appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afbeelding

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

Het cocktail-party-effect is een bijzonder leuke naam voor het vermogen van onze hersenen om in een rumoerige omgeving (zoals dus op een feestje of een receptie) de woorden van de persoon tegenover ons uit andere stemmen te filteren.

Kinderen kunnen dat desondanks minder goed dan volwassenen, bleek uit eerdere studies. Belgische wetenschappers wilden daarom met een MEG-scan beter uitzoeken hoe dat komt. Verwerken kinderhersenen geluid op een andere, meer open manier, dan die van volwassenen? Of selecteren hun hersenen al wel selectief en is dat vermogen nog onvoldoende ontwikkeld?

Hun resultaten, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Neuroscience, wijzen eenduidig op dat laatste. De hersenen van kinderen proberen dus ook geluid uit hun omgeving te filteren, maar slagen hier niet goed in doordat sommige hersenverbindingen (en in dit specifieke geval die uit de auditieve cortex) nog niet volgroeid zijn. We horen van Belgisch hersenonderzoeker Evelien Carrette (Universitair ziekenhuis Gent) hoe de onderzoekers te werk gingen en hoe deze kennis ouders en kinderen in het dagelijkse leven kan helpen.

Kan je ziek worden van stress?

maandag 18 februari 2019, 07:00 uur

Een presentatie, ruzie of gepest worden. Het zijn allemaal stressvolle situaties en stress is niet goed voor ons, dat weten we allemaal, maar het blijkt dat je er zelfs ziek van kan worden. Ontwikkelingspsycholoog Marieke de Bruine, onderzoekt in Durham, Amerika hoe dat kan.

Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt hij het autobedrijf Ford, dat een prototype bed heeft ontwikkeld waardoor je niet uit bed kunt vallen. Een campagne om jongeren bewust te maken van internetcriminaliteit. En vertelt Tjitze over een step die je op afstand kunt hacken.

'Uhh', 'ohh' en 'uhumm' zijn heel belangrijke woordjes

zaterdag 16 februari 2019, 07:00 uur

Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is dat taalwetenschapper van de Radboud Universiteit in Nijmegen, Mark Dingemanse. Hij houdt zich onder andere bezig met veelgehoorde woordjes als: 'uhh', 'ohh' en 'uhumm'. En met ideofonen...

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring.

Deze week heeft hij het over de eerste Nederlander die ooit in de ruimte kwam; Wubbo Ockels.

Kwantumbits kunnen nu ook elektrisch gelezen worden

vrijdag 15 februari 2019, 19:37 uur

Kwantumcomputers zouden veel grotere en krachtige berekeningen kunnen maken in vergelijking met gewone computers. Maar als je ze op grote schaal wilt uitbouwen bestaan er onder meer nog praktische problemen met de temperatuur. Eerst konden wetenschappers de technologie enkel in extreem koude temperaturen van rond de -270 graden Celsius laten werken. Gelukkig worden ze hier steeds beter in.

Een nieuwe doorbraak van Europese onderzoekers past mooi in dat rijtje. Onder leiding van kwantumonderzoeker Milos Nesladek (Universiteit Hasselt) ontwikkelden ze een manier waarmee je kwantum-computerbits elektrisch kunt uitlezen (oftewel meten). Meestal wordt dat uitlezen helemaal optisch gedaan door met lasers op een deeltje te schijnen dat in een diamant geïntegreerd is. Nu kan de toestand van de kwantumbit ook gemeten worden met elektroden die aan de diamant zijn vastgemaakt, via een combinatie van (minder complexe) laseroptica en een elektrische spanning die op de diamant zit.

Dit proces kan niet alleen op kamertemperatuur gebeuren, de verwachtingen zijn ook dat de kwantumbits dankzij het elektrisch lezen beter in bestaande elektronica geïntegreerd kunnen worden. De kwaliteit van het meten van de kwantumbit is ook erg groot. De uitdaging bestaat er wel onder meer nog in om de elektrisch gelezen kwantumbits met elkaar te laten communiceren (via zogenaamde kwantumverstrengeling). De doorbraak werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science. Karin Alberts sprak over het belang van de innovatie met Tim Taminiau, kwantumonderzoeker aan het QuTech-center aan de TU Delft.

