appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

Vorig jaar bezochten we een populier in Wageningen die twittert. Dagelijks laat de boom weten hoe het met 'm gaat. Het is een project van boombioloog Ute Sass. Tegenwoordig pakt zij het groter aan. Ze ontfutselt wekelijks een schat aan informatie aan een groepje beuken, ergens in een bos. Marc-Robin Visscher mocht mee met Ute Sass van de Wageningen Universiteit.

Hoe schadelijk is schermverlichting nu voor onze ogen?

donderdag 16 augustus 2018, 19:14 uur

Een nieuw Amerikaans onderzoek over het effect van blauw licht op onze ogen, zorgt momenteel voor heel wat ophef op het internet. Dat blauwe licht, dat onder andere door mobieltjes en computerschermen uitgestraald wordt, zou je ogen beschadigen en je gezichtsvermogen sneller doen verslechteren. Althans, dat zeggen meerdere nieuwssites over dit onderzoek.

Volgens bijzonder hoogleraar oculaire angiogenese Reinier Schlingemann (Academisch Medisch Centrum) wordt de studie door de pers verkeerd begrepen. Blauw licht is inderdaad schadelijk voor de ogen, maar dat onze ogen sneller zullen aftakelen door beeldschermen en mobieltjes is voorlopig niet bewezen. Ook niet door dit onderzoek. Bovendien krijg je met zonlicht véél meer blauw licht binnen dan met deze apparaten.

Opmerking: Er bestaan voor alle duidelijkheid brillen die echt blauw licht tegenhouden of schermen die blauw licht verminderen. Met het woord 'onzin' bedoelde Schlingemann meer de marketing en verkooppraatjes achter deze brillen.

Kunnen allergieën straks genezen worden?

donderdag 16 augustus 2018, 10:15 uur

Het aantal allergieën stijgt de laatste paar decennia sterk, maar een therapie om mensen te genezen bestaat nog niet. Binnenkort misschien wel: voor haar promotie deed Marlotte Vonk onderzoek naar hoe bepaalde vezels kunnen helpen bij het verbeteren van immunotherapie; een therapie waarbij het immuunsysteem van de patiënt bloot wordt gesteld aan de stof waarvoor diegene allergisch is. Marlotte is te gast om over haar onderzoek te vertellen.

Decennia oud spaghetti-mysterie opgelost!

woensdag 15 augustus 2018, 19:24 uur

Neem een ongekookt spaghetti-stokje aan beide uiteinden vast en probeer het te breken zonder daarbij extra stukjes te maken. Je zult merken dat het je maar heel zelden zal lukken. Het klinkt heel banaal, maar wetenschappers hebben zich decennialang bezig gehouden om een techniek die te vinden waarbij je toch geen extra brokken maakt. Met een speciale spaghetti-machine zijn Amerikaanse onderzoekers van MIT hier nu in geslaagd.
Ans Hekkenberg, wetenschapsschrijver en hoofd communicatie bij het Centrum Wiskunde en Informatica legt ons haarfijn uit hoe het raadsel werd opgelost, en waarom de nieuwe kennis hieruit echt(!) nuttig is.

Varkens overleven met een in het lab gemaakte long

dinsdag 14 augustus 2018, 19:53 uur

Na vijftien jaar lang proberen, zijn Amerikaanse wetenschappers uit Texas er voor het eerst in geslaagd om bij vier varkens een in het lab gemaakte long te transplanteren. En die longen leken ook nog eens perfect in het lichaam te zitten. Ook al konden de varkens met de long nog niet ademen, toch kan deze doorbraak op lange termijn een interessante ontwikkeling betekenen in het licht van het grote donortekort aan longen. Michiel Erasmus, cardiothoracaal chirurg aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, legt ons uit waarom.

Misschien heeft u de beelden wel gezien: in de Stille Oceaan heeft een orka haar overleden jong zeker twee weken lang al zwemmend voor zich uit geduwd. Op die manier legde ze zeker 1600 kilometer af.

Afgelopen zaterdag werd de moeder voor het eerst zonder haar jong gezien, dat nu waarschijnlijk naar de zeebodem is gezonken. Wij praten erover met zelfstandig zeezoogdierenarts én onderzoeker Niels van Elk.

