appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

Hoe kunnen we voor eeuwig jong blijven?

vrijdag 23 november 2018, 07:00 uur

In goede gezondheid 120 jaar oud worden, dat is voor veel mensen een droom. Maar is het ook haalbaar? Verouderingsbioloog Peter de Keizer van UMC Utrecht werkt al jaren aan manieren om het leven langer te laten duren. In onze podcastbooth op het Betweterfestival in Tivoli Vredenburg gaf hij antwoord op de vraag: Blijven we voor altijd jong?

Dit item is gemaakt in samenwerking met de Universiteit van Nederland.

We gaan vandaag op reis naar een zwart gat. Dat wil zeggen, dat doen we met virtual reality. In het echt zijn er namelijk nog wat praktische uitdagingen. Behalve dat we het niet zouden overleven, is het ook nog eens enkele tienduizenden lichtjaren reizen. Om toch een beeld te krijgen hoe het er in zo'n zwart gat aan toe gaat, heeft sterrenkundige Jordy Davelaar van de Radboud Universiteit een tour gemaakt. Verslaggever Martijn van der Zande ging met hem mee op reis.

Een superstil vliegtuigje zónder kerosine en zónder propellors. Amerikaanse wetenschappers hebben er voor het eerst eentje laten vliegen. Met die innovatie hopen zij de luchtvaart duurzamer te maken. Ze publiceerden hun bevindingen in het prestigieuze blad Nature. Joris Melkert, luchtvaartdeskundige aan de Technische Universiteit Delft, heeft het onderzoek voor ons bekeken.

Er zijn maar vijf grote internationale farmaceutische bedrijven die veel geld en energie steken in de ontwikkeling van medicijnen waarop vooral arme landen zitten te wachten. En het meeste geld gaat naar maar vijf ziekten terwijl er 45 ziekten staan op de prioriteitenlijst van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Dat blijkt uit de tweejaarlijkse Index of Access to Medicine Foundation die in kaart brengt wat de grote farmaceuten doen om medicijnen toegankelijk te maken. Wij spreken Marijn Verhoef, die aan de Index werkte.

De nieuwe maatschappelijke rol van de kunstenaar

donderdag 22 november 2018, 15:42 uur

Rina Visser is onlangs gepromoveerd op een nieuwe vorm van kunstenaarschap: de participatieve kunst. Tegenwoordig gaan sommige kunstenaars samen met wijkbewoners aan de slag om maatschappelijke kwesties op te lossen. Kunstenaars kunnen bijvoorbeeld helpen bij de ontwikkeling van een wijk in Den Haag, omdat ze anders denken dan gemeenteraadsleden en ondernemers.

Een groot internationaal netwerk van biologen en ecologen slaagde er in 2016 voor het eerst in om een gedetailleerde database van de vegetatiesamenstelling over heel onze aardbol te maken. sPlot heet die databank. Maar liefst 1.1 miljoen onderzochte gebiedjes en 26.000 planten, grassen en boomsoorten werden verzameld, met als doel om meer te weten te komen over de leefomstandigheden van het groen op aarde.

Nu brengen ze de eerste resultaten van die database naar buiten in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Ecology en Evolution. De database is nuttig, omdat het op een zeer gedetailleerd niveau overzicht biedt van de samenstelling van verschillende soorten planten en bomen in een gebied. Zo kunnen de onderzoekers nauwkeurige verbanden zoeken tussen de aanwezigheid van sommige planten en andere factoren. Want hoewel bepaalde elementen zoals klimaat en type bodem op grote schaal een rol spelen, blijkt nu dat er door kleinere factoren nog veel speling mogelijk is in de samenstelling van planten in een gebied. Het zijn onder meer begrazing, menselijke exploitatie, competitie of samenwerking tussen planten, de vruchtbaarheid van de grond, en lokale rampen die een belangrijke rol kunnen spelen.

We praten over het nut van de databank met Peter van Bodegom, hoogleraar milieubiologie aan de Universiteit Leiden, die veel aan de database heeft bijgedragen.

Wat kan er misgaan bij het interpreteren van data?

woensdag 21 november 2018, 14:40 uur

Wetenschappers gebruiken vaak grote hoeveelheden data voor hun onderzoek. Maar hoe zorg je ervoor dat je uit die data ook de juiste conclusies trekt? Jan-Willem Romeijn doet onderzoek deze problematiek. Hij is hoogleraar wetenschapsfilosofie in Groningen, en hij legt uit waarom het zo belangrijk is dat wetenschappers onderzoek van collega's herhalen.