Massale sterfte onder Zeekoeten

vrijdag 15 februari 2019, 15:38 uur

Meer dan 100 dode zeekoeten liggen op de snijtafel in de Utrechtse Faculteit Diergeneeskunde. De afgelopen weken zijn er misschien wel twintigduizend dode

Het is een zwart-witte vogel, een centimeter of veertig groot en leeft op zee. Onderzoekers willen graag weten waarom er zoveel zijn doodgegaan de afgelopen weken. Een verslag van Marc-Robin Visscher.

'Mannen van de microscoop' onder de loep

vrijdag 15 februari 2019, 07:00 uur

In de 19 de eeuw veranderde er een hoop op het gebied van wetenschap in Nederland. Er kwamen vakgebieden bij, de microscoop was niet meer alleen voor de scheikundige weggelegd en biologen gingen het laboratorium in en de natuur in.

Het Nederlandse en Indonesische wetenschapslandschap, hebben we te danken aan 4 biologen. In het nieuwe boek ‘Mannen met de microscoop’ bekijkt schrijver Robert-Jan Wille deze biologen en hun werk van dichtbij.

Wat gebeurt er als je 10 jaar je handen niet wast?

donderdag 14 februari 2019, 17:00 uur

‘Handen wassen na het plassen’, leren we als kind. Maar hoe belangrijk is dat handen wassen? Fox News anker Pete Hegseth zei onlangs live op tv dat hij zijn handen al 10 jaar niet had gewassen.

Het inspireerde verslaggever Marc-Robin Visscher van Nieuws&CO om het eens uit te proberen. Hij stopte per direct met gebruik van de kraan om te ontdekken wat er allemaal op je handen groeit als je ze niet wast.

Nederlandse keepers kunnen beter anders leren duiken

donderdag 14 februari 2019, 12:59 uur

Nederlandse keepers hebben jarenlang niet de juiste technieken aangeleerd om ballen tegen te houden. Dat blijkt uit onderzoek, uitgevoerd bij Ajax door de Libanese onderzoeker Rony Ibrahim. Hij deed dit onderzoek samen met Vosse de Boode, de speciaal aangestelde sportwetenschapper bij Ajax. Het NTR programma De Kennis van Nu heeft de experimenten uitgebreid gefilmd.

Liefde van toen: Nette weduwnaar zoekt R.K. huishoudster

donderdag 14 februari 2019, 11:29 uur

Tegenwoordig kun je heel makkelijk via Tinder of andere websites je toekomstige liefde ontmoeten. Vroeger ging dat heel anders, dan schreef je bijvoorbeeld een huwelijksadvertentie en stuurde je die naar de krant. Vervolgens moest je vol verwachting afwachten of mensen terug zouden schrijven.

Paul Puschmann, historisch demograaf aan de Radboud Universiteit, doet onderzoek naar de geschiedenis van deze huwelijksadvertenties.

Hoe data-analyse steeds belangrijker wordt voor sporters

woensdag 13 februari 2019, 17:00 uur

Het leven van een topsporter draait om sport. Dat betekent alles om nog net die ene procent beter te worden. Data-analyse wordt daarin steeds belangrijker. Het verzamelen en analyseren van grote hoeveelheden data kan helpen blessures te voorkomen, tactiek te verbeteren en prestaties bij te schaven. Daarover gaat de uitzending van de Kennis van Nu ‘Scoren met data’

We spreken met presentatrice van 'De Kennis Van Nu' Elisabeth van Nimwegen en Janine Stubbe, bewegingswetenschapper en onderzoeker bij Codarts in Rotterdam over data in de sport.

Biologische lariekoek - Luizen verspreiden zich via jassen

woensdag 13 februari 2019, 07:00 uur

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

De biologie achter Kim Kardashian haar psoriasis

dinsdag 12 februari 2019, 21:42 uur

Beroemd en rijk zijn is geen garantie tegen het hebben van gevoelige lichamelijke aandoeningen. Tegen haar eigen wil en dank is Amerikaans reality-ster Kim Kardashian hier een perfect voorbeeld van. Kardashian worstelt al een tijdje met de huidziekte psoriasis, een auto-immune aandoening waarbij er als bekendste symptoom rode schilferige vlekken op de huid verschijnen. Kardashian postte op instagram foto's van hoe hard ze zwoegt om haar ogenschijnlijk perfecte lichaam van de vlekken te vrijwaren. Zelfs bedenkelijke kruidenmiddeltjes op haar gezicht zouden moeten helpen om de vlekken te verwijderen.