Iedere week geven we het podium aan een wetenschapper die jarenlang heeft gezwoegd op een promotieonderzoek. Vandaag is dat Olivier Rieter. Hij is cultuurhistoricus en hij promoveerde op een onderzoek naar nostalgie in Brabant aan de Tilburg University.

Wakkere wetenschapper: Christine Kooi

zondag 12 augustus 2018, 07:00 uur

Vannacht bellen we met hoogleraar Christine Kooi. Zij werkt aan de Louisiana State University in Baton Rouge en geeft daar college over en doet onderzoek naar Nederlandse geschiedenis.

Column #9 van Hens Zimmerman: Sterrenkijken in de vakantie

zaterdag 11 augustus 2018, 07:00 uur

In Nederland is zoveel lichtvervuiling dat er nog maar weinig sterren te zien zijn. Maar misschien gaat u wel op vakantie naar een plek waar de Melkweg nog wel te zien is. Hens Zimmerman geeft u deze week tips voor het sterrenkijken op vakantie.

Bij een flinke storm gaan er altijd bomen tegen de vlakte. Hoe zit dat nu? Zijn bomen extra kwetsbaar door de droogte van de afgelopen periode? Wij praten erover met Hans Kaljee, bomenconsulent bij de Gemeente Amsterdam

Homoseksualiteit komt voor bij honderden diersoorten

vrijdag 10 augustus 2018, 07:00 uur

Olifanten, apen, zwanen, flamingo's. Homoseksualiteit komt voor bij honderden diersoorten. Tijdens de Pride Week in Amsterdam organiseerde Artis een speciale rondleiding door hun dierentuin met als thema homoseksualiteit in het dierenrijk. Onze verslaggever Rose Heijnen kreeg een rondleiding van bioloog Mark Reid en ging op zoek naar de homo's van Artis.

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken.

Vandaag beantwoordt senior Voedingsdeskundige Astrid Postma-Smeets (Voedingscentrum) de vraag of je bij warm weer nu koud of warm water moet drinken. Die vraag kreeg ze een tijdje geleden van een jongetje dat heel graag thee dronk. Wij zijn daar heel blij mee, want op internet lees je niet altijd hetzelfde antwoord. En mensen uit het Midden-Oosten drinken toch ook vaak thee bij warm weer? En (voor de mama en de papa: ) wat met drankjes waar alcohol in zit?

Hoe helpen handgebaren ons met praten?

donderdag 9 augustus 2018, 14:23 uur

Linda Drijvers onderzoekt gebaren in taal aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hoe helpen handgebaren ons met praten? Wij spreken haar in de rubriek Faces of Science.

Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR. Meer blogs waaronder ook die van Saskia van der Boor zijn terug te lezen via facesofscience.nl.

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken.

Vandaag beantwoordt kinderradioloog Willemijn Klein (Radboud Universitair Medisch Centrum) de vraag hoe je bij een echo een plaatje kunt maken door geluid te gebruiken. Het is een vraag die ze regelmatig te horen krijgt van de patiëntjes (of de broertjes en zusjes van de patiëntjes) die ze onderzoekt. De ouders zijn dan vaak weer benieuwd of zo'n echo schadelijk kan zijn voor de gezondheid. En verder heeft Klein ook een heel bijzonder beroep. Want naast de patiëntjes die bij haar op bezoek komen, moet ze ook volwassenen en kindjes onderzoeken die jammer genoeg overleden zijn. We zijn dus heel benieuwd hoe Klein naar haar beroep kijkt.

Nederlandse onderzoekers in neptijdschriften

woensdag 8 augustus 2018, 18:22 uur

'Nederlandse academici ook in neptijdschriften', kopte de Volkskrant vanmorgen op de voorpagina. Honderden onderzoekers publiceerden hun werk in tijdschriften met een twijfelachtige reputatie. Hoe kán dat? Wij praten erover met Daniël Lakens. Hij is universitair docent aan de Technische universiteit Eindhoven en wil de wetenschap betrouwbaarder maken.

