appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afspeellijst Je afspeellijst is leeg
Meer NPO

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

Aids-onderzoekers blikken terug op de grote HIV-crisis van de jaren 80

zaterdag 21 juli 2018, 06:00 uur

Download

De RAI in Amsterdam wordt deze week overspoeld met Aids onderzoekers. Ze komen af op de grote internationale conferentie Aids 2018. Dat Aids veroorzaakt wordt door een virus, was niet duidelijk toen in de jaren tachtig, vooral in Amsterdam de eerste patiënten opdoken. De oorzaak van de ziekte was aanvankelijk een mysterie. De diagnose AIDS betekende letterlijk een doodsvonnis. Vier AIDS onderzoekers van het eerste uur blikken terug op die tijd waarin HIV opdook en ook in Nederland, en met name in Amsterdam een grote crisis veroorzaakte. Onderzoekers Roel Coutinho, Jaap Goudsmit, Sven Danner en Frank Miedema halen herinneringen op aan de uitdagingen van het aidsonderzoek in die eerste jaren. Interviewers zijn Rinke van den Brink en Marc-Robin Visscher van de NOS.

Hoe werd het machtige Spaanse koninkrijk bestuurd?

vrijdag 20 juli 2018, 07:00 uur

Download

Historica Lisa Kattenberg deed haar promotieonderzoek naar het bestuur van het Spaanse koninkrijk in de zeventiende eeuw. Dit enorme rijk was verspreid over heel Europa. Hoe oefende de Spaanse koning zijn macht uit over dat hele gebied in een tijd waarin het nog een maand duurde voordat een brief uit Madrid vanuit Nederland beantwoord was?

Europese grenzen in het Midden-Oosten

donderdag 19 juli 2018, 07:00 uur

Download

Vanaf 18 juli zendt de NTR vier weken lang elke woensdag de documentaireserie Hoop en Wanhoop in het Midden-Oosten uit. Floris-Jan van Luyn maakte de eerste aflevering, die vanavond om 21.15 uur op NPO 2 te zien is. Focus belt met hem om te praten over deze eerste aflevering. De aflevering gaat over de gevolgen van de Europese grenzen in het Midden-Oosten. Rond de Eerste Wereldoorlog werden de grenzen daar vastgesteld door Europese koloniale machten, onder andere met het Sykes-Picotverdrag. Vandaag de dag merken we daar nog steeds de gevolgen van.

Ook last van pijnlijke botten tijdens en na de overgang?

woensdag 18 juli 2018, 07:00 uur

Download

Dat er voor een vrouw veel verandert na de overgang is voor velen wel bekend. Onderzoek laat zien dat de botten van vrouwen vaak brozer worden, maar ook dat vrouwen vaak sneller aankomen. Wat daar precies de oorzaak van is, nog niet helemaal duidelijk. Lang werd gedacht dat het veroorzaakt werd door de verandering van het hormoon oestrogeen. Maar onderzoekster Annegreet Veldhuis-Vlug onderzocht in aan de universiteit van Maine, VS, of die veranderingen mogelijk door een ander hormoon kunnen worden veroorzaakt: FSH, het follikel stimulerend hormoon.

Risico op overstromingen door klimaatverandering. Wat betekent dat voor de prijs van je huis?

dinsdag 17 juli 2018, 07:00 uur

Download

Door klimaatveranderingen neemt het risico op overstromingen toe. Koen de Koning onderzocht de invloed van overstromingsrisico en klimaatverandering op de huizenmarkt aan de hand van wiskundige modellen. Worden risicovolle kustgebieden straks gemeden, of willen de mensen toch graag mooi aan zee wonen? De podcastserie Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR.

Middeleeuwen waren echt niet zo smerig als gedacht

maandag 16 juli 2018, 07:00 uur

Download

Ons beeld van de Middeleeuwen is dat van een tijd waarin hygiëne nog praktisch niet bestond. Er waren nog geen riolen, de mensen dumpten hun afval op straat en ze wasten zichzelf niet. Maar klopt dit beeld wel? Historica Janna Coomans promoveerde recentelijk op haar onderzoek naar de manier waarop Middeleeuwse stadsbestuurders omgingen met de hygiëne in hun stad.

Is muzikaliteit enkel een eigenschap van de mens, of van álle dieren?

zondag 15 juli 2018, 07:00 uur

Download

In essentie is de mens een muzikale diersoort, en waarom zou hij de enige zijn? Is muzikaliteit niet juist een eigenschap van álle dieren? Een vermogen met een duidelijke biologische basis, zoals Charles Darwin al vermoedde. Hoogleraar muziekcognitie HenkJan Honing schreef het boek 'Aap slaat maat', waarin hij op zoek gaat naar de biologische basis van muzikaliteit, inclusief alle onverwachte wendingen, twijfels en missers die met wetenschappelijk onderzoek gepaard gaan.

Column #5 van Hens Zimmerman - Zwarte Gaten

zaterdag 14 juli 2018, 08:00 uur

Download

Zwarte gaten zijn een mysterieus fenomeen en blijven de sterrenkundige gemoederen bezighouden Ze klinken spannend en kinderen zijn er misschien zelfs wel bang voor. Maar wat is een zwart gat eigenlijk? Hoe ontstaan ze? En zijn ze echt zwart? In deze column neemt Hens Zimmerman u weer mee naar de wetenschap buiten de dampkring.

Angststoornissen behandelen door middel van virtual reality

vrijdag 13 juli 2018, 07:00 uur

Download

Frans Verstraten is waarnemingspsycholoog aan de Universiteit van Sydney in Australië. Hij doet daar onderzoek naar de effecten van beweging op de mens en daarvoor gebruikt hij de modernste bewegingssimulatoren. Aan zijn universiteit wordt er ook volop gewerkt aan manieren om mensen psychologische hulp te geven met behulp van virtual reality.

Wil jij in gesprek met een robot?

donderdag 12 juli 2018, 10:41 uur

Download

Door de verbetering van kunstmatige intelligentie worden pratende robots steeds geavanceerder. In de toekomst worden de robots misschien wel zo slim dat we gesprekken met ze kunnen voeren. Maar willen we dat ook? Te gast zijn twee ontwerpers die werken aan dit soort sociale robots. Wang Long Li maakt met zijn bedrijf Tinybots een pratende robot die demente ouderen kan ondersteunen in hun dagelijks leven. En Lucas Steenhuis testte op Lowlands hoe de interactie tussen zijn robot en de festivalbezoekers verliep.

Sociale media en seks: wat spoken jongeren allemaal uit?

woensdag 11 juli 2018, 07:00 uur

Download

Elkaar een sexy foto sturen of samen lachen om een dickpic. Veel volwassenen maken zich zorgen over wat jongeren allemaal uitspoken op sociale media. Marijke Naezer doet onderzoek naar jongeren en seksualiteit aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. In de podcastserie Faces of Science vertelt Marijke over haar onderzoek. Deze serie is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR.

Wetenschapsgebied Atlantische Geschiedenis nog in de kinderschoenen

dinsdag 10 juli 2018, 09:56 uur

Download

Waar denkt u aan bij Atlantische Geschiedenis? Misschien aan de West-Indische Compagnie, de kolonisatie van Amerika of de slavernij? Volgens hoogleraar Wim Klooster van de Clark University in Worcester, werd er voordat hij in 1995 naar de Verenigde Staten verhuisde inderdaad vooral onderzoek gedaan naar deze drie zaken. Maar de Atlantische Geschiedenis behelst volgens Klooster zoveel meer. Daarom gaat hij zich, samen met 80 andere wetenschappers, bezighouden met een gigantisch project voor de vermaarde Cambridge University Press. Daarin wordt alle geschiedschrijving met betrekking tot de revoluties in de Atlantische Wereld in boekvorm bij elkaar gebracht.

Klimaatramp treft Noorse Spitsbergen

maandag 9 juli 2018, 09:54 uur

Download

Nergens is de klimaatverandering duidelijker te merken dan in de poolgebieden. Dat ervaart ook poolonderzoeker Maarten Loonen, die al meer dan 25 jaar onderzoek doet op Spitsbergen. Hij vertelt over de hevige invloed van klimaatverandering op de flora en fauna van het Noorse eiland.

Nieuw onderzoek naar in Nederland gevonden Romeinse beeldjes

zondag 8 juli 2018, 07:00 uur

Download

Er zijn in Nederland in de loop van de tijd talloze Romeinse beeldjes gevonden. Maar, zo viel archeologe Christel Veen op, er wordt vrijwel geen onderzoek naar gedaan. Want wat deden mensen vroeger met die beeldjes? Wie worden er afgebeeld? En wat zeggen de beeldjes over ons land in de Romeinse tijd?

Column #4 van Hens Zimmerman - Leven we in een simulatie?

zaterdag 7 juli 2018, 07:00 uur

Download

Is wat je om je heen ziet wel de werkelijkheid? Of leven we in een soort Matrix: een computersimulatie waardoor alles om ons heen echt lijkt? Het lijkt voer voor sciencefiction-series (en dat is het ook). En toch zijn er wetenschappers die hier serieus over nadenken. En niet uitsluiten dat we werkelijk in een simulatie leven...

Recycled Park drijft in de Rotterdamse haven

vrijdag 6 juli 2018, 16:00 uur

Download

In de Rijnhaven in Rotterdam is het 'Recycled Park' geopend. Dit park is gebouwd op drijvende eilanden die zijn gemaakt van gerecycled plastic. En niet zomaar plastic: de organisatie heeft het materiaal zelf uit de Maas gefilterd met behulp van speciale plasticvangers. Hiermee wordt voorkomen dat het plastic in zee bij de plastic soep terechtkomt. Initiatiefnemer Ramon Knoester vertelt over zijn project.

De gevaren van multi-resistente schimmels

vrijdag 6 juli 2018, 07:00 uur

Download

Wanneer je aan schimmels denkt, denk je waarschijnlijk aan schimmel op je brood, onder je teennagel of in je badkamer. Maar er zijn veel gevaarlijkere schimmels in de wereld. En deze schimmels zijn vaak resistent tegen anti-schimmelmiddelen. Op dit moment vindt in Nederland het grootste schimmelcongres in de wereld plaats, waar gesproken wordt over deze nieuwe ziekteverwekkende schimmels. Ferry Hagen is te gast om ons hierover te vertellen. Hij is zelf een van de organisatoren van het congres en doet onderzoek naar nieuwe multi-resistente schimmels.

Ook bij extreem zware sterren krijgen Galileo en Einstein gelijk

donderdag 5 juli 2018, 18:45 uur

Download

Het is een van de meest beroemde experimenten uit de natuurkunde. Laat een zware bal gelijktijdig met een lichte bal van een toren vallen, en ze zullen tegelijkertijd op de grond vallen. Dat voelt intuïtief altijd een beetje vreemd aan, maar het is iets wat Simon Stevin in de 16de eeuw al aantoonde vanop de Nieuwe Kerk in Delft aantoonde. (En volgens de legende Galileo van de Toren van Pisa). Astrofysici van Astron en het Anton Pannekoek Instituut zijn nu nog een stap verder gegaan. In een astronomisch monsterproject keken ze naar hoe twee extreem zware sterren met een verschillende massa naar een andere extreem zware ster vielen. Ze waren heel benieuwd of bij zo'n dichte en zware objecten de fysicawetten die we over zwaartekracht kennen nog altijd gelden. Want er gebeuren in het heelal zaken (zoals de supersnelle uitbreiding van heelal) die we met ons huidig begrip van zwaartekracht niet kunnen verklaren. Maar volgens dit nieuwe onderzoek staan de huidige ideeën over zwaartekracht, ondanks de extreme omstandigheden, dus nog altijd als een paal boven water. De manier waarop de extreme sterren in een baan draaien (oftewel vallen) kan perfect door de kromming van ruimte en tijd van Einsteins algemene relativiteitstheorie beschreven worden. Daarmee zijn vele alternatieve theorieën over de zwaartekracht van de baan of nog minder waarschijnlijk. Astrofysicus Jason Hessels van ASTRON en de Universiteit van Amsterdam, heeft aan dit belangrijke onderzoek (gepubliceerd in het tijdschrift Nature) meegewerkt. Hessels legt op een eenvoudige manier uit waarom de zwaartekracht dingen doet die voor ons zo vreemd lijken. Ook getuigt hij hoe moeilijk het was om dit project uit te voeren.