Zelfrijdende auto's die ongelukken veroorzaken, het ongeluk met de Stint in Oss en stroomstoringen die grote chaos veroorzaken... Technologie dringt steeds verder door in ons dagelijks leven en dat brengt risico's met zich mee. Met die risico's moeten we op een andere manier omgaan dan we nu doen, betoogt Mariëlle Stoelinga. Zij is hoogleraar risicomanagement van high-tech systemen aan de Universiteit Twente én aan de Radboud Universiteit. En deze week spreekt ze op beide universiteiten een oratie uit.

Wat is het effect van overdreven taalgebruik?

dinsdag 20 november 2018, 07:00 uur

Op het Betweter Festival stapte taalwetenschapper Christine Liebrecht van Tilburg University in onze Podcast-booth. Daar gaf ze een mini-college op over het effect van overdreven taalgebruik. Hoe kun je met taal voortaan altijd gelijk krijgen?

Deze aflevering is gemaakt in samenwerking met de Universiteit van Nederland.

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek 'Plassen over Kwallenbeten'. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week horen we Steijn van Schie over de knaagdieren lemmingen, die massaal zelfmoord plegen.

Hens Zimmerman vertelt over een spannende Sovjetmissie naar de Saljoet-7. Daar was namelijk een sensor kapot gegaan waardoor geen contact meer met het ruimtestation gemaakt kon worden. De Russen zetten alles op alles om in de space race voor te blijven.

Bruin vet speelt rol in verzadigingsgevoel

vrijdag 16 november 2018, 20:54 uur

Heb je wel eens van bruin vet gehoord? Misschien denk je dat het je ergste vijand is, maar dat is niet zo. Eerder was al bekend dat het (in combinatie met de koude of bepaalde hormonen) kan helpen om af te komen van wit vet ('het slechte vet'). En een nieuwe studie uit het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Cell laat nu zien dat een combinatie van bruin vet en secretine (een hormoon in onze darmen), je brein het gevoel geeft dat het genoeg heeft gegeten.

Waarvoor zou je deze kennis kunnen gebruiken? En wat zijn de voordelen van bruin vet (dat overigens minder actief is bij mensen met overgewicht)? We vragen het aan Patrick Rensen, hoogleraar endocrinologie aan het Leids Universitair Medisch Centrum en voorzitter van de Europese Lipo-proteïnen-club.

Woonden er giganten op de Cariben?

vrijdag 16 november 2018, 07:00 uur

In 1499 komt Amerigo Vespucci aan op de Cariben. Hij beschrijft de oorspronkelijke bewoners als woeste giganten. Archeologisch onderzoek wijst echter uit dat de bewoners van de Cariben helemaal niet groter waren dan andere volkeren. We praten met Luc Alofs van de Universiteit van Aruba over de mythes die de rondte deden over de oorspronkelijke eilandbewoners.

Óók bestrijdingsmiddelen verstoren het leven in slootjes

donderdag 15 november 2018, 22:24 uur

In Leiden ligt al anderhalf jaar een mini-poldertje met 38 slootjes. Het is het domein van hoogleraar Martina Vijver. Ze onderzoekt met haar studenten de invloed van vreemde stoffen op de natuur. Belangrijk, want we introduceren steeds weer nieuwe stoffen in de zonder dat we de gevolgen volledig overzien. Morgen houdt Martina Vijver haar oratie, dus Marc-Robin Visscher zette koers richting het wonderlijke landschapje langs de A44 bij Leiden.

Is wat we zien ook wat we horen?

donderdag 15 november 2018, 07:00 uur

Zoals elke week geven we het podium aan een promoverende wetenschapper. Na jarenlang gezwoegd te hebben op een onderzoek, is het dan nu eindelijk klaar. Tijd om de resultaten aan het grote publiek te laten horen.

Claudia Lüttke onderzocht aan de Radboud Universiteit, de visuele invloed bij luisteren. Is wat we zien ook wat we horen?