Waarom is er nog geen vaccin tegen malaria?

woensdag 8 augustus 2018, 07:00 uur

Muggen zijn de dodelijkste dieren op aarde, ieder jaar sterven er bijna een half miljoen mensen aan malaria. Arts-onderzoeker Saskia van der Boor van het Radboud UMC is bezig met het ontwikkelen van een vaccin tegen malaria. We spreken haar in de rubriek Faces of Science.

Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR. Meer blogs waaronder ook die van Saskia van der Boor zijn terug te lezen via facesofscience.nl.

Kindervragen: Waar komt de maan vandaan?

dinsdag 7 augustus 2018, 10:31 uur

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken.

Vandaag beantwoordt theoretisch fysicus Stefan Vandoren (Universiteit Utrecht) de vraag waar de maan vandaan komt. Een aantal jaren geleden had zijn (toen zesjarig) neefje die vraag aan hem gesteld. En ook al was Vandoren al bezig met grote en moeilijke mysteries zoals het ontstaan van het heelal, op die (bedrieglijk) simpele vraag kende hij het antwoord niet. Nu, tien jaar later, doet hij voor ons (en zijn petekind) een nieuwe poging!

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken.

Dino's zijn momenteel erg geliefd bij kinderen. Het is daarom weinig verbazend dat Nederlandse paleontologen regelmatig iets aan kinderen moeten uitleggen. Een tijdje geleden zetten het Naturalis Biodiversity Center vijftig leuke kindervragen over dino's op de website van natuurinformatie.nl. Met paleontoloog Jelle Reumer (Universiteit Utrecht) proberen we misschien wel de allerleukste van deze vragen te beantwoorden: hoe kun je aan de resten van een dino zien of het een mannetje of een vrouwtje was? En nu we dan toch bezig zijn: hoe werden de dino-kindjes gemaakt?

Geen docent? Dan maar leren door te gamen in Sudan

maandag 6 augustus 2018, 07:00 uur

In Sudan is een project opgezet waarbij kinderen leren rekenen met behulp van een game. Onderwijskundige Hester StubbÉ-Alberts ontwikkelde deze game. Zij promoveert volgende maand aan de Universiteit Utrecht op een onderzoek naar game-based learning in Sudan. Kinderen die niet kunnen lezen of schrijven en nog nooit een computer hebben gezien leren rekenen via een game. Want in Sudan gaan 2 miljoen kinderen niet naar school, voornamelijk door een groot tekort aan docenten.

Is ons hetzelfde lot als de Maya's beschoren?

zondag 5 augustus 2018, 23:16 uur

Een samenleving die door de droogte ten onder gaat. Het klinkt in deze periode snel verleidelijk om dit over onszelf te zeggen, maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat langdurige droogte door klimaatverandering (naast oorlogen, overbevolking en milieudegradatie) echt een belangrijke rol speelde in de neergang van de klassieke Maya-beschaving. Een nieuwe studie uit het wetenschappelijke blad Science kon voor het eerst in kaart brengen hoe die langdurige droogte er door de eeuwen uitzag door mineralen in een Mexicaans meer te meten.

Hoe konden de onderzoekers (uit Cambridge) droogte van meer dan duizend jaar geleden meten? Hoe zag de landbouw van de Maya's er toen uit? En zou het in onze tijd van klimaatopwarming en overbevolking ook zo ver kunnen komen? We vragen het aan hoogleraar gewassen en onkruid-ecologie Niels Anten aan de Universiteit Wageningen.

Column #8 van Hens Zimmerman: Missende materie

zaterdag 4 augustus 2018, 06:55 uur

Al jarenlang zoeken wetenschappers naar het ontstaan van het heelal. Hoewel ze steeds nieuwe en verfijndere theorieën ontwikkelen, blijven er ook altijd nog grote vraagstukken staan. Onopgeloste raadsels zoals antimaterie houden de gemoederen nog altijd bezig. Hens Zimmerman neemt u mee naar de wetenschap buiten de dampkring over missende deeltjes in de ruimte.

Wetenschappers en wereldproblemen: antibioticaresistentie

donderdag 2 augustus 2018, 18:52 uur

Over de hele wereld sterven mensen aan infecties die niet meer reageren op antibiotica. Tegelijkertijd dumpen fabrieken in India en China massaal antibiotica in het oppervlaktewater en zijn er talloze artsen die hun patiënten niet zónder antibiotica naar huis sturen. Inmiddels bestempelt de WHO antibioticaresistentie als een van de grootste bedreigingen voor onze gezondheid.