Lise Koning verkozen tot Jonge Historicus van het Jaar 2018

donderdag 5 juli 2018, 14:00 uur

Download

Tijdens ‘De Nacht is Jong’ op donderdag 28 juni is Lise Koning verkozen tot Jonge Historicus van het Jaar 2018. Na lang beraad wees de jury, bestaande uit Esther Captain, Ad van Liempt en Maartje van de Kamp, Lise aan als winnaar en kreeg ze de trofee overhandigd door haar voorganger Kayleigh Goudsmit. Lise zal zich het komende jaar inzetten als ambassadeur voor jonge historici. Verslaggever Rose Heijnen was bij de verkiezing aanwezig en maakte daarvan de volgende reportage voor Focus.

Diana Scherer vervlecht wetenschap met kunst

donderdag 5 juli 2018, 08:56 uur

Download

Lopen we over een aantal jaar rond in kleding gemaakt van plantenwortels? Als het aan kunstenares Diana Scherer ligt wel. Zij houdt zich bezig met het ontwikkelen van textiel onder de grond. Ze zoekt naar manieren om plantenwortels uit zichzelf te laten weven en werkt daarvoor samen met de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Hoe ernstig zal de droogte onze land- en tuinbouw aantasten?

woensdag 4 juli 2018, 18:53 uur

Download

Misschien is het gras bij u in de tuin ook al flink geel geworden. Maar vooral voor de akkerbouw betekent de toenemende droogte een probleem. En klimatologen verwachten dat langdurige droogtes in deze tijd van het jaar steeds vaker zullen voorkomen in Nederland. Hoe hard moeten consumenten en boeren zich zorgen maken over mislukkende oogsten? En is het ook voor Nederland geen goed idee om meer droogte-resistente gewassen te gaan ontwikkelen en te gebruiken? We vragen het aan Gerard Van der Linden, senior onderzoeker in abiotische plantenstress aan de Universiteit Wageningen. Voorafgaand op het interview is er een reportage van Mattijs van De Wiel die de situatie in Someren (Noord-Brabant) opmeet. Het interview begint op 03:10.

Worden hartpatïenten gezonder door cadeautjes te geven?

woensdag 4 juli 2018, 18:16 uur

Download

Hartpatiënten krijgen na hun operatie of behandeling nog een tijdje begeleiding, maar daarna moeten ze zelf verder werken aan hun herstel. En dat valt niet altijd mee. Het Tergooi Ziekenhuis en het Leids Universitair Medisch Centrum starten daarom een project om daar meer inzicht in te krijgen. Het sleutelwoord is: verleiding. Belonen met cadeautjes dus! 100 patiënten doen mee en krijgen één dezer dagen een doos vol meetapparatuur thuis die intieme gegevens over zichzelf met hun persoonlijke medische begeleider delen. De patiënt blijft eigenaar van zijn of haar (afgeschermde) data, maar de onderzoekers krijgen wel toestemming om die data anoniem te gebruiken. Is dit de beste manier om patiënten beter te maken? Hoe gaat het in de praktijk? Marc-Robin Visscher trok naar het Tergooi Ziekenhuis in Blaricum en vroeg het aan betrokken cardioloog Karin Arkenbout en een deelnemer.

#6 Faces of Science - Sybren Spit

woensdag 4 juli 2018, 07:00 uur

Download

Op zeer jonge leeftijd leer je zonder al teveel veel problemen een taal. Het oppikken van nieuwe woorden en maken van goede zinnen lijkt als vanzelf te gaan. Maar is dat wel zo? Taalkundige Sybren Spit van de Universiteit van Amsterdam onderzoekt of kinderen zich bewust zijn van de regels van een taal. Daarvoor heeft hij een experiment ontwikkeld waarbij hij kleuters zijn eigen zelfverzonnen taal leert. Spit heeft een aantal voorbeelden meegenomen en legt ze aan de presentator voor. De podcastserie Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR.