Nog altijd is er sprake van droogte in Nederland, we zouden het bijna vergeten nu het herfst is. En door klimaatverandering krijgen steeds meer gebieden te maken met langere periodes van watergebrek. Vorig jaar nog was het extreem droog in Zuid-Europa. In 2015 werd Californië geteisterd door de ergste droogte in zo'n duizend jaar en ook nu is het daar weer mis.

De afgelopen decennia zijn er wereldwijd allerlei dammen en reservoirs aangelegd om de beschikbaarheid van water onder controle te krijgen, maar volgens onderzoekers van de Universiteit Utrecht is dat op de lange termijn een slecht idee. Het werkt zelfs averechts. Wij praten erover met hydroloog Niko Wanders van de Universiteit Utrecht.

Op zoek naar het verdwenen plastic

woensdag 14 november 2018, 12:10 uur

Schokkende hoeveelheden plastic komen jaarlijks in zee terecht. De enorme hoeveelheid afval die zich in de vorm van plastic soep verzamelt, is maar een fractie van al het plastic afval in het milieu. Maar waar blijft de rest?

Focus TV gaat vanavond, om 20:45 uur op NPO 2, op zoek naar het verdwenen plastic.

Het Latijn in de spreuken van Harry Potter

dinsdag 13 november 2018, 21:18 uur

Vanavond gaat in Nederland de film Fantastic Beasts and Where to Find Them: The Crimes of Grindelwald in première. Het is de nieuwste film die zich in het universum van Harry Potter afspeelt en ook door JK Rowling geschreven werd. Maak je dus vooral klaar voor een tsunami aan spreuken zoals Accio!, Avada Kedavra!, en Expelliarmus!

Die spreuken lijken wel allemaal erg op het Latijn. Maar is dat eigenlijk wel zo? Zou een Romein ze verstaan? Of maakte Rowling er, geïnspireerd door de bezweringen van middeleeuwse alchemisten, opnieuw puur potjes-Latijn van? We vragen het aan Jacqueline Klooster, universitair docent Klassieke talen en Culturen aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Het is 20 jaar geleden dat het nummer Believe van zangeres Cher doorbrak in de Nederlandse hitlijsten. En dat is een muzikale mijlpaal, omdat dit het eerste popnummer was dat overdreven veel gebruik maakte van 'Auto-tune'.
De techniek werd oorspronkelijk ontwikkeld in de olie-industrie om olievelden op te sporen. Maar in de muziek kun je er stemmen mee vervormen en (belangrijker) vals gezongen noten corrigeren. Auto-tune is zeer populair bij zowel Amerikaanse als Nederlandse rappers. En Ariana Grande en Ed Sheeran mogen dan steengoed kunnen zingen, ook hun stem ontkomt op de plaat niet aan deze elektronische saus. Auto-tune is kortom een onmisbare modetrend geworden in de huidige popmuziek.
Verslaggever Jeroen De Jager ging langs bij FunX-DJ Patrick Coelho om de techniek uit te testen.

De officiële kilo wordt gedegradeerd

maandag 12 november 2018, 20:35 uur

We staan er niet bij stil, maar als we zeggen dat een voorwerp 1 kilo weegt, vergelijken we het eigenlijk met een voorwerp dat al meer dan een eeuw in Parijs ligt, dé kilo ('Le Grand K') heet, en de maatstaf van gewicht (of wetenschappelijk correcter: massa) is. Er bestaat zelfs een internationale organisatie die er zeer nauwlettend op let dat iedereen in de wereld eenheden zoals de meter, kilo en de seconde op een juiste manier gebruikt: Le Bureau international des poids et mesures (BIPM), oftewel het ‘Internationaal bureau voor gewichten en maten’. Datzelfde bureau besliste doorheen haar geschiedenis ook dat er in feite 7 soorten meeteenheden (zoals meter, kilo, seconde, ampère) nodig zijn om alle andere soorten metingen (zoals volume, snelheid, volt) er uit te kunnen afleiden.
Van dinsdag tot vrijdag organiseert het BIPM een van de belangrijkste Algemene Conferenties uit haar geschiedenis. Daarin zal op vrijdag zo goed als zeker besloten worden dat het hele systeem van basiseenheden vervangen wordt door een systeem van zogenaamde 'natuurconstanten'. Natuurconstanten zijn verschijnselen in de fysica waarvan men de afgelopen eeuw gevonden heeft dat deze altijd constant zijn. Voor een niet-wetenschapper zal de wereld er niet door veranderen, maar wetenschappers vinden het een goede zaak, omdat ze de wereld en het heelal zo nog preciezer kunnen meten. De huidige basiseenheden worden daardoor dus ook afgeleiden. Voor massa zal de kilo bijvoorbeeld plaats moeten maken voor de Constante van Planck. (De meter had overigens al de status van afgeleide, namelijk die van de snelheid van het licht. Een volledig overzicht van de vervanging van de 7 meeteenheden vind je hier.)
Kortom, de dagen van die fysieke kilo in Parijs als officiële onafhankelijke meetstaf zijn geteld. En dat is misschien maar goed ook, want door de decennia heen blijkt dat ze op onverklaarbare wijze 50 microgram lichter is geworden. Meetexpert (oftewel metroloog) Gert Rietveld van het Nederlands Metrologisch Instituut in Delft is de enige Nederlander die lid is van het 18 koppige prestigieuze Internationaal Comite voor Maten en Gewichten. Met pijn in het hart zal hij afscheid nemen van de kilo, maar hij staat er wel volledig achter. Rietveld legt aan verslaggever Karin Alberts uit wat deze transformatie van meeteenheden voor de kilo zal betekenen.

In Nijmegen is vandaag een taalhuisje geopend. Het huisje staat op het schoolplein van basisschool De Bloemberg. Op die school zitten kinderen die net in Nederland wonen en nog geen Nederlands spreken. Het Taalhuisje kan hen daarbij helpen. Hoe? Dat vroeg verslaggever Karin Alberts bekijken aan Paula Fikkert, hoogleraar eerste taalverwerving aan de Radboud Universiteit.

De computer als adviseur bij duurzaam bouwen

maandag 12 november 2018, 07:00 uur

Professor Jan Hensen is in Sydney om de afwegingen te onderzoeken die komen kijken bij het duurzaam maken van huizen. Kun je beter zonnecellen nemen of toch je spouwmuren isoleren? Hensen rekent dit door met behulp van computermodellen. Hij vertelt over zijn bezigheden in Sydney en zijn onderzoek aan de TU in Eindhoven.

Biologische Lariekoek: de tong heeft smaakzones

zondag 11 november 2018, 07:00 uur

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week horen we Maartje Kouwen, over de smaakzones van de tong.

Nieuwe Thatcher nodig om de aarde te redden

donderdag 8 november 2018, 18:05 uur

Een president met huidkanker op zijn neus, een televisieserie die leidde tot een massale boycot van spuitbussen en wetenschappers die hun carrière in de waagschaal legden om de aarde te redden... Ze komen allemaal voorbij in de documentaire 'Ozone Hole: how we saved the planet'. Die film laat zien hoe wetenschap, beleidsmakers, industrie en burgers samenwerkten om schadelijke cfk's de wereld uit te krijgen via het Montreal Protocol.

De Nederlandse première van de film is vanavond op wetenschapsfilmfestival InScience in Nijmegen en morgenavond zendt de NTR de film om 23.35 uit op NPO2. Wij praten over de documentaire met Guus Velders, hoogleraar luchtkwaliteit en klimaatinteracties aan de Universiteit Utrecht en onderzoeker bij RIVM. Hij speelde een belangrijke bij de uitbreiding van het Montreal Protocol.

De waarde van muziek voor kinderen in het ziekenhuis

donderdag 8 november 2018, 07:00 uur

Kan muziek gebruikt worden om kinderen gerust te stellen bij een pijnlijke behandeling? Dat heeft Marianne van der Heijden onderzocht tijdens haar promotieonderzoek in Rotterdam en Kaapstad. Wat voor muziek werkt het beste? En helpt live muziektherapie beter dan opgenomen liedjes?

Is de magnetron het ultieme anti-afluister-middel?

woensdag 7 november 2018, 20:08 uur

In het Verenigd Koninkrijk, het land van James Bond, is er iets merkwaardigs aan de hand. Het lijkt op een 1 april grap, maar de Britse krant The Sunday Times meldt dat sommige Conservatieve politici uit het Brexit-kamp elkaar sterk aanraden om magnetrons in hun kantoor te installeren als bescherming tegen spionage. Wanneer er dan op kantoor vergaderd wordt, moeten politici hun mobieltjes in de magnetron leggen, waardoor deze de mobieltjes van alle mogelijke luistervinken zou afschermen. En David Davis, de voormalige minister van Brexit, zou zijn mobiel zelfs in een koektrommel verbergen wanneer hij thuis is, aldus volgens dezelfde krant.