Dat is op zich best moedig, want de foto's worden momenteel veel gedeeld op social media en op de ziekte zelf heerst nog een groot taboe. Tegelijkertijd laat Kardashian aan jonge mensen zien dat het hebben van psoriasis bespreekbaar is. We spreken met ervaringsdeskundige Marjolein Van der Burg en Erasmus MC-dermatoloog Bing Thio over de oorzaken en de onterechte stigma's rond de ziekte. Naar schatting 300.000 Nederlanders hebben ermee te maken.

Fake News in de Gouden Eeuw

dinsdag 12 februari 2019, 11:00 uur

Valse beschuldigingen, scheldpartijen en 'Fake News', dit lijkt op een omschrijving van het huidige social media landschap. Niks is minder waar, want dit gebeurde ook al in de Gouden Eeuw. Regenten deden er namelijk alles aan om de publieke opinie te beïnvloeden. Hoe gebeurde dit en op welke wijze legde deze spindoctors elkaar het vuur aan de schenen?

Historicus en oud journalist Jan Haverkate deed onderzoek naar de spindoctors in de Gouden Eeuw en promoveert vandaag aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.

Het is vandaag de internationale dag voor vrouwen in de wetenschap. Wanneer ik wetenschapper zeg, denk je waarschijnlijk aan een man met een dikke bril en een lange witte jas, niet aan een vrouw. Waar worstelen vrouwen in de wetenschap mee en hoe overkomen ze die?

We spreken met Hanneke Takkenberg, hoogleraar Thoraxchirurgie aan het Erasmusmc en voorzitter voor het Landelijke netwerk vrouwelijke hoogleraren.

Het Amsterdam UMC krijgt vijf miljoen euro om de komende jaren zelf geneesmiddelen te maken. Het gaat dan bijvoorbeeld om middelen die extreem duur zijn. De afgelopen tijd horen we vaker over apotheken die het heft in eigen hand nemen en wij vroegen ons af: waar halen die apotheken hun grondstoffen vandaan? En hoe controleren zij de kwaliteit daarvan? Wij praten erover met Gerben Klein Nulent, voorzitter van apothekersorganisatie KNMP.

In het Teylers Museum in Haarlem liggen een aantal aparte stenen. Het zijn fossielen, maar er staan fantastische afbeeldingen op en Hebreeuwse letters. Deze Lügensteine blijken onderdeel te zijn van de allereerste wetenschapsfraude ooit. Maar hoe?
Hoofdconservator van het Teylers museum Trienke van der Spek legt het uit aan verslaggever Rose Heijnen.

Er zijn maar weinig dieren die zichzelf in de spiegel kunnen herkennen. Behalve de mens kunnen sommige apensoorten het, en dolfijnen, eksters en sommige olifantensoorten. Een bewijs van zelfbewustzijn, dachten wetenschappers lang.

Of is het toch niet zo bijzonder? Op internet circuleren filmpjes van poezen en honden die zichzelf in de spiegel lijken te herkennen. Uit nieuw wetenschappelijk onderzoek blijkt nu dat zelfs kleine visjes zichzelf in de spiegel herkennen. Wetenschapsjournalist Bouwe van Straten en primatoloog Frans de Waal over dit bijzondere onderzoek.

'Een wetenschapper is geen Iron Man'

zaterdag 9 februari 2019, 12:00 uur

Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is het de beurt aan Roelof Rietbroek, post-doctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Bonn. Hij geeft een kijkje in zijn vakgebied en dagelijks leven.

Hoe leer je een kind meer water te drinken?

vrijdag 8 februari 2019, 10:44 uur

Frisdrank, chips, snoep en koek. Kinderen zijn er gek op! Ouders doen er alles aan om juist al deze zoetigheden bij kinderen weg te houden. Ook scholen zetten zich in om kinderen gezonder te laten eten en drinken. Maar dat gaat niet vanzelf.

Hoe leer je een kind te kiezen voor water in plaats van Cola? Saskia Franken, onderzoeker aan de Universiteit van Aruba probeert er achter te komen hoe we onze kinderen meer water kunnen laten drinken.