Proefschrift Femke Bakker laat theorie over democratische vrede wankelen

dinsdag 3 juli 2018, 07:00 uur

Download

Hoe landen in een conflict staan heeft alles te maken met het regimetype van dat land. Politicologen beredeneren dat democratische landen in een escalerend conflict niet in oorlog gaan met een andere democratie, terwijl ze dat vaker wel doen bij een niet-democratisch land. Maar is het écht zo dat democratieën geen oorlog voeren met elkaar? En welk onderliggend mechanisme ligt daaraan ten grondslag? Politicologe Femke Bakker vertelt ze over haar onderzoek naar de liberale normen van individuen in democratische en niet-democratische landen.

Ziekmakende blauwalg bedreiging voor Caribische koraalriffen

maandag 2 juli 2018, 12:46 uur

Download

Blauwalgen zijn vooral in de zomermaanden een bedreiging voor het Nederlands zwemgenot. Veel stilstaande wateren worden afgekeurd om in te zwemmen vanwege de aanwezigheid van blauwalgen. Maar ook aan de andere kant van de Atlantische Oceaan zijn blauwalgen te vinden, hoewel ze net iets anders zijn. Petra Visser is momenteel in Curaçao, waar ze onderzoek doet naar blauwalgmatten in het Caraïbisch gebied. Wat voor impact hebben die matten op de enige koraalriffen van het Koninkrijk der Nederlanden?

De vergeten slavenhandel in blanke zeevaarders

zondag 1 juli 2018, 07:00 uur

Download

Bij het woord slavernij denken we vaak aan de slavenhandel van o.a. Afrikanen op de Atlantische Oceaan. Onbekender is dat ook blanke, christelijke zeevaarders tot slaaf werden gemaakt. Niet op land, maar voor de Barbarijse kust. Historica Erica Heinsen-Roach onderzoekt deze slavenhandel aan de Universiteit van Zuid-Florida.

Column #3 van Hens Zimmerman - Buitenaards leven

zaterdag 30 juni 2018, 07:00 uur

Download

Het vinden van buitenaards leven. De stiekeme droom van elke sterrenkundige. De afgelopen jaren hebben de wetenschap en technologie enorme stappen genomen in het zoeken, vinden en meten van andere planeten. Hoe waarschijnlijk is het dat er leven buiten de Aarde is? En hoe kunnen we dat dan vinden? Luister naar de derde column van Hens Zimmerman over deze zoektocht naar buitenaards leven.

Oceaanexpeditie onderzoeksschip Pelagia ten einde

vrijdag 29 juni 2018, 17:33 uur

Download

Het afgelopen half jaar heeft het onderzoeksschip de Pelagia over de oceanen gevaren. In die periode hebben de wetenschappers aan boord heel wat gedaan. De eerste filmbeelden van de enige Nederlandse diepzee werden er geschoten. Er werd nieuwe kennis opgedaan over de koralen in het Caribische deel van het koninkrijk. Het leven in onze Noordzee werd onderzocht, enzovoort. De onderzoekers presenteerden vandaag al een aantal van hun bevindingen aan hun vakgenoten en politici tijdens een symposium in Den Haag. Behalve veel feiten, kregen de aanwezigen ook een muzikaal intermezzo te horen: een stuk voor strijkers van componist Stef Veldhuis. Hij liet zich inspireren door de oceaan.

Piskijkers, kruikezeikers en de ongevoelige doorwaseming

vrijdag 29 juni 2018, 07:00 uur

Download

Bloed, zweet en tranen. Dat deze stoffen niet alleen voor medici of biologen interessant zijn, bewijst de promotie van historicus Ruben Verwaal. Hij onderzocht hoe artsen lichaamssappen bestudeerden in de achttiende eeuw en concludeert dat destijds de kiem is gelegd voor baanbrekende medische ontwikkelingen. Wist u bijvoorbeeld dat de borstkolf al in de 18e eeuw is uitgevonden?

De cyborgs komen eraan!

donderdag 28 juni 2018, 07:00 uur

Download

Wanneer we spreken over de maakbaarheid van de mens, komt ook geïmplanteerde technologie om de hoek kijken. Ruim 200 Nederlanders lopen al rond met een chip in hun lichaam. En dat kan voor allerlei doeleinden gebruikt worden. Tom Oudenaarden is piercer en bio-hacker en implanteert chips, ook bij zichzelf. Wouter Serdijn, bioelectronicus aan de TU Delft, houdt zich ook bezig met het gebruik van chips in het menselijk lichaam, maar dan de medische toepassing ervan. Hoe zien zij de toekomst van geïmplanteerde chips? Is het eigenlijk wel ethisch verantwoord?

#5 Faces of Science - Tessa Kaufman

woensdag 27 juni 2018, 07:00 uur

Download

Scheve tanden, een bril of een gek lachje. Alles kan een reden zijn om gepest te worden. Maar waarom gebeurt dat eigenlijk? En wat kunnen we doen om dat pestgedrag de kop in te drukken? Tessa Kaufman doet onderzoek naar kinderen die slachtoffer zijn van langdurig pesten. "Pesten is een probleem van de hele groep," aldus Kaufman.

Mysterieuze schadelijke CFK's lijken uit China te komen

dinsdag 26 juni 2018, 19:27 uur

Download

Een maand geleden berichtten we over een mysterieuze vaststelling onder wetenschappers. Het gat in de ozonlaag krimpt steeds minder snel omdat ergens in Oost-Azië opnieuw zogenaamde CFC-11, oftewel schadelijke ozon-vretende stoffen gemaakt worden. En niemand kende de daders. Onderzoeksjournalisten van The New York Times hebben nu achterhaald dat er kleine bedrijfjes op het Chinese platte land zijn die de schadelijke cfk's nog altijd produceren tegen alle nationale en internationale regelgeving in. Die vaststelling op zich is nog onvoldoende om de stijging van CFK's aan China te wijten. Maar het is wel een duidelijke schending van het Montreal-protocol, waaraan alle landen (inclusief China) zich aan houden. Hoe kunnen we uitsluitsel krijgen of deze fabriekjes de echte daders zijn? En is het nodig om China onder druk te zetten om dit probleem aan te pakken? We vragen het opnieuw aan Guus Velders, hoogleraar luchtkwaliteit en klimaat interacties Universiteit Utrecht én onderzoeker aan het RIVM.

Hoe interpreteren mensen het gedrag van robots?

dinsdag 26 juni 2018, 07:00 uur

Download

Iedereen die een stofzuiger bezit, heeft al een robot in huis. En in de toekomst komen er steeds meer robots bij, die technologisch heel wat meer in petto hebben. Als we dan steeds meer robots in ons dagelijks leven tegen gaan komen, is het volgens onderzoeker Maartje de Graaf ook belangrijk om te weten hoe wij ze interpreteren. Verklaren we de acties van robots anders dan dezelfde acties van mensen?

The Good, the Bad and the Gross

maandag 25 juni 2018, 17:10 uur

Download

Kaas met een stukje schimmel erop, een vies toilet of kruipende kakkerlakken. Het zijn een aantal beelden die waarschijnlijk een gevoel van walging bij je oproepen. Promovenda Fieke Wagemans onderzocht voor haar proefschrift aan de Universiteit van Tilburg wat dat gevoel te maken heeft met onze morele oordelen. Ben je een strenger persoon als je sneller van iets walgt?

Column #2 van Hens Zimmerman - Lichtsnelheid

zaterdag 23 juni 2018, 07:00 uur

Download

Licht beweegt zich voort in de ruimte met een snelheid van zo'n driehonderd kilometer per seconde. Maar wat betekent dat eigenlijk voor alles wat we waarnemen? Columnist en space geek Hens Zimmerman neemt je mee naar de wetenschap achter het heelal aan de hand van verschillende gedachte-experimenten.