Hoewel dit allemaal wel erg paranoïde klinkt, is het in feite wel moeilijker geworden om je mobieltje tegen meeluisteren te beschermen. Volgens Edward Snowden kunnen geheime diensten in bepaalde omstandigheden je mobiel zelfs als afluisterapparaat gebruiken wanneer hij uitstaat. En de batterij uit je mobiel halen gaat in de nieuwste modellen meestal ook niet meer. Maar zijn uitgerekend de magnetron en de koektrommel de meest efficiënte middelen? We testen het live uit met Cees Keyer, docent in elektromagnetische compatibiliteit aan de hogeschool van Amsterdam en promovendus in Power Quality aan de Universiteit Twente.

#4 InScience: kunstmatige intelligentie

woensdag 7 november 2018, 12:00 uur

Op het InScience filmfestival in Nijmegen zijn vanaf vandaag tientallen prachtige wetenschapsfilms te zien. Bijvoorbeeld de film waarin een robot voor het eerst de allerbeste alpha go speler ter wereld verslaat. Collega Gerda Bosman blikt samen met programmeur van het festival Daisy van de Zande en wetenschapsjournalist George van Hal vooruit op robotfilms.

Schimmels die houten schuttingen, gevelplaten en meubels in de tuin beschermen tegen houtrot. Klinkt nog wat vreemd, maar het zou zomaar werkelijkheid kunnen worden. Aan de TU Eindhoven promoveert Elke van Nieuwenhuijzen morgen op een studie naar deze nieuwe manier van houtbescherming. Voor haar onderzoek klom ze regelmatig het dak op van het Westerdijk Instituut in Utrecht. Dat deed ze vandaag ook met verslaggever Karin Alberts.

Biologische Lariekoek: apen ontvlooien elkaar

woensdag 7 november 2018, 07:00 uur

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week horen we Stijn van Schie, over apen die elkaar ontvlooien.

De vele gezichten van de sfinx

dinsdag 6 november 2018, 16:50 uur

Half leeuw, half mens, met of zonder hoofddeksel, liggend of staand... Sfinxen zijn er in alle soorten en maten. En ze kwamen niet alleen tussen de Egyptische piramides voor. Maar wat betekenden de standbeelden en afbeeldingen van die mythische wezens? En welke functie vervulden ze in het dagelijks leven in die tijd? Archeoloog Nadine Nys analyseerde honderden sfinxen en schreef er een stevig proefschrift over. Bert van Slooten bekijkt het proefschrift samen met Nys.

De aarde warmt op en daarom wil de overheid overschakelen op groene energie in plaats van fossiele brandstoffen. Maar de plannen die de overheid maakt kunnen botsen met de plannen van de burgers. In september was er bijvoorbeeld nog een grote petitie in Rosmalen tegen de komst van een windmolenpark. Bij ons in de studio is Sanne Akerboom, vorige week gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam op de manier waarop de overheid besluiten neemt over windmolenparken.

Zijn er ook glazen plafonds in de wetenschap?

maandag 5 november 2018, 07:00 uur

orden vrouwen en mensen die behoren tot een etnische minderheid, minder vaak aangesteld als hoogleraar? Bas Hofstra is in Stanford om onderzoek te doen naar de glazen plafonds in de wetenschap.

Het is zo'n beetje HET doemscenario in menig science-fiction film: robots worden slimmer dan mensen en nemen uiteindelijk de wereld over. Maar is dit een realistisch scenario? Chide Groenouwe van Universiteit Utrecht stelt je in deze podcast gerust: zo ver zal het niet komen. Op het Betweter Festival stapte hij in onze podcastbooth om antwoord te geven op de vraag: Waarom zijn doemscenario's over robots die de wereld overnemen, eigenlijk onzin?

Dit item is gemaakt in samenwerking met de Universiteit van Nederland.

Column #21 van Hens Zimmerman: Tabby’s ster

zaterdag 3 november 2018, 07:00 uur

Is Tabby's ster gebouwd door aliens? Wat zijn de lichtschommelingen rondom de ster? Hens Zimmerman bespreekt verschillende theorieën om de mysterieuze ster te kunnen verklaren.