Bijna een kwart van de ouders volgen hun kind via GPS

vrijdag 8 februari 2019, 10:35 uur

Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt hij de nieuwe Europese copyrightregels, die grote gevolgen zullen hebben voor YouTube. Blijkt dat veel ouders hun kinderen in de gaten houden door middel van technologie. En geeft hij een kijkje in een nieuwe game, die de populaire game Fortnite moet doen vergeten.

Waar blijven de PrEP-pillen?

donderdag 7 februari 2019, 12:43 uur

In 2019 zou PrEP in Nederland beschikbaar komen: het medicijn dat besmetting met hiv voorkomt. Het is inmiddels 2019, maar er is nog niets geregeld. Tientallen mensen staan op de wachtlijst voor het middel en anderen experimenteren zelf met het medicijn. Wij praten erover met Mark Vermeulen, directeur van het Aidsfonds.

Het brein verandert als je kinderen krijgt

donderdag 7 februari 2019, 07:00 uur

Wanneer vrouwen zwanger worden en kinderen krijgen, lijken ze andere mensen te worden. Maar veranderen vrouwen echt als ze kinderen krijgen? Vanavond in het televisieprogramma De Kennis van Nu, zoeken Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen uit wat er gebeurt in de hersenen van prille ouders.

Wij spraken met Ines Kaal, researcher bij De Kennis van Nu en Biopsycholoog Peter Bos van de Universiteit Utrecht. Hij doet onderzoek naar de invloed van hormonen op jonge ouders.

Nieuwe aanpak tegen obesitas

woensdag 6 februari 2019, 17:20 uur

Als je kinderen met overgewicht wilt helpen, dan moet je veel verder kijken dan naar de weegschaal. En dan moet je bijvoorbeeld ook niet zeggen dat ze 'overgewicht' of 'obesitas' hebben. Dat is de kern van de nieuwe aanpak die de Vrije Universiteit Amsterdam heeft ontwikkeld en die vanaf vandaag in het hele land wordt uitgerold. Een aantal gemeentes heeft er het afgelopen jaar al mee geëxperimenteerd. Verslaggever Martijn van der Zande keek bij een gezin in Drachten hoe dat werkt.

Is het een piep, bonk of suis?

woensdag 6 februari 2019, 07:00 uur

Stel je eens voor dit je dag in dag uit, een vervelende piep of suis hoort. Overal om je heen is het stil, maar deze piep houdt je de hele nacht wakker. Vandaag begint de week van het oorsuizen. Hierin wordt aandacht gevraagd voor mensen die last hebben van oorsuizen.

Rose Heijnen sprak over oorsuizen met Martijn Toll, hij is voorzitter van de Vereniging van Audiologie en klinisch-fysicus audioloog aan het Erasmus MC.

Wat er ook gebeurt om de klimaatverandering tegen te gaan, de gletsjers in de Himalaya zullen hoe dan ook flink krimpen. Eén derde zal sowieso wegsmelten, en dat heeft gevolgen voor de rivieren die erdoor gevoed worden. En dus ook voor de landbouw in de omliggende gebieden. Hester Biemans is onderzoeker op het gebied van water en voedselzekerheid aan de Wageningen Universiteit en ze praat met Jeroen de Jager over de mogelijke scenario's.

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Dit keer nemen ze de in tweeën gehakte worm onder de loep.

Hoe laat je uitgeputte grond weer leven?

dinsdag 5 februari 2019, 07:00 uur

Stel je voor; je bent een boer in Kenia en de grond waarop je al jaren hebt gewerkt, is uitgeput. De planten groeien niet meer zoals ze horen en kunstmest toevoegen helpt ook niet. Wat doe je dan? Ecoloog Jasper Wubs onderzoekt aan de universiteit in Zürich de relatie tussen ‘Bodem Gemeenschappen’ en planten en hoe daarmee de bodem verbeterd kan worden.

Je zou het niet zeggen, maar onze darmen zijn de grootste hormonenfabriek van ons lichaam. Ons hongergevoel, de spiersamentrekkingen van de darm, het stimuleren van de alvleesklier voor insuline (relevant voor diabetes type 2), de opname van voedingstoffen: het zijn allemaal processen waarbij onze darmen hormonen aanmaken. En toch zijn die hormoonproducerende cellen van onze darmen zeer moeilijk te vinden. Niet alleen omdat onze darmen zo groot en opgevouwen zijn, maar ook omdat de hormoonproducerende darmcellen minder dan 1% van het totale aantal darmcellen vormen.