In deze serie praten we met onderzoekers die werken in vakgebieden waar het slechte nieuws overheerst: van uitstervende soorten tot smeltende ijskappen. Hoe is het om in zo'n vakgebied te werken? Hoe hou je de moed erin? En wat stemt hoopvol? We spreken jong en oud.

In deze vierde en laatste aflevering: Christina Vandenbroucke-Grauls, infectiepreventie arts-microbioloog bij het VU Medisch Centrum. Én Jarne van Hattem, arts-microbioloog in opleiding en onlangs gepromoveerd aan AMC in Amsterdam.

Chantal Vogels is net begonnen bij de Amerikaanse universiteit Yale aan een onderzoek naar het Zika-virus. Twee jaar geleden was er een grote uitbraak van Zika in Zuid- en Centraal Amerika. Besmetting met het virus heeft vooral ernstige gevolgen voor ongeboren baby’s. Het Zika-virus wordt onder andere verspreid door de tijgermug, een mug die door de warme temperaturen ook steeds vaker ook in Nederland opduikt.

We worden steeds zwaarder met zijn allen. Vorige maand maakten het CBS en het RIVM bekend dat het aantal Nederlanders met morbide obesitas nog nooit zo hoog was. En inmiddels is de helft van de Nederlanders te zwaar. Ook wereldwijd ziet het plaatje er niet fraai uit: zo'n 2 miljard mensen zijn te zwaar en het aantal mensen met obesitas - ernstig overgewicht - is sinds 1975 bijna verdrievoudigd.

In deze serie praten we met onderzoekers uit vakgebieden die grossieren in slecht nieuws: van smeltend poolijs tot resistente bacteriën. Hoe is het om in zo'n vakgebied te werken? Hoe hou je de moed erin? En wat stemt hoopvol? We spreken jong en oud.

In deze derde aflevering: Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam en Marlijn Huitink, psycholoog van gezondheidsgedrag promovenda aan de Vrije Universiteit.

Afgelopen juni bereikte de hoeveelheid zee-ijs rond Spitsbergen een historisch dieptepunt. Tegelijkertijd werd bekend dat het ijsverlies op Antarctica in tien jaar is verdríevoudigd. En een zeespiegelstijging van 1,8 meter aan het eind van deze eeuw is niet uitgesloten. We worden om de haverklap geconfronteerd met slecht nieuws over de opwarmende aarde…

In deze serie spreken we met onderzoekers uit vakgebieden die grossieren in slecht nieuws: van de obesitas-epidemie tot de afname van biodiversiteit. Hoe is het om in zo’n vakgebied te werken? Hoe hou je de moed erin? En wat stemt je hoopvol?

In deze tweede aflevering: Louwrens Hacquebord, emeritus-hoogleraar arctische en antarctische studiën en voormalig directeur van het Arctisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen. Én Sharon van Geffen, promovenda die de beweging van gletsjers bestudeert aan de Universiteit Utrecht.

Wanneer spreken we van 'leven'?

dinsdag 31 juli 2018, 07:00 uur

Van diepzeebacterie tot dolfijn en van bakkersgist tot Nobelprijswinnaar - onze wereld zit vol zeer verschillende vormen van leven die eigenlijk ontzettend veel op elkaar lijken. Want in de kern bestaat alles wat leeft uit flexibele zakjes vol moleculen die samen werken aan één taak: in leven blijven. Maar wat is 'leven' nou precies en kunnen wij dat proces nabootsen? Schrijfster Esther Thole van het boek 'Makers van Leven' zocht naar antwoorden op deze vragen.

De Noordelijke Witte Neushoorn is zo goed als uitgestorven, het aantal insecten in Nederlandse natuurgebieden holt achteruit en als we niet oppassen zijn we binnen 30 jaar alle koraalriffen kwijt. Het zijn voorbeelden die passen binnen een wereldwijde trend: de biodiversiteit holt achteruit.

