms invloed kunnen uitoefenen op het lichaam van een vrouw is aannemelijk. Maar in deze specifieke gevallen hoef je je geen zorgen te maken. Ten eerste zijn beide beweringen niet alleen omstreden in de psychologie. Ten tweede heeft een nieuwe en zeer grote studie uit Psychological Science geen bewijs gevonden voor zowel de invloed van hormoonschommelingen als de pil op de partnerkeuze. Die studie was nodig omdat het onderzoek naar vrouwelijke hormonen en de pil zeer jong is en regelmatig beperkingen kende. Ook gebeurde het regelmatig dat media onderzoek uit hun verband haalden en zo onnodig paniek veroorzaakten. We praten erover met neurowetenschapper Estrella Montoya (Universiteit Utrecht). Ook zij onderzoekt de invloed van de pil en hormonen op het gedrag en welzijn van vrouwen.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/uSPVHoxLz-I" height="1" width="1" alt=""/>

Als je in de 17de eeuw van goede komaf was, dan was de kans groot dat je van Anne Maria van Schurman had gehoord. Van Schurman was een zeer geleerde vrouw die omwille van haar kennis een groot fenomeen was in de Europese high society. Ze sprak veertien talen (waaronder Ethiopisch en Arabisch), en was in tal van disciplines thuis. En niet Aletta Jacobs (19de-20ste eeuw), maar Van Schurman was de eerste vrouw in Nederland en Europa die aan een universiteit les mocht volgen. Dat gebeurde aan de Universiteit Utrecht, weliswaar met een doek voor haar zitplaats.Onderzoekers van de Universiteit Utrecht hebben voor het eerst een overzicht gemaakt van meer dan 290 brieven die ze naar anderen schreef. Daardoor hopen ze een gedetailleerder beeld te krijgen van haar persoon. We praten er over met projectleider Dirk Van Miert. Volgens Van Miert vond Van Schurman het fijner om als geleerde bekend te staan dan als geleerde vrouw.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/eOjEyEMAxmk" height="1" width="1" alt=""/>

NASA-zoektocht naar 'marsbevingen' begint

vrijdag 4 mei 2018, 16:00 uur

Morgen om 13 uur onze tijd start NASA de Insight Mars Mission. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie lanceert dan een Atlas V-raket naar Mars. En die raket zit een lander die gaat onderzoeken hoe de bodem en de kern van de rode planeet er uit zien. Indien alles goed gaat zal het de eerste keer in de geschiedenis zijn dat er onderzoek in de bodem van een andere planeet gebeurt.Een van de grote uitdagingen zal het detecteren van 'marsbevingen' zijn. Bevingen dus, maar dan op Mars. Hoewel de rode planeet geen schuivende aardplaten kent zoals de aarde, vermoeden wetenschappers dat er op Mars toch bevingen voorkomen.Nieuws en Co vraagt aan experimenteel petroloog Edgar Steenstra (Vrije Universiteit Amsterdam) hoe realistisch 'Marsbevingen' zijn en wat mogelijk nog ontdekt zal worden.De lancering van de Atlas V-raket kun je live volgen via deze link.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/7V9udAGSB2U" height="1" width="1" alt=""/>

Wat doen we nu met de kunstmatige mini-embryo's?

donderdag 3 mei 2018, 16:00 uur

Nederlandse onderzoekers zijn er in geslaagd om bij muizen kunstmatige mini-embryo's te maken. Hoewel ze voorlopig niet volledig levensvatbaar zijn, nestelen ze zich al wel in de baarmoeder wanneer je ze daarin brengt. En eveneens bijzonder: de mini-embryo's zijn met behulp van stamcellen in elkaar 'geknutseld'. Deze stamcellen kun je vele malen kopiëren. Het is dus een belangrijke doorbraak die de deur opent naar fascinerende wetenschappelijke ontwikkelingen. Van het ontwikkelen van medische toepassingen om zwangerschapsproblemen te verhelpen, tot (mogelijk) de meest efficiënte manier van klonen. Daarmee bestaat de vraag naar wat we met deze nieuwe techniek willen doen. Want naast de vele ethische vragen is er ook het huidige nationale verbod op onderzoek met menselijke embryo's. En dat laatste is voor veel medische wetenschappers al een tijd een doorn in het oog. Een nieuw onderzoek van onder meer Maastricht University en het Hubrecht Instituut gaat de ethische en wettelijke dilemma's rondom de kunstmatige mini-embryo's in kaart brengen. We spreken met projectleider en hoogleraar biomedische ethiek Guido de Wert (University Maastricht). Volgens hem is het nu al duidelijk dat de huidige wetgeving enorme beperkingen stelt aan belangrijk medisch wetenschappelijk onderzoek in Nederland.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/1HJ3Y10bOqY" height="1" width="1" alt=""/>

Om meer hernieuwbare energie op te wekken bouwt Nederland verschillende windparken op de Noordzee tot in het jaar 2050. Enerzijds kan er op lange termijn rond die windmolens een grote biodiversiteit ontstaan. Maar anderzijds is de aanleg van die molens momenteel zo luidruchtig dat het zeeleven er mogelijk ernstig door beschadigd wordt. Geluid plant zich in water immers beter voort dan in de lucht. In de troebele Noordzee is voor vele zeedieren het gehoor het allerbelangrijkste zintuig. En naast de aanleg van windmolens is er ook het lawaai dat afkomstig is van grote tankers, seismologisch onderzoek, of gecontroleerde ontploffingen van bommen uit de Tweede Wereldoorlog.Het wetenschapsprogramma Focus onderzocht hoe al dat lawaai het zeeleven kan beschadigen. Dierenpatholoog Lonneke Ijsseldijk onderzoekt onder meer het welzijn van bruinvissen in de Noordzee. We vragen aan haar om een inschatting van de huidige situatie.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/FdkE50qV5J4" height="1" width="1" alt=""/>

We beseffen het niet altijd, maar Nederland is een land met een enorm grote rijkdom aan vogels. En bij elke vogelsoort hoort ook altijd minstens een fascinerend verhaal. Bioloog en Vogelbescherming-vogelaar Camilla Dreef schreef daarom het boek Kwie Kwie Kwie Kwie Kwie. Geen stoffige encyclopedie waar elke vogel met droog met een Latijnse naam beschreven staat. Wel een fris en mooi geïllustreerd boek dat zowel jong als oud kunnen lezen.Samen met de jonge vogelaar bespreken we een aantal prachtige vogels die je zo maar in Nederland kunt vinden.<img src="http://feeds.feedburner.com/~r/dekennisvannu/~4/sRNm7-huqbQ" height="1" width="1" alt=""/>

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1