Geneticus Hans Clevers en zijn team van het Hubrecht Instituut hebben dat probleem weten op te lossen. Door een zeer belovende genetische techniek (genaamd Single Cell Sequencing*) op de darmcellen toe te passen konden ze op grote schaal ontdekken welke cellen bezig zijn met hormonen te produceren en waar ze zich bevinden. Ook manipuleerden ze deze gevonden cellen zodat ze verschillende kleuren fluoresceerden naargelang hun hun leeftijd (groen betekent jong, geel volwassen, en rood oud). Met die twee technieken ontdekten ze onder meer nieuwe hormoonproducerende cellen, alsook cellen die hun hormoonproductie aanpassen naargelang hun leeftijd.

De darmcellenkaart en de ontdekte resultaten stellen onderzoekers wereldwijd in staat om ziektes die aan de darmen gerelateerd zijn (zoals diabetes type 2, obesitas, en het prikkelbare darm syndroom) te bestuderen. We spreken er over met Hans Clevers.

* Hoewel de techniek al in 2015 ontwikkeld was, werd Single Cell Sequencing pas in 2018 op grote schaal toepasbaar. Daarom riepen wetenschappers in Science eind 2018 deze techniek als doorbraak van het jaar uit.

De krachtigste radiotelescoop ooit

maandag 4 februari 2019, 07:00 uur

Het moet de krachtigste radiotelescoop ooit worden, waarmee de verste uithoeken van het heelal kunnen worden gemeten. Hij heet S-K-A-, wordt gebouwd op twee continenten en bestaat uit vooral heel veel antennes. Maar wat houdt de SKA precies in?
Verslaggever Jeroen de Jager ging voor Nieuws en Co op onderzoek bij ASTRON, het radio astronomische instituut van Nederland, en sprak daar met astronoom Jason Hessels.

De vallende ster: Space Shuttle Columbia

zondag 3 februari 2019, 07:00 uur

Op 1 februari 2003 keerde de Space Shuttle Columbia terug naar de aarde. Deze terugkeer verliep echter anders dan verwacht. Vijftien minuten voor de verwachte landing verloor Nasa het contact met Columbia. De Space Shuttle, met daarin 7 astronauten, brak op grote hoogte in delen uiteen.

Ruimtevaartdeskundige Hans van der Landen sprak met presentator Jacob de Vries over deze ramp.

Een week uit het leven van wetenschapper: Louis Ates

zaterdag 2 februari 2019, 12:00 uur

Sinds een aantal weken is het twitteraccount @NL_Wetenschap in de lucht. Iedere week heeft een andere wetenschapper het beheer over het account. In 140 tekens worden we op de hoogte gebracht van het dagelijks leven van deze wetenschapper en van wat er zich afspeelt binnen zijn of haar vakgebied.

Afgelopen week was het de beurt aan postdoctoraal onderzoeker aan het UMC Amsterdam Louis Ates.

Column #34 van Hens Zimmerman: Ruimtetijd

zaterdag 2 februari 2019, 07:00 uur

Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij de ruimtetijd. Waarom kunnen we niet sneller dan het licht?

Als 'Planet Nine' bestaat, waarom zien we hem dan niet?

vrijdag 1 februari 2019, 16:43 uur

Mercurius, Venus, onze Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus Uranus en Neptunus. Dat zijn de acht oude vertrouwde planeten die om onze zon draaien. Maar de vraag is: is er nog een negende planeet? Daarover is nogal wat discussie. Canadese sterrenkundigen zijn er heilig van overtuigd dat hij bestaat. Anderen niet. Maar als hij bestaat, waarom zien we hem dan niet? Wij vragen het aan Daphne Stam, planeetonderzoeker aan de Technische Universiteit Delft.

De Amerikaanse held 'Ham'

vrijdag 1 februari 2019, 07:00 uur

Dit jaar is het 50 jaar geleden dat de eerste maanlanding plaatsvond. Echter werd 8 jaar eerder, in 1961, de Amerikaanse Chimpansee 'Ham' al de ruimte in gelanceerd.

Rob van den Berg is directeur van het ruimtevaartmuseum Space Expo in Noordwijk en sprak met presentator Jacob de Vries over deze bijzondere gebeurtenis.

Gaan we echt richting een burn-out-'epidemie'?

donderdag 31 januari 2019, 21:33 uur

Het nieuwe TNO-rappoort over welzijn op de werkvloer wordt in de media breed opgepakt. De grote blikvanger zijn de groeiende cijfers van het aantal burn-out-klachten bij werknemers. Deze steeg van 11.3% in 2007 naar 16.1% in 2017. Het was genoeg voor een Nederlandse krant om te koppen dat de 'groeiende burn-out-epidemie Nederland miljarden kost'.

Maar hebben we echt zoveel meer last van burn-outs? Laat staan dat er een epidemie is? Psychiater Christiaan Vinkers van het Amsterdam UMC ziet dat er een grote kloof bestaat tussen wat we vaak over burn-outs denken en wat er wetenschappelijk onderbouwd is. Zelfs over een definitie van een burn-out discussiëren wetenschappers momenteel nog volop. Vinkers hoopt daarom dat de TNO-cijfers een aanleiding vormen om in Nederland eindelijk meer diepgravend onderzoek te doen naar het fenomeen dan mensen enkel via enquêtes te bevragen. Want mensen die psychisch lijden door hun omgeving hen te veel werkdruk ervaren hebben volgens Vinkers alle reden om serieus genomen te worden.

Nederlander Ron Cune in Chicago laat ons weten dat het er momenteel -28 graden Celsius is. Dat is zo koud, zoals Ron op twitter aantoont, dat je van warm water in de lucht meteen sneeuw kunt maken. Amerikaanse media berichten massaal dat een groot deel van het land zo sterk onder de koude lijdt omwille van de 'polaire vortex'. Maar wat is dat voor een fenomeen? Kunnen wij in Europa er ook zo veel last van hebben? En (de haast onvermijdelijke vraag voor velen) hoe zit het dan met de opwarming van de aarde?

Verslaggever Jeroen De Jager trok daarom naar De Bilt en vroeg het aan klimaatdeskundige Geert Jan Van Oldenborgh van het KNMI.

Graf Koning Toetanchamon gerestaureerd

donderdag 31 januari 2019, 21:29 uur

De tombe van de legendarische Egyptische farao Toetanchamon is het meest bezochte graf van Egypte. De ontdekking van de drieduizend jaar lang onaangetaste tombe veroorzaakte in de jaren twintig een echte hype. Geholpen door de vloek die zogezegd over het graf hing en de wondermooie objecten die men terugvond (inclusief het goud-blauwe dodenmasker), kwam je muziek, architectuur, kleding en zelf frisdrank tegen die iets met de naam Toetanchamon of met Egyptische symbolen te maken hadden. En sindsdien is de fascinatie voor de legendarische farao nooit meer weggegaan.

De keerzijde is dat het graf door de toeristen en cameraploegen beschadigd en bevuild is geraakt. Het Amerikaanse Getti Instituut is daarom tien jaar lang bezig geweest met de geschilderde wanden te herstellen. Morgen presenteert het instituut haar resultaat, maar er werden ook al zeer mooie foto's gepubliceerd. Verslaggever Jeroen de Jager daalde digitaal af in het graf van koning Toet en bekeek het werk met Nederlands Egyptoloog Nicky van de Beek (Universiteit Leiden). Van de Beek bezocht de tombe al meerdere keren.

Vandaag bestaat het KNMI 165 jaar. In al die jaren dat ze bestaan zijn er natuurlijk veel ontwikkelingen geweest in de technologie rondom het meten van het weer. Toch maken ze nog steeds gebruik van de gegevens van de zogeheten weeramateurs.

De voorzitter van de weeramateurs, De Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie, Arend Zanting, was te gast in de studio. Hij sprak over de rol van de weeramateur en nam een aantal objecten mee, die worden gebruikt voor het meten van het weer.

Nieuwe ontwikkelingen in het lezen van gedachten

donderdag 31 januari 2019, 07:00 uur

tephen Hawking, kon alleen op een ingewikkelde manier via zijn spraakcomputer met de wereld communiceren. Zou het niet veel handiger zijn geweest als we gewoon zijn gedachten hadden kunnen lezen? Wetenschappers hebben nieuwe stappen gezet in de richting van gedachten lezen. Zij hebben signalen uit het brein omgezet in spraak.

Bouwe van Straten van de wetenschapsredactie van de NTR was te gast om over deze nieuwe ontwikkelingen te praten.