In deze serie spreken wij met onderzoekers uit vakgebieden die grossieren in slecht nieuws: van de obesitas-epidemie tot de opwarmende aarde. Hoe is het om in zo’n vakgebied te werken? Hoe hou je de moed erin? En wat stemt je hoopvol?

In deze aflevering: Louise Vet, hoogleraar evolutionaire ecologie aan de Wageningen Universiteit en directeur van het NIOO, het Nederlands Instituut voor Ecologie. En Rascha Nuijten, ecoloog en promovenda aan het NIOO en medeoprichter van de Future For Nature Academy.

Horoscopen zijn nog steeds in veel kranten en tijdschriften te vinden. Maar horoscopen en daarmee de astrologie, is geen officiële wetenschap. In de 17e eeuw was dat nog wel het geval. Waar kwam de omslag vandaan Wetenschapsfilosoof Rienk Vermij doet onderzoek in Oklahoma naar de manier waarop astrologie als wetenschap naar de zijkant geschoven werd.

Hoe verspreidt Alzheimer zich over de hersenen?

zondag 29 juli 2018, 07:00 uur

Onderzoek laat ziet dat Alzheimer zich binnen een klein gebied van de hersenen ontwikkelt, maar vervolgens ook andere delen gaat aantasten. Kerensa Broersen onderzoekt of eiwittransport in kleine blaasjes in de hersenen hiervan de oorzaak is. Broersen is werkzaam binnen de biochemie en de celbiologie aan de universiteit van Berkeley in de Verenigde Staten.

Column #7 van Hens Zimmerman: Margaret Hamilton

zaterdag 28 juli 2018, 07:00 uur

Deze week vertelt Hens Zimmerman over het bijzondere levensverhaal van Margaret Heafield Hamilton. Voor velen een onbekende naam, maar ze is een van de belangrijkste computerpioniers en ontwikkelde de software die werd gebruikt bij het Apollo-ruimteprogramma. En dat in een tijd waarin mannen de dienst uitmaakten binnen haar veld.

Het klinkt als verre toekomstmuziek: het printen van nieuwe organen. Maar er wordt al aan gewerkt, onder anderen door Dan Jing Wu. Zij is biomedisch ingenieur en ze ontwikkelt beweegbaar biomateriaal. In de toekomst moet dat materiaal gaan helpen om ernstige wonden te gaan genezen met behulp van een 3D-printer. De podcastserie Faces of Science wordt gemaakt in samenwerking met NEMO Kennislink.

Voordat een nieuw medicijn op de markt gebracht kan worden, moet het eerst door proefpersonen getest worden. Daar zijn tegenwoordig strenge regels voor, maar dat is niet altijd zo geweest. Noortje Jacobs deed haar promotieonderzoek naar medische experimenten in Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Ze is te gast om over haar onderzoek te vertellen.

De kracht van 'serious gaming'

woensdag 25 juli 2018, 07:00 uur

Games kunnen zo ontwikkeld worden dat ze mensen laten nadenken over controversiële onderwerpen. Hoogleraar Mediatheorie Joost Raessens vertelt vanuit de VS over zijn onderzoek naar dit soort 'serious games'; spellen met een ander primair doel dan puur vermaak.

Raessens vertelt onder andere over het project 'The Undocumented', waarin je als speler zowel de rol van een migrant in de VS als die van de patrouille langs de grens met Mexico kunt spelen. Migratiebeleid is een onderwerp dat met name in de VS een breekpunt vormt tussen mensen. Maar op welke manier beïnvloed deze game de gedachten van spelers over dat punt?

Afvallen door je eetsnelheid te veranderen

dinsdag 24 juli 2018, 07:00 uur

De één eet binnen vijf minuten een bord leeg, terwijl de ander er een half uur over kan doen. Maar als je langzaam eet, zit je eerder vol en eet je minder. Dus waarom gaan mensen die willen afvallen niet gewoon langzamer eten? Volgens promovenda van de Universiteit van Wageningen Janet van den Boer is het echter nog niet zo makkelijk om je eetsnelheid zomaar te veranderen.

In het vierde couplet van het Wilhelmus is te horen: "Graaf Adolf is gebleven, in Friesland in den slag". Maar klopt dat wel?

Graaf Adolf van Nassau, broer van Willem van Oranje, sneuvelde in de slag bij Heiligerlee. Zijn definitieve rustplaats blijft echter een raadsel. Maar recentelijk historisch onderzoek wijst op het Duitse Oldenburg. Een DNA-test moet uitsluitsel gaan bieden. Historicus Lammert Doedens is nauw betrokken bij het onderzoek en vertelt over de laatste ontwikkelingen.

Historicus Mark van de Logt is gespecialiseerd in de geschiedenis van de Amerikaanse Indianen en stuitte tijdens zijn onderzoek naar de Pawnee-indianen op de beroemde showworstelaar 'Pawnee Bill', die in vele Wilde Westen-shows speelde. Het onderwerp greep hem aan en inmiddels onderzoekt hij de geschiedenis van het showworstelen in Nederland. Waarom is het het showworstelen hier nooit groot geworden?

Vallende sterren zijn voor veel mensen een fascinerend verschijnsel. Zo doen we een wens als ze een vallende ster zien. En astronomen doen er er graag onderzoek naar. In zijn zesde column bespreekt Hens Zimmerman vallende sterren en allerlei andere soorten ruimtepuin waar we op aarde mee geconfronteerd worden.

De RAI in Amsterdam wordt deze week overspoeld met Aids onderzoekers. Ze komen af op de grote internationale conferentie Aids 2018.

Dat Aids veroorzaakt wordt door een virus, was niet duidelijk toen in de jaren tachtig, vooral in Amsterdam de eerste patiënten opdoken. De oorzaak van de ziekte was aanvankelijk een mysterie. De diagnose AIDS betekende letterlijk een doodsvonnis.

Vier AIDS onderzoekers van het eerste uur blikken terug op die tijd waarin HIV opdook en ook in Nederland, en met name in Amsterdam een grote crisis veroorzaakte.

Onderzoekers Roel Coutinho, Jaap Goudsmit, Sven Danner en Frank Miedema halen herinneringen op aan de uitdagingen van het aidsonderzoek in die eerste jaren. Interviewers zijn Rinke van den Brink en Marc-Robin Visscher van de NOS.

Hoe werd het machtige Spaanse koninkrijk bestuurd?

vrijdag 20 juli 2018, 07:00 uur

Historica Lisa Kattenberg deed haar promotieonderzoek naar het bestuur van het Spaanse koninkrijk in de zeventiende eeuw. Dit enorme rijk was verspreid over heel Europa. Hoe oefende de Spaanse koning zijn macht uit over dat hele gebied in een tijd waarin het nog een maand duurde voordat een brief uit Madrid vanuit Nederland beantwoord was?

Europese grenzen in het Midden-Oosten

donderdag 19 juli 2018, 07:00 uur

Vanaf 18 juli zendt de NTR vier weken lang elke woensdag de documentaireserie Hoop en Wanhoop in het Midden-Oosten uit. Floris-Jan van Luyn maakte de eerste aflevering, die vanavond om 21.15 uur op NPO 2 te zien is. Focus belt met hem om te praten over deze eerste aflevering.

De aflevering gaat over de gevolgen van de Europese grenzen in het Midden-Oosten. Rond de Eerste Wereldoorlog werden de grenzen daar vastgesteld door Europese koloniale machten, onder andere met het Sykes-Picotverdrag. Vandaag de dag merken we daar nog steeds de gevolgen van.

Dat er voor een vrouw veel verandert na de overgang is voor velen wel bekend. Onderzoek laat zien dat de botten van vrouwen vaak brozer worden, maar ook dat vrouwen vaak sneller aankomen. Wat daar precies de oorzaak van is, nog niet helemaal duidelijk. Lang werd gedacht dat het veroorzaakt werd door de verandering van het hormoon oestrogeen. Maar onderzoekster Annegreet Veldhuis-Vlug onderzocht in aan de universiteit van Maine, VS, of die veranderingen mogelijk door een ander hormoon kunnen worden veroorzaakt: FSH, het follikel stimulerend hormoon.

Door klimaatveranderingen neemt het risico op overstromingen toe. Koen de Koning onderzocht de invloed van overstromingsrisico en klimaatverandering op de huizenmarkt aan de hand van wiskundige modellen. Worden risicovolle kustgebieden straks gemeden, of willen de mensen toch graag mooi aan zee wonen? De podcastserie Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR.

Middeleeuwen waren echt niet zo smerig als gedacht

maandag 16 juli 2018, 07:00 uur

Ons beeld van de Middeleeuwen is dat van een tijd waarin hygiëne nog praktisch niet bestond. Er waren nog geen riolen, de mensen dumpten hun afval op straat en ze wasten zichzelf niet. Maar klopt dit beeld wel? Historica Janna Coomans promoveerde recentelijk op haar onderzoek naar de manier waarop Middeleeuwse stadsbestuurders omgingen met de hygiëne in hun stad.

In essentie is de mens een muzikale diersoort, en waarom zou hij de enige zijn? Is muzikaliteit niet juist een eigenschap van álle dieren? Een vermogen met een duidelijke biologische basis, zoals Charles Darwin al vermoedde. Hoogleraar muziekcognitie HenkJan Honing schreef het boek 'Aap slaat maat', waarin hij op zoek gaat naar de biologische basis van muzikaliteit, inclusief alle onverwachte wendingen, twijfels en missers die met wetenschappelijk onderzoek gepaard gaan.

Column #5 van Hens Zimmerman - Zwarte Gaten

zaterdag 14 juli 2018, 08:00 uur

Zwarte gaten zijn een mysterieus fenomeen en blijven de sterrenkundige gemoederen bezighouden Ze klinken spannend en kinderen zijn er misschien zelfs wel bang voor. Maar wat is een zwart gat eigenlijk? Hoe ontstaan ze? En zijn ze echt zwart? In deze column neemt Hens Zimmerman u weer mee naar de wetenschap buiten de dampkring.

Frans Verstraten is waarnemingspsycholoog aan de Universiteit van Sydney in Australië. Hij doet daar onderzoek naar de effecten van beweging op de mens en daarvoor gebruikt hij de modernste bewegingssimulatoren. Aan zijn universiteit wordt er ook volop gewerkt aan manieren om mensen psychologische hulp te geven met behulp van virtual reality.

Wil jij in gesprek met een robot?

donderdag 12 juli 2018, 10:41 uur

Door de verbetering van kunstmatige intelligentie worden pratende robots steeds geavanceerder. In de toekomst worden de robots misschien wel zo slim dat we gesprekken met ze kunnen voeren. Maar willen we dat ook?
Te gast zijn twee ontwerpers die werken aan dit soort sociale robots. Wang Long Li maakt met zijn bedrijf Tinybots een pratende robot die demente ouderen kan ondersteunen in hun dagelijks leven. En Lucas Steenhuis testte op Lowlands hoe de interactie tussen zijn robot en de festivalbezoekers verliep.

Elkaar een sexy foto sturen of samen lachen om een dickpic. Veel volwassenen maken zich zorgen over wat jongeren allemaal uitspoken op sociale media. Marijke Naezer doet onderzoek naar jongeren en seksualiteit aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. In de podcastserie Faces of Science vertelt Marijke over haar onderzoek. Deze serie is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR.

Waar denkt u aan bij Atlantische Geschiedenis? Misschien aan de West-Indische Compagnie, de kolonisatie van Amerika of de slavernij? Volgens hoogleraar Wim Klooster van de Clark University in Worcester, werd er voordat hij in 1995 naar de Verenigde Staten verhuisde inderdaad vooral onderzoek gedaan naar deze drie zaken. Maar de Atlantische Geschiedenis behelst volgens Klooster zoveel meer. Daarom gaat hij zich, samen met 80 andere wetenschappers, bezighouden met een gigantisch project voor de vermaarde Cambridge University Press. Daarin wordt alle geschiedschrijving met betrekking tot de revoluties in de Atlantische Wereld in boekvorm bij elkaar gebracht.

Klimaatramp treft Noorse Spitsbergen

maandag 9 juli 2018, 09:54 uur

Nergens is de klimaatverandering duidelijker te merken dan in de poolgebieden. Dat ervaart ook poolonderzoeker Maarten Loonen, die al meer dan 25 jaar onderzoek doet op Spitsbergen. Hij vertelt over de hevige invloed van klimaatverandering op de flora en fauna van het Noorse eiland.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1