appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-airplay plyr-captions-off plyr-captions-on plyr-download plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-logo-vimeo plyr-logo-youtube plyr-muted plyr-pause plyr-pip plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-settings plyr-volume

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

Onderzoek naar plasticvervuiling van containers MSC Zoe

woensdag 9 januari 2019, 20:27 uur

Een week geleden sloegen bijna 300 containers overboord ten Noorden van de Waddeneilanden. Met een enorme plastic troep die vervolgens aanspoelde op de eilanden. Alle zichtbare rotzooi is de afgelopen dagen wel zo'n beetje opgeruimd, maar er liggen nog een heleboel zogeheten microplastics. Daar gaat de Rijksuniversiteit Groningen nu onderzoek naar doen. Vandaag kwamen ze aan op het eiland, met in hun kielzog verslaggever Jeroen de Jager.

Rituelen: Waarom we niet zonder kunnen

woensdag 9 januari 2019, 07:00 uur

Vuurwerk afsteken bij Oud en Nieuw, de trouwring als symbool van eeuwige liefde en liefdesslotjes aan bruggen. Mensen zijn gek op rituelen. Maar waarom eigenlijk? Herman de Dijn is Emeritus hoogleraar aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven. In het boek 'Rituelen: Waarom we niet zonder kunnen', behandelt hij waarom mensen gek zijn op rituelen. Donderdag 10 januari zal De Dijn een lezing geven op de Radboud Universiteit in Nijmegen, deze begint om 19:30.

Zijn er echt meer actieve muggen in de winter?

dinsdag 8 januari 2019, 19:53 uur

Verschillende media berichten dat Nederland in januari een opstoot van muggenoverlast kent, terwijl het winter is. Hiervoor baseren ze zich op de muggenradar, een website waarbij mensen in Nederland kunnen aangeven hoeveel last ze van muggen hebben. En deze website meldt in januari inderdaad een verhoging van het aantal meldingen. Maar of er werkelijk een muggenplaag in de winter aan de gang is, is daarmee nog te voorbarig. Parasitoloog en entomoloog Sander Koenraadt is een van de beheerders van de muggenradar. Op basis van de cijfers die de radar genereert durft hij aan onze redactie niet te zeggen dat er in Nederland dit jaar meer muggen in de winter actief zijn dan in het verleden. Zo is de muggenradar gebaseerd op wat mensen zelf online aangeven. Doordat mensen muggen meestal met de zomer associëren, kan het zijn dat ze de aanwezigheid van muggen des te opvallender vinden. Daarom is het niet ondenkbaar dat mensen ook sneller geneigd zijn om dit te melden. En al meer, als er grote media-aandacht voor muggen in de winter bestaat. Ook is het volgens Koenraadt niet de eerste keer dat mensen in het verleden in de wintermaanden meer muggen hadden gemeld. De muggenradar heeft desondanks zeker zijn nut. Zo geeft het bijvoorbeeld aan waar er muggen zijn, en of wat voor type muggenoverlast er is ontstaan. Dat is belangrijk, want in Europa duiken er de afgelopen jaren bijvoorbeeld meer gevallen van het Westnijl-virus op (een gevaarlijk virus dat sommige muggen met zich mee kunnen dragen), hoewel Nederland er voorlopig nog van gevrijwaard lijkt te zijn. Verslaggever Joris van de Kerkhof bezoekt Koenraadt in zijn muggenlab.

Hoe kunnen kinderen goed samenwerken?

dinsdag 8 januari 2019, 07:00 uur

De Wakkere Wetenschapper van vannacht is psycholoog Lisette de Jonge-Hoekstra. In Connecticut (VS) doet zij onderzoek naar hoe kinderen samenwerken. Samenwerken is voor volwassenen lastig, maar hoe gaat dit bij kinderen? Welke rol neemt een kind aan? Welke bewegingen maken ze? Gaan ze luider spreken? Lisette de Jonge-Hoekstra zoekt naar antwoorden op deze vragen.

Wetenschapper wil samenwerken met vissers die My Little Pony's vangen

maandag 7 januari 2019, 17:49 uur

De My Little Pony's, de zeecontainers en de brokken piepschuim verdwijnen langzaam van de stranden. Maar in zee dobberen nog volop spullen die de MSC Zoe vorige week verloor. Die spullen vormen een bedreiging voor de natuur, maar ze bieden óók kansen voor wetenschappelijk onderzoek. Erik van Sebille is oceanograaf en klimaatonderzoeker aan de Universiteit Utrecht en probeert de handen voor een grootschalig onderzoek op elkaar te krijgen.

Biologische Lariekoek: mensen raken resistent tegen antibiotica

maandag 7 januari 2019, 07:00 uur

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Wat zijn de gevolgen van klimaatverandering voor zeeschildpadden?

zondag 6 januari 2019, 07:00 uur

De temperatuur stijgt en er valt meer neerslag en ook de zeeschildpadden hebben daar last van. Want door de klimaatverandering worden er bijna alleen nog maar vrouwtjes zeeschildpadden geboren. Marien ecoloog Marjolijn Christianen onderzocht de gevolgen van klimaatverandering op zeeschildpadden. Wat kunnen we doen om dit tegen te gaan? Marjolijn Christianen deed hier onderzoek naar op Sint Eustