appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

Waarom gele tomaten toch rijp én voedzaam kunnen zijn

donderdag 30 augustus 2018, 18:49 uur

Gaat u mee, de keuken in? Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten.

Vandaag de vraag of de kleuren van groente en fruit iets zeggen over de voedingsstoffen die erin zitten. Het antwoord komt van René Smulders, onderzoeker plantenveredeling bij Wageningen University and Research.

Bodemarcheoloog Menno Hoogland deed onderzoek naar de directe gevolgen van de landing van Columbus op het eiland Hispaniola, tegenwoordig Haïti en de Dominicaanse Republiek. Hij deed dat door de lagen in de bodem te analyseren. Menno Hoogland is te gast en legt uit hoe dat in zijn werk gaat.

Chagrijnig van de honger? Gezond eten helpt!

woensdag 29 augustus 2018, 01:26 uur

Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten.

Vandaag de vraag waarom sommige mensen agressief en chagrijnig worden als ze trek hebben. Het antwoord komt van Liesbeth van Rossum, internist-endocrinoloog en hoogleraar obesitas en stress aan het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam.

Speel hints met een robot

dinsdag 28 augustus 2018, 07:00 uur

Lowlands draait lang niet alleen maar om muziek. Het festival besteedt ook aandacht aan de wetenschap: bezoekers kunnen meedoen aan een aantal wetenschappelijke experimenten. Zo is er aandacht voor robots, en kunnen bezoekers de oermens in zichzelf loslaten.

Verslaggever Rose Heijnen was op Lowlands en maakte een reportage.

Voeding met minder suiker kan nét zo lekker zijn

maandag 27 augustus 2018, 17:40 uur

Gaat u mee, de keuken in? Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten.

Vandaag de vraag waarom rode limonade zoeter smaakt dan gele limonade. Het antwoord komt van Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Hoe werken de hersenen van honden?

maandag 27 augustus 2018, 07:00 uur

In de rubriek De Wakkere Wetenschapper bellen we wekelijks met wetenschappers die in andere tijdzones bezig zijn de grenzen van onze kennis te verleggen, terwijl in Nederland de meeste mensen op één oor liggen. Deze week bellen we naar Nieuw-Zeeland.

Frederique Derks doet daar zijn researchmaster bij het 'Clever Canine Lab', in Auckland. Hij onderzoekt met behulp van op afstand bestuurbare speelgoedauto's of honden kunnen begrijpen of een bewegend object leeft of niet.

Meer dan een eeuw was de Nederlandse platte oester verdwenen uit de Noordzee. Door overbevissing kon de oester, die ooit 20% van de Noordzeebodem bedekte, niet langer overleven.

Maar vorig jaar bleek dat de platte oester weer terug is. Voor de Zeeuwse kust werd een aanzienlijk rif gevonden. De reden van zijn terugkeer: de Japanse oester. Hoe dat zit, leggen wetenschappers Marjolijn Christianen en Tom van der Have uit.

Column #11 van Hens Zimmerman: Olbers' paradox

zaterdag 25 augustus 2018, 07:00 uur

Waarom is de nachtelijke hemel donker, en niet helder verlicht? Als het oneindige heelal helemaal gevuld is met sterren, moet de hemel toch verlicht worden?

Hens Zimmerman praat u bij over de Olbers' paradox en de redenen waarom de sterrenhemel 's nachts donker is.

Vergeet die hongerige ijsbeer

vrijdag 24 augustus 2018, 17:47 uur

De beelden van afbrokkelende ijsmassa's en hongerige ijsberen kennen we allemaal. Veel mensen weten wel dat de aarde opwarmt, maar daar iets tegen doen is niet altijd makkelijk. Want waar moet je dan beginnen? En wat werkt echt? Pieter Boussemaere is docent geschiedenis en klimaat aan de Vives hogeschool Brugge en wil ons daarbij helpen. Daarom schreef hij het boek 'Tien klimaat-acties die werken'.

Tibet kent een rijke cultuur, maar tijdens de culturele revolutie van Mao is er veel Tibetaanse oude kunst verloren gegaan. Maar, gelukkig zijn er nu weer jonge Tibetanen die een nieuwe invulling geven aan de traditionele kunst.

Hoogleraar Aziatische Religies Paul van de Velde is net terug uit Tibet en vertelt over kunst in het moderne Tibet.

De Trans-Atlantische Slavenhandel begon 500 jaar geleden

donderdag 23 augustus 2018, 18:09 uur

Vandaag is het de Internationale Dag ter Herinnering aan de Slavenhandel en de Afschaffing ervan. Een dag die door de UNESCO in het leven werd geroepen ter gedachtenis van de Trans-Atlantische Slavenhandel: De drie eeuwen durende handel waarbij Europa miljoenen tot slaaf gemaakte Afrikanen kocht en naar Noord- en Zuid-Amerika bracht om er op plantages te werken.

Dit jaar is het een bijzondere herdenking. Deze maand is het exact 500 jaar geleden dat de Atlantische slavenhandel begon. Bovendien bericht de Britse krant The Independent dat er nieuwe documenten zijn gevonden over het ontstaan ervan.

En toch. Ondanks dit alles is er ook nu nog amper aandacht in Europa voor het begin van een van de invloedrijkste en meest tragische periodes uit de geschiedenis. We praten met Gert Oostindie, hoogleraar koloniale geschiedenis (Universiteit Leiden) over de ontstaansgeschiedenis en de manier waarop Nederland en andere Europese landen momenteel op de Atlantische Slavenhandel terugkijken.

Kunnen emoties in het brein gemeten worden?

donderdag 23 augustus 2018, 07:00 uur

Emoties zijn lastig te begrijpen. Soms is het onverklaarbaar waarom we ineens blij, verdrietig of boos zijn. Hoe kun je emoties dan het beste onderzoeken? Lukas Snoek is cognitief neurowetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam en probeert daar emoties in het brein te meten met de nieuwste machines.

Vandaag is het een zeer spannende dag voor de Europese ruimtevaart. Na er zestien jaar aan gewerkt hebben zal vanuit Frans-Guyana vanavond eindelijk de zogenaamde Aeolus-satelliet gelanceerd worden. Met de allernieuwste technologie aan boord zal Aeolus de eerste satelliet in de geschiedenis zijn die alle soorten mogelijke windstromingen over de hele wereld zal meten. En over die windpatronen bestaat momenteel nog een groot gebrek aan kennis. Daarmee zullen het weer en het klimaat met Aeolus stukken voorspelbaarder worden voor iedereen.

We praten erover met ESA-ruimtevaart-ingenieur Frank de Bruin, die vandaag in het ESA-hoofdkwartier in Darmstadt (Duitsland) de lancering mee zal begeleiden. Van NOS-weervrouw Willemijn Hoebert horen we waarom Aeolus zo belangrijk is en haar betere voorspellingen kan laten maken.

Hoe olifanten zichzelf tegen kanker beschermen

dinsdag 21 augustus 2018, 18:51 uur

Het klink heel logisch. Hoe meer cellen je in je lichaam hebt, hoe groter de kans dat een van die cellen tot een kwaadaardige tumorcel ontwikkelt, en er zo kanker kan ontstaan. Maar als je naar de dierenwereld kijkt, lijkt dat bij grote dieren zoals de olifant niet zo te zijn. Hoewel ze naar schatting minstens honderd keer meer cellen hebben dan wij, gebeurt het maar zelden dat olifanten met kanker te maken krijgen. Het is een tegenstrijdigheid die bekend staat als peto's paradox.

Dankzij een nieuw Amerikaans genetisch onderzoek weten we beter hoe olifanten dat voor elkaar krijgen. Zou de mens zichzelf met deze olifantengenen uiteindelijk ook beter tegen kanker kunnen beschermen? Celbioloog Femke Feringa (Antoni van Leeuwenhoek) legt het voor ons.

Véél meer tijd nodig voor gesprekken over bevallen

maandag 20 augustus 2018, 13:26 uur

Bevallingen zijn er in alle soorten en maten. Met of zonder pijnstilling. In bed, op een baarstoel, of zelfs in bad. En het kan niet alleen thuis, maar ook in het ziekenhuis of een bevallingscentrum...

Door de opkomst van het internet kunnen we nu bevallingsverhalen en -adviezen van over de hele wereld tot ons nemen. En dat kan de communicatie tussen verloskundigen en zwangere vrouwen flink bemoeilijken.

Wij spreken José Sanders, hoogleraar narratieve communicatie aan het Centre for Language Studies van de Radboud Universiteit in Nijmegen over wat studenten verloskunde in de praktijk tegenkomen.

#Faces of Science: Marij Swinkels

maandag 20 augustus 2018, 07:00 uur

Toen Griekenland in 2009 haar schulden niet meer kon betalen, was de Eurocrisis een feit. Een enorm politiek probleem, maar hoe werd het opgelost? Marij Swinkels doet onderzoek naar de rol van politiek leiders tijdens de Eurocrisis, en vooral naar wat er gebeurde in de achterkamertjes.

Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR. Meer blogs van onder anderen Marij Swinkels zijn terug te lezen via facesofscience.nl

Welke rol hadden vrouwen in het verzet tijdens WO II?

zondag 19 augustus 2018, 07:00 uur

Bij verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog denk je misschien aan grote stoere gewapende mannen. Maar er zaten wel degelijk vrouwen in het verzet. In Kamp Vught is op dit moment aan die vrouwen een tentoonstelling gewijd: ‘Vrouwen in Verzet’, over drie verzetsvrouwen: Hannie Schaft en de zusjes Truus en Freddie Oversteegen.

We praten daarover met Pina Cardia, conservator van Museum Haarlem en bedenker van de tentoonstelling, en met Peter Hammann, historicus en schrijver van het boek 'Hannie'.

Column #10 van Hens Zimmerman: Ruimteschroot

zaterdag 18 augustus 2018, 07:00 uur

Elke week neemt geluidstechnicus en ruimtefreak Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Deze week: Ruimteschroot, over menselijk afval in de ruimte, met André Kuipers.

Vorig jaar bezochten we een populier in Wageningen die twittert. Dagelijks laat de boom weten hoe het met 'm gaat. Het is een project van boombioloog Ute Sass. Tegenwoordig pakt zij het groter aan. Ze ontfutselt wekelijks een schat aan informatie aan een groepje beuken, ergens in een bos. Marc-Robin Visscher mocht mee met Ute Sass van de Wageningen Universiteit.

Hoe schadelijk is schermverlichting nu voor onze ogen?

donderdag 16 augustus 2018, 19:14 uur

Een nieuw Amerikaans onderzoek over het effect van blauw licht op onze ogen, zorgt momenteel voor heel wat ophef op het internet. Dat blauwe licht, dat onder andere door mobieltjes en computerschermen uitgestraald wordt, zou je ogen beschadigen en je gezichtsvermogen sneller doen verslechteren. Althans, dat zeggen meerdere nieuwssites over dit onderzoek.

Volgens bijzonder hoogleraar oculaire angiogenese Reinier Schlingemann (Academisch Medisch Centrum) wordt de studie door de pers verkeerd begrepen. Blauw licht is inderdaad schadelijk voor de ogen, maar dat onze ogen sneller zullen aftakelen door beeldschermen en mobieltjes is voorlopig niet bewezen. Ook niet door dit onderzoek. Bovendien krijg je met zonlicht véél meer blauw licht binnen dan met deze apparaten.

Opmerking: Er bestaan voor alle duidelijkheid brillen die echt blauw licht tegenhouden of schermen die blauw licht verminderen. Met het woord 'onzin' bedoelde Schlingemann meer de marketing en verkooppraatjes achter deze brillen.

Kunnen allergieën straks genezen worden?

donderdag 16 augustus 2018, 10:15 uur

Het aantal allergieën stijgt de laatste paar decennia sterk, maar een therapie om mensen te genezen bestaat nog niet. Binnenkort misschien wel: voor haar promotie deed Marlotte Vonk onderzoek naar hoe bepaalde vezels kunnen helpen bij het verbeteren van immunotherapie; een therapie waarbij het immuunsysteem van de patiënt bloot wordt gesteld aan de stof waarvoor diegene allergisch is. Marlotte is te gast om over haar onderzoek te vertellen.

Decennia oud spaghetti-mysterie opgelost!

woensdag 15 augustus 2018, 19:24 uur

Neem een ongekookt spaghetti-stokje aan beide uiteinden vast en probeer het te breken zonder daarbij extra stukjes te maken. Je zult merken dat het je maar heel zelden zal lukken. Het klinkt heel banaal, maar wetenschappers hebben zich decennialang bezig gehouden om een techniek die te vinden waarbij je toch geen extra brokken maakt. Met een speciale spaghetti-machine zijn Amerikaanse onderzoekers van MIT hier nu in geslaagd.
Ans Hekkenberg, wetenschapsschrijver en hoofd communicatie bij het Centrum Wiskunde en Informatica legt ons haarfijn uit hoe het raadsel werd opgelost, en waarom de nieuwe kennis hieruit echt(!) nuttig is.

Varkens overleven met een in het lab gemaakte long

dinsdag 14 augustus 2018, 19:53 uur

Na vijftien jaar lang proberen, zijn Amerikaanse wetenschappers uit Texas er voor het eerst in geslaagd om bij vier varkens een in het lab gemaakte long te transplanteren. En die longen leken ook nog eens perfect in het lichaam te zitten. Ook al konden de varkens met de long nog niet ademen, toch kan deze doorbraak op lange termijn een interessante ontwikkeling betekenen in het licht van het grote donortekort aan longen. Michiel Erasmus, cardiothoracaal chirurg aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, legt ons uit waarom.

Misschien heeft u de beelden wel gezien: in de Stille Oceaan heeft een orka haar overleden jong zeker twee weken lang al zwemmend voor zich uit geduwd. Op die manier legde ze zeker 1600 kilometer af.

Afgelopen zaterdag werd de moeder voor het eerst zonder haar jong gezien, dat nu waarschijnlijk naar de zeebodem is gezonken. Wij praten erover met zelfstandig zeezoogdierenarts én onderzoeker Niels van Elk.

Iedere week geven we het podium aan een wetenschapper die jarenlang heeft gezwoegd op een promotieonderzoek. Vandaag is dat Olivier Rieter. Hij is cultuurhistoricus en hij promoveerde op een onderzoek naar nostalgie in Brabant aan de Tilburg University.

Wakkere wetenschapper: Christine Kooi

zondag 12 augustus 2018, 07:00 uur

Vannacht bellen we met hoogleraar Christine Kooi. Zij werkt aan de Louisiana State University in Baton Rouge en geeft daar college over en doet onderzoek naar Nederlandse geschiedenis.

Column #9 van Hens Zimmerman: Sterrenkijken in de vakantie

zaterdag 11 augustus 2018, 07:00 uur

In Nederland is zoveel lichtvervuiling dat er nog maar weinig sterren te zien zijn. Maar misschien gaat u wel op vakantie naar een plek waar de Melkweg nog wel te zien is. Hens Zimmerman geeft u deze week tips voor het sterrenkijken op vakantie.

Bij een flinke storm gaan er altijd bomen tegen de vlakte. Hoe zit dat nu? Zijn bomen extra kwetsbaar door de droogte van de afgelopen periode? Wij praten erover met Hans Kaljee, bomenconsulent bij de Gemeente Amsterdam

Homoseksualiteit komt voor bij honderden diersoorten

vrijdag 10 augustus 2018, 07:00 uur

Olifanten, apen, zwanen, flamingo's. Homoseksualiteit komt voor bij honderden diersoorten. Tijdens de Pride Week in Amsterdam organiseerde Artis een speciale rondleiding door hun dierentuin met als thema homoseksualiteit in het dierenrijk. Onze verslaggever Rose Heijnen kreeg een rondleiding van bioloog Mark Reid en ging op zoek naar de homo's van Artis.

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken.

Vandaag beantwoordt senior Voedingsdeskundige Astrid Postma-Smeets (Voedingscentrum) de vraag of je bij warm weer nu koud of warm water moet drinken. Die vraag kreeg ze een tijdje geleden van een jongetje dat heel graag thee dronk. Wij zijn daar heel blij mee, want op internet lees je niet altijd hetzelfde antwoord. En mensen uit het Midden-Oosten drinken toch ook vaak thee bij warm weer? En (voor de mama en de papa: ) wat met drankjes waar alcohol in zit?

Hoe helpen handgebaren ons met praten?

donderdag 9 augustus 2018, 14:23 uur

Linda Drijvers onderzoekt gebaren in taal aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hoe helpen handgebaren ons met praten? Wij spreken haar in de rubriek Faces of Science.

Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR. Meer blogs waaronder ook die van Saskia van der Boor zijn terug te lezen via facesofscience.nl.

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken.

Vandaag beantwoordt kinderradioloog Willemijn Klein (Radboud Universitair Medisch Centrum) de vraag hoe je bij een echo een plaatje kunt maken door geluid te gebruiken. Het is een vraag die ze regelmatig te horen krijgt van de patiëntjes (of de broertjes en zusjes van de patiëntjes) die ze onderzoekt. De ouders zijn dan vaak weer benieuwd of zo'n echo schadelijk kan zijn voor de gezondheid. En verder heeft Klein ook een heel bijzonder beroep. Want naast de patiëntjes die bij haar op bezoek komen, moet ze ook volwassenen en kindjes onderzoeken die jammer genoeg overleden zijn. We zijn dus heel benieuwd hoe Klein naar haar beroep kijkt.

Nederlandse onderzoekers in neptijdschriften

woensdag 8 augustus 2018, 18:22 uur

'Nederlandse academici ook in neptijdschriften', kopte de Volkskrant vanmorgen op de voorpagina. Honderden onderzoekers publiceerden hun werk in tijdschriften met een twijfelachtige reputatie. Hoe kán dat? Wij praten erover met Daniël Lakens. Hij is universitair docent aan de Technische universiteit Eindhoven en wil de wetenschap betrouwbaarder maken.

Waarom is er nog geen vaccin tegen malaria?

woensdag 8 augustus 2018, 07:00 uur

Muggen zijn de dodelijkste dieren op aarde, ieder jaar sterven er bijna een half miljoen mensen aan malaria. Arts-onderzoeker Saskia van der Boor van het Radboud UMC is bezig met het ontwikkelen van een vaccin tegen malaria. We spreken haar in de rubriek Faces of Science.

Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR. Meer blogs waaronder ook die van Saskia van der Boor zijn terug te lezen via facesofscience.nl.

Kindervragen: Waar komt de maan vandaan?

dinsdag 7 augustus 2018, 10:31 uur

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken.

Vandaag beantwoordt theoretisch fysicus Stefan Vandoren (Universiteit Utrecht) de vraag waar de maan vandaan komt. Een aantal jaren geleden had zijn (toen zesjarig) neefje die vraag aan hem gesteld. En ook al was Vandoren al bezig met grote en moeilijke mysteries zoals het ontstaan van het heelal, op die (bedrieglijk) simpele vraag kende hij het antwoord niet. Nu, tien jaar later, doet hij voor ons (en zijn petekind) een nieuwe poging!

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken.

Dino's zijn momenteel erg geliefd bij kinderen. Het is daarom weinig verbazend dat Nederlandse paleontologen regelmatig iets aan kinderen moeten uitleggen. Een tijdje geleden zetten het Naturalis Biodiversity Center vijftig leuke kindervragen over dino's op de website van natuurinformatie.nl. Met paleontoloog Jelle Reumer (Universiteit Utrecht) proberen we misschien wel de allerleukste van deze vragen te beantwoorden: hoe kun je aan de resten van een dino zien of het een mannetje of een vrouwtje was? En nu we dan toch bezig zijn: hoe werden de dino-kindjes gemaakt?

Geen docent? Dan maar leren door te gamen in Sudan

maandag 6 augustus 2018, 07:00 uur

In Sudan is een project opgezet waarbij kinderen leren rekenen met behulp van een game. Onderwijskundige Hester StubbÉ-Alberts ontwikkelde deze game. Zij promoveert volgende maand aan de Universiteit Utrecht op een onderzoek naar game-based learning in Sudan. Kinderen die niet kunnen lezen of schrijven en nog nooit een computer hebben gezien leren rekenen via een game. Want in Sudan gaan 2 miljoen kinderen niet naar school, voornamelijk door een groot tekort aan docenten.

Is ons hetzelfde lot als de Maya's beschoren?

zondag 5 augustus 2018, 23:16 uur

Een samenleving die door de droogte ten onder gaat. Het klinkt in deze periode snel verleidelijk om dit over onszelf te zeggen, maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat langdurige droogte door klimaatverandering (naast oorlogen, overbevolking en milieudegradatie) echt een belangrijke rol speelde in de neergang van de klassieke Maya-beschaving. Een nieuwe studie uit het wetenschappelijke blad Science kon voor het eerst in kaart brengen hoe die langdurige droogte er door de eeuwen uitzag door mineralen in een Mexicaans meer te meten.

Hoe konden de onderzoekers (uit Cambridge) droogte van meer dan duizend jaar geleden meten? Hoe zag de landbouw van de Maya's er toen uit? En zou het in onze tijd van klimaatopwarming en overbevolking ook zo ver kunnen komen? We vragen het aan hoogleraar gewassen en onkruid-ecologie Niels Anten aan de Universiteit Wageningen.

Column #8 van Hens Zimmerman: Missende materie

zaterdag 4 augustus 2018, 06:55 uur

Al jarenlang zoeken wetenschappers naar het ontstaan van het heelal. Hoewel ze steeds nieuwe en verfijndere theorieën ontwikkelen, blijven er ook altijd nog grote vraagstukken staan. Onopgeloste raadsels zoals antimaterie houden de gemoederen nog altijd bezig. Hens Zimmerman neemt u mee naar de wetenschap buiten de dampkring over missende deeltjes in de ruimte.

Wetenschappers en wereldproblemen: antibioticaresistentie

donderdag 2 augustus 2018, 18:52 uur

Over de hele wereld sterven mensen aan infecties die niet meer reageren op antibiotica. Tegelijkertijd dumpen fabrieken in India en China massaal antibiotica in het oppervlaktewater en zijn er talloze artsen die hun patiënten niet zónder antibiotica naar huis sturen. Inmiddels bestempelt de WHO antibioticaresistentie als een van de grootste bedreigingen voor onze gezondheid.

In deze serie praten we met onderzoekers die werken in vakgebieden waar het slechte nieuws overheerst: van uitstervende soorten tot smeltende ijskappen. Hoe is het om in zo'n vakgebied te werken? Hoe hou je de moed erin? En wat stemt hoopvol? We spreken jong en oud.

In deze vierde en laatste aflevering: Christina Vandenbroucke-Grauls, infectiepreventie arts-microbioloog bij het VU Medisch Centrum. Én Jarne van Hattem, arts-microbioloog in opleiding en onlangs gepromoveerd aan AMC in Amsterdam.

Chantal Vogels is net begonnen bij de Amerikaanse universiteit Yale aan een onderzoek naar het Zika-virus. Twee jaar geleden was er een grote uitbraak van Zika in Zuid- en Centraal Amerika. Besmetting met het virus heeft vooral ernstige gevolgen voor ongeboren baby’s. Het Zika-virus wordt onder andere verspreid door de tijgermug, een mug die door de warme temperaturen ook steeds vaker ook in Nederland opduikt.

We worden steeds zwaarder met zijn allen. Vorige maand maakten het CBS en het RIVM bekend dat het aantal Nederlanders met morbide obesitas nog nooit zo hoog was. En inmiddels is de helft van de Nederlanders te zwaar. Ook wereldwijd ziet het plaatje er niet fraai uit: zo'n 2 miljard mensen zijn te zwaar en het aantal mensen met obesitas - ernstig overgewicht - is sinds 1975 bijna verdrievoudigd.

In deze serie praten we met onderzoekers uit vakgebieden die grossieren in slecht nieuws: van smeltend poolijs tot resistente bacteriën. Hoe is het om in zo'n vakgebied te werken? Hoe hou je de moed erin? En wat stemt hoopvol? We spreken jong en oud.

In deze derde aflevering: Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam en Marlijn Huitink, psycholoog van gezondheidsgedrag promovenda aan de Vrije Universiteit.

Afgelopen juni bereikte de hoeveelheid zee-ijs rond Spitsbergen een historisch dieptepunt. Tegelijkertijd werd bekend dat het ijsverlies op Antarctica in tien jaar is verdríevoudigd. En een zeespiegelstijging van 1,8 meter aan het eind van deze eeuw is niet uitgesloten. We worden om de haverklap geconfronteerd met slecht nieuws over de opwarmende aarde…

In deze serie spreken we met onderzoekers uit vakgebieden die grossieren in slecht nieuws: van de obesitas-epidemie tot de afname van biodiversiteit. Hoe is het om in zo’n vakgebied te werken? Hoe hou je de moed erin? En wat stemt je hoopvol?

In deze tweede aflevering: Louwrens Hacquebord, emeritus-hoogleraar arctische en antarctische studiën en voormalig directeur van het Arctisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen. Én Sharon van Geffen, promovenda die de beweging van gletsjers bestudeert aan de Universiteit Utrecht.

Wanneer spreken we van 'leven'?

dinsdag 31 juli 2018, 07:00 uur

Van diepzeebacterie tot dolfijn en van bakkersgist tot Nobelprijswinnaar - onze wereld zit vol zeer verschillende vormen van leven die eigenlijk ontzettend veel op elkaar lijken. Want in de kern bestaat alles wat leeft uit flexibele zakjes vol moleculen die samen werken aan één taak: in leven blijven. Maar wat is 'leven' nou precies en kunnen wij dat proces nabootsen? Schrijfster Esther Thole van het boek 'Makers van Leven' zocht naar antwoorden op deze vragen.

De Noordelijke Witte Neushoorn is zo goed als uitgestorven, het aantal insecten in Nederlandse natuurgebieden holt achteruit en als we niet oppassen zijn we binnen 30 jaar alle koraalriffen kwijt. Het zijn voorbeelden die passen binnen een wereldwijde trend: de biodiversiteit holt achteruit.

In deze serie spreken wij met onderzoekers uit vakgebieden die grossieren in slecht nieuws: van de obesitas-epidemie tot de opwarmende aarde. Hoe is het om in zo’n vakgebied te werken? Hoe hou je de moed erin? En wat stemt je hoopvol?

In deze aflevering: Louise Vet, hoogleraar evolutionaire ecologie aan de Wageningen Universiteit en directeur van het NIOO, het Nederlands Instituut voor Ecologie. En Rascha Nuijten, ecoloog en promovenda aan het NIOO en medeoprichter van de Future For Nature Academy.

Horoscopen zijn nog steeds in veel kranten en tijdschriften te vinden. Maar horoscopen en daarmee de astrologie, is geen officiële wetenschap. In de 17e eeuw was dat nog wel het geval. Waar kwam de omslag vandaan Wetenschapsfilosoof Rienk Vermij doet onderzoek in Oklahoma naar de manier waarop astrologie als wetenschap naar de zijkant geschoven werd.

Hoe verspreidt Alzheimer zich over de hersenen?

zondag 29 juli 2018, 07:00 uur

Onderzoek laat ziet dat Alzheimer zich binnen een klein gebied van de hersenen ontwikkelt, maar vervolgens ook andere delen gaat aantasten. Kerensa Broersen onderzoekt of eiwittransport in kleine blaasjes in de hersenen hiervan de oorzaak is. Broersen is werkzaam binnen de biochemie en de celbiologie aan de universiteit van Berkeley in de Verenigde Staten.

Column #7 van Hens Zimmerman: Margaret Hamilton

zaterdag 28 juli 2018, 07:00 uur

Deze week vertelt Hens Zimmerman over het bijzondere levensverhaal van Margaret Heafield Hamilton. Voor velen een onbekende naam, maar ze is een van de belangrijkste computerpioniers en ontwikkelde de software die werd gebruikt bij het Apollo-ruimteprogramma. En dat in een tijd waarin mannen de dienst uitmaakten binnen haar veld.

Het klinkt als verre toekomstmuziek: het printen van nieuwe organen. Maar er wordt al aan gewerkt, onder anderen door Dan Jing Wu. Zij is biomedisch ingenieur en ze ontwikkelt beweegbaar biomateriaal. In de toekomst moet dat materiaal gaan helpen om ernstige wonden te gaan genezen met behulp van een 3D-printer. De podcastserie Faces of Science wordt gemaakt in samenwerking met NEMO Kennislink.

Voordat een nieuw medicijn op de markt gebracht kan worden, moet het eerst door proefpersonen getest worden. Daar zijn tegenwoordig strenge regels voor, maar dat is niet altijd zo geweest. Noortje Jacobs deed haar promotieonderzoek naar medische experimenten in Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Ze is te gast om over haar onderzoek te vertellen.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1