Biologische lariekoek - Het maagdenvlies is een vlies

woensdag 30 januari 2019, 07:00 uur

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Hoe makkelijk deel jij je gegevens?

dinsdag 29 januari 2019, 12:00 uur

Mensen delen maar wat graag hun gegevens, vooral als ze het gevoel hebben dat ze daar iets voor terugkrijgen. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Jouw Buurt, Jouw Data’, uitgevoerd door het Centre of BOLD Cities. Zij maakten een game, waarbij er werd getest hoe makkelijk jij jouw persoonlijke gegevens deelt. De voorlopige bevindingen werden afgelopen dag gepresenteerd op de Europese dag van de privacy.

Luuk Schokker, executive manager van het Centre of BOLD Cities, was te gast en speelde samen met presentator Jacob de Vries de game.

Wil je ook testen hoe gemakkelijk jij jouw persoonlijke gegevens deelt? Speel de game dan zelf op http://jouwbuurtjouwdata.nl/

Tarwe met 'veilige gluten' in de maak

dinsdag 29 januari 2019, 11:14 uur

Geen glutenvrije producten, maar tarwe met gluten die wél veilig zijn voor mensen met coeliakie, oftewel een glutenintolerantie. Dat zou volgens de Wageningen Universiteit een mooie oplossing zijn. Want voor mensen met deze ziekte is het lastig om gevarieerd en gezond eten te vinden.

Het ontwikkelen van tarwe met 'veilige gluten' is een lange weg, maar de eerst stap is er. Vanmiddag promoveert de Franse Aurélie Jouanin op haar onderzoek. Verslaggever Martijn van der Zande ging met haar en haar Nederlandse begeleider Rene Smulders de kas in.

De wetenschapsbrief: Een politiek toneelstukje?

dinsdag 29 januari 2019, 11:00 uur

Afgelopen dag presenteerde minister van Engelshoven van Onderwijs Cultuur en Wetenschap, de Wetenschaps-brief in Rijksmuseum Boerhaave in Leiden. De titel van de brief klinkt veelbelovend: “Nieuwsgierig en betrokken – de waarde van wetenschap”. Maar wat stond er precies in deze brief? En wat betekent dit voor de wetenschap?

We vroegen het Sicco de Knecht, hoofdredacteur van het online podium ScienceGuide.

De allereerste geluidsopname ooit werd gemaakt door een Fransman: Édouard-Léon Scott de Martinville. In 1857 vond hij de fonautograaf uit. Een apparaat waarmee je voor het eerst geluid kon vastleggen.

Verslaggever Rose Heijnen ging naar het Teylers museum in Haarlem om, samen met hoofdconservator Trienke van der Spek, een van de eerste fonautografen te bekijken.

Kabinet presenteert nieuwe wetenschapsbeleid

maandag 28 januari 2019, 20:56 uur

Ingrid van Engelshoven, de minister voor onderwijs, cultuur en wetenschap, presenteert vandaag het wetenschapsbeleid van het kabinet voor de komende vier jaar. Onder het motto 'Nieuwsgierig en betrokken' maakt het kabinet veel geld vrij voor SKA, het grootste telescoopproject in de wereld, en de ontwikkeling van een supercomputer. Daarnaast wordt er ingezet om meer vrouwen, jongeren en mensen met een migratieachtergrond in de wetenschap te krijgen.

Maar er zijn ook vragen. Geeft het kabinet de wetenschap genoeg geld? Hoe zit het met de financiering van de geesteswetenschappen? Komt er met dit plan een verlichting van de prestatiedruk? We vragen het aan Wim van Saarloos, de voorzitter van de KNAW, het wetenschappelijke adviesorgaan van de overheid.

Hoe kan je eigen lichaam tumorcellen vernietigen?

maandag 28 januari 2019, 07:00 uur

De wakkere wetenschapper van vannacht is Elien Doorduijn. Na haar opleiding Biomedische wetenschappen verliet ze Nederland voor een postdoc in Houston. Daar doet ze nu onderzoek naar hoe tumoren aan het immuunsysteem ontsnappen en hoe ze dat kunnen verbeteren.

Met de vliegende taxi van A naar B

zondag 27 januari 2019, 07:00 uur

Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week een vliegende taxi, nieuwe ontwikkelingen in de betalingsapp Tikkie en een Netflix documentaire over het Fyre festival op de Bahama's.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1