Een jaar geleden gingen we na hoe historisch correct 'Assassin's Creed Origins' is, een avonturengame waarbij de makers het oude Egypte van Cleopatra deden herrijzen. Nu een jaar later is er met 'Odyssey' een nieuwe game uit die zich afspeelt in het Oude Griekenland ten tijde van de Peloponnesische oorlog. Opnieuw ziet het er visueel aantrekkelijk uit. Sparta lust Athene rauw, de steden en landschappen zijn bijzonder kleurrijk, en zoals gebruikelijk worden een heleboel historische figuren geparodieerd.

Hoe waarheidsgetrouw hebben de makers het spel dit keer in elkaar gestoken? Verslaggever Karin Alberts trok nogmaals naar het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden en vroeg het aan archeoloog Josho Brouwers. Brouwers is hoofdredacteur van Ancient World Magazine, een Engelstalig magazine over de Grieks-Romeinse wereld dat door historici en archeologen geschreven wordt.

Dansen op algoritmes

vrijdag 2 november 2018, 07:00 uur

Heb je zin om aanstaande zaterdag lekker te gaan raven? Maar heb je dit keer geen zin in die vaste DJ die alleen maar plaatjes van andere artiesten staat te draaien? Dan moet je misschien eens gaan dansen op algoritmes. Zaterdagnacht kan dat tijdens een Algorave in de Ekko in Utrecht. We spreken met Timo Hoogland, een van de artiesten die zaterdag live op het podium muziek gaat coderen.

Griepprik vermindert maatschappelijke ontwrichting

donderdag 1 november 2018, 16:56 uur

Het is november en daarmee is het weer tijd voor de griepprik. Huisartsen roepen patiënten die in een risicogroep vallen op om een spuit te komen halen. Desondanks daalt de vaccinatiegraad al jaren achter elkaar. Vanmorgen liet staatssecretaris Blokhuis zich inenten in de hoop dat velen zijn voorbeeld volgen. Marc-Robin Visscher dook voor ons in dit verhaal.

#3 InScience: Behind the Curve

donderdag 1 november 2018, 07:00 uur

Volgende week gaat het wetenschapsfilmfestival InScience van start. Bij Focus blikken we alvast vooruit. Gerda Bosman bespreekt de bijzondere film ‘Behind the Curve’ met gasten Daisy van de Zande, programmeur van het festival en wetenschapsfilosoof Tim Michels.

Nationalisme: the American way

woensdag 31 oktober 2018, 20:22 uur

De Amerikaanse president Donald Trump heeft het recentelijk verschillende keren gezegd en verdedigd: hij beschouwt zichzelf een nationalist. Daarmee is hij de eerste Amerikaanse president in de geschiedenis die hier openlijk voor uitkomt.

Nationalisme bestaat in meerdere vormen. Maar als het om nationalisme in Amerika gaat, hangt er geen onschuldige geschiedenis aan het etiket vast: sociaal-darwinisme, de Ku Klux Klan, racisme, antisemitisme, etc. Wat betekent het dan als een Amerikaanse president zich in deze tijd als nationalist uit?

We vragen het aan Joep Leerssen, cultuurhistoricus en nationalisme-expert aan de Universiteit van Amsterdam. Hij schreef meerdere boeken over nationale stereotypen, historisch besef en nationalisme. Hij is ook de hoofdauteur van een grote encyclopedie over nationalisme in Europa.

Is het gebruik van proefdieren noodzakelijk?

woensdag 31 oktober 2018, 13:59 uur

Volgens veel wetenschappers is het gebruik van proefdieren onvermijdelijk bij bepaalde onderzoeken. Maar is het noodzakelijk? Of zijn er alternatieven?

We praatten hier over met professor Maarten Kamermans van het Nederlandse Herseninstituut. Hij deed met proefdieren onderzoek naar de aandoening wiebelogen.

De aflevering op 31 oktober van Focus TV 'muis redt levens', kijkt mee bij onderzoeken met proefdieren, die volgens wetenschappers noodzakelijk zijn.

In de rubriek Biologische lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Samen schreven ze het boek Plassen over Kwallenbeten. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week bekijkt Koen Moons of je echt blind kan worden als je op je stuitje valt.