Wat doen stressvolle gebeurtenissen met het jonge kinderbrein?

vrijdag 22 juni 2018, 18:21 uur

Download

Het was een bijzonder toeval. Net toen de controverse over het Amerikaanse scheidingsbeleid tussen migrantenkinderen en hun ouders wereldwijd het nieuws begon te overheersen, publiceerde het tijdschrift Scientific Reports nieuw Nederlands onderzoek over het effect van stressvolle gebeurtenissen op de hersenontwikkeling van kleine kinderen. In de studie werden 37 kinderen vanaf hun 1ste levensjaar tot hun 17de nauwkeurig op de voet gevolgd. Daarbij vonden de onderzoekers dat hoe meer stressvolle gebeurtenissen de kinderen meemaakten, hoe sneller bepaalde hersengebieden volwassen werden. Dat lijkt misschien een goede evolutie, maar het gaat mogelijk wel ten koste van de leervaardigheid van de kinderen. Omdat de onderzoekers een statistische relatie vonden in een kleine groep kinderen, is enkel deze studie nog onvoldoende om te stellen dat deze stressvolle gebeurtenissen ook daadwerkelijk deze effecten in de hersenen veroorzaakten. Toch ligt de studie in lijn met eerdere resultaten en werd de levensloop van de kinderen grondiger onderzocht dan in andere studies. We praten over het effect van stress op het jonge kinderbrein met hoogleraar Experimentele psychopathologie Karin Roelofs (Radboud Universiteit Nijmegen), een van de betrokken onderzoekers.

"Het literaire werk van vrouwen telt nog steeds niet echt mee"

vrijdag 22 juni 2018, 07:00 uur

Download

Afgelopen week was er ophef over het thema van de boekenweek van 2019: 'De moeder: de vrouw'. Corina Koolen promoveerde recentelijk op genderverschillen in de literaire wereld en vertelt over de achterstelling van vrouwelijke auteurs in de literaire top.

Hoe vernieuwend zou een donut-economie zijn?

donderdag 21 juni 2018, 18:09 uur

Download

We moeten onze economie fundamenteel anders inrichten. Niet langer alleen op groei gericht - en op de werking van de markt. Het moet duurzamer en inclusiever, met een donut als onderliggend model.... Dat vindt de Britse econoom Kate Raworth. Maar is die boodschap wel zo vernieuwend en praktisch? Lara Rense kon Raworth kort spreken, en praat er over verder met Joris Tieleman, phd-student aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en oprichter van de Nederlandse tak van de studentenbeweging Rethink Economics.

De twee gezichten van blockchain

donderdag 21 juni 2018, 11:16 uur

Download

Virtueel geld is in opkomst, dat zal u vast niet ontgaan zijn. Cryptomunten als Bitcoin zijn volgens sommigen de valuta van de toekomst. Maar hoe werkt het mechanisme achter de cryptomunten, de zogenaamde Blockchain? En wat zijn de andere toepassingen van Blockchain? Hanna Deleanu, onderzoeker aan de Universiteit Utrecht, en Michiel Dorresteijn, energieconsultant, zijn te gast te vertellen over de activistische, maar ook donkere kant van Blockchain.

Drone helpt verdrinking voorkomen

woensdag 20 juni 2018, 12:15 uur

Download

Een drone die kan zien of iemand dreigt te verdrinken en die de badmeester laat weten dat die alles uit handen moet laten vallen om een leven te redden. Daaraan hebben studenten van de Technische Universiteit Eindhoven gewerkt. Jeroen de Jager zoekt ze op in het universiteitszwembad en wij praten over dit onderwerp door met Peter Paul Verbeek, hoogleraar filosofie van mens en techniek aan de Universiteit Twente.

"Lipofilling is een veilige methode"

woensdag 20 juni 2018, 11:22 uur

Download

Lipofilling is een techniek waarbij menselijk vetweefsel op een andere plek in het lichaam wordt ingebracht. Bijvoorbeeld bij vrouwen met borstkanker. Met deze methode kunnen de borsten gereconstrueerd worden. Maar artsen zijn terughoudend, omdat lipofilling gevaarlijk zou zijn. De kanker zou er door terug kunnen komen. Todor Krastev promoveert op zijn onderzoek naar de veiligheid van lipofilling aan de Universiteit van Maastricht. Uit zijn onderzoek blijkt dat lipofilling veilig is. Marc-Robin Visscher maakte deze reportage in het Tergooi ziekenhuis in Hilversum.