Het Wereldnatuurfonds kwam vandaag met een alarmerend rapport over de toestand van de dieren op onze planeet. 60 percent van de wilde dieren op aarde zijn in aantal achteruit gaan in vergelijking met 1970. En dat nieuws slaat wereldwijd opnieuw in als een bom.

Desondanks is dit niet de eerste keer dat er alarm geslagen wordt over het aantal dieren op aarde. In 2016 was het al bekend dat de achteruitgang al met 58% ging, en sinds de eerste meting in 1970 nam het aantal dieren altijd al af. Tegelijkertijd is het aantal mensen op deze planeet historisch bekeken nog nooit zo hard gestegen en zijn we nog nooit met zo veel geweest. Van 1.6 miljard begin twintigste eeuw tot meer dan 7 miljard sinds 2011.

Is er kortom nog ruimte op deze aardbol voor zowel de mens als wilde dieren? Hoe moeten we als mensheid kijken naar wat met andere wezens op deze planeet doen? En valt deze trend nog te keren? We bespreken het vraagstuk met Ecoloog Liesbeth Bakker van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en Frank Westerman, schrijver van het boek 'Wij de mens'.

Met slagroom, met hazelnotensmaak, met een beetje chili of kardemom... Chocolademelk is er tegenwoordig in allerlei smaken en ligt in praktisch alle supermarkten. Uit nieuw onderzoek blijkt nu dat mensen zo'n 5300 jaar geleden ook al cacao-drank maakten. Dat is zo'n 1500 jaar eerder dan gedacht. Het onderzoek laat bovendien zien dat op het Amerikaanse continent al vroeg gereisd werd en veel onderling contact was. Wij praten erover met Martin Berger, conservator Midden- en Zuid-Amerika bij het Museum Volkenkunde in Leiden.

Onze manier van praten draagt bij aan polarisatie

dinsdag 30 oktober 2018, 16:45 uur

Willen we het hoofd bieden aan problemen zoals klimaatverandering, de afname van de biodiversiteit of de vluchtelingenproblematiek? Dan moeten we beter leren praten met mensen die anders denken dan wijzelf. Dat stelt Noelle Aarts, hoogleraar socio-ecologische interacties aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Afgelopen vrijdag sprak ze haar oratie uit en vandaag is ze bij ons te gast.

Vloggen als leerstrategie voor kinderen

dinsdag 30 oktober 2018, 07:00 uur

Vloggen is mateloos populair, vooral onder jongeren. Social media staat bol van de filmpjes over make-up, computerspellen en de online levens van supersterren. Maar kan het maken van vlogs ook helpen bij het leren op school? Stephanie Wassenburg zoekt dat uit aan de Carnegie-Mellon universiteit in Pittsburgh, de Verenigde Staten.

#2 InScience: Earthrise en Becoming

maandag 29 oktober 2018, 07:00 uur

Over twee weken gaat het wetenschapsfilmfestival InScience weer van start. Bij Focus blikken we alvast vooruit. Te gast zijn Daisy van de Zande, programmeur van het festival en filmmaker Jan van IJken, van wie de prijswinnende film 'Becoming' te zien zal zijn.

Uit de gevangenis, en dan?

zondag 28 oktober 2018, 07:00 uur

Het overgrote deel van de criminelen is man. Criminoloog Elanie Rodermond is gepromoveerd op onderzoek naar vrouwelijke daders, en waarom sommige vrouwen na vrijlating uit de gevangenis wel stoppen met criminaliteit en andere niet. We spreken haar over de bevindingen en het doen van onderzoek naar zo'n gevoelig onderwerp.

Graven naar oude teksten in nieuwe databank Nederlab

zaterdag 27 oktober 2018, 07:00 uur

Nooit meer stapels boeken doorspitten of online databases doorploegen voor je onderzoek. Want er is voortaan een databank waar je al je benodigde teksten kunt vinden: Nederlab. Met meer dan 41 miljoen teksten en 18 miljard woorden, terug te halen tot en met de 13de eeuw. We spreken Katrien Depuydt van het Instituut voor de Nederlandse Taal.

Column #20 van Hens Zimmerman: Het ontstaan van alles

zaterdag 27 oktober 2018, 07:00 uur

Waarom is er iets en niet niets? Hoe kunnen atomen ontstaan zijn uit de lege ruimte? Hens bespreekt verschillende theorieën en komt erachter dat deze vragen misschien wel de verkeerde zijn, wanneer we praten over ons heelal.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1