#4 Faces of Science - Marieke Hopman

woensdag 20 juni 2018, 07:00 uur

Download

Onderzoeker Marieke Hopman wil graag weten hoe we kinderrechten over de hele wereld kunnen verbeteren. Daarom reisde zij af naar landen als Cyprus en de Centraal Afrikaanse Republiek. Landen waar de politieke verhoudingen op gespannen voet staan met kinderrechten. In de podcastserie 'Faces of Science' geven jonge wetenschappers een inkijkje in hun leven en hun onderzoek. De serie wordt gemaakt in samenwerking met NEMO Kennislink.

Maanmeteoriet zaait opnieuw twijfel over onstaansgeschiedenis maan

dinsdag 19 juni 2018, 16:22 uur

Download

Japanse onderzoekers vonden een bijzonder mineraal in een maanmeteoriet die op aarde is beland. Het mineraal komt uit het gebied rond de evenaar van de maan en kan enkel zijn gevormd als er daar voldoende water zou zijn. Het is dus kortom een nieuwe sterke aanwijzing dat het waterijs op de maan zich niet enkel tot de maanpolen beperkt. Experimenteel petroloog Edgar Steenstra (Vrije Universiteit Amsterdam) onderzocht onder meer de waterrijke maanstenen die door Apollo-missies naar de aarde zijn gebracht. Hij legt voor ons uit waarom deze nieuwe ontdekking en andere aanwijzingen ons begrip over de geboorte van de maan in twijfel zouden kunnen trekken.

De toekomst van slimme seksrobots

dinsdag 19 juni 2018, 11:16 uur

Download

Wat maakt ons nog menselijk in deze tijden van snelle en ingrijpende wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen. Een vraag waar schrijfster Mary Shelley zich in 1818 ook al mee bezighield toen zij haar beroemde roman Frankenstein schreef. Zij zag de wereld veranderen door fabrieken, machines en experimenten met elektriciteit. Ook nu maakt men zich zorgen over technologische ontwikkelingen, vooral die van de robotica. Te gast zijn Maurice op de Beek, technisch directeur van het bedrijf Kiiroo dat slimme, computergestuurde seksspeeltjes maakt en pornoproducente en relatiecoach Kim Holland. Zij discussiëren over de toekomst van slimme seksrobots.

Bijzonder wetenschapsduo wint belangrijkste Nederlandse wetenschapsprijs

zondag 17 juni 2018, 16:52 uur

Download

Bij de vier winnaars van de Spinozapremie is er dit jaar een heel bijzonder wetenschapsduo. Celbioloog Anna Akhmanova (Universiteit Utrecht) en bio-nano-wetenschapper Marileen Dogterom (TU Delft) zijn niet alleen goede vriendinnen. Ze doen vanuit hun eigen invalshoek onderzoek naar het skelet van een cel. Je leest het goed. Elke cel in ons lichaam heeft een geraamte. En het mooie is dat dat skelet de cel stabiliteit geeft en tegelijkertijd hyper-flexibel is. De cel gebruikt haar skeletonderdelen (zoals zogenaamde microtubili) daarom voor talloze belangrijke functies. Maar soms gaat het ook mis door redenen die voor ons onbekend zijn. En de gevolgen (neuro-ziektes, kanker...) kunnen groot zijn. Akhmanova en Dogterom worden zowel nationaal als internationaal geroemd doordat ze vele gaten in onze kennis over het celskelet weten op te vullen. Soms doen ze dat door met elkaar samen te werken, soms met hun eigen onderzoeksteams. Naast de Spinozapremie hebben ze ook al vele nationale en buitenlandse subsidie-beurzen voor hun werk gekregen. Een teken dat de wetenschappelijke wereld nog veel van hen verwacht. Verslaggever Karin Alberts vraagt beiden naar wat het winnen van zo'n Spinoza-premie met hen doet.

Column #1 van Hens Zimmerman - Geluid in de Ruimte

vrijdag 15 juni 2018, 12:54 uur

Download

In het vacuüm van de ruimte is het doodstil. Hoewel sciencefictionfilms ons meestal anders doen geloven. En toch laat onze columnist Hens Zimmermann u luisteren naar geluiden uit de ruimte: een storm op Jupiter, de kosmische dans van twee neutronensterren en zwarte gaten. En wist u dat we de planeet Saturnus kunnen horen op aarde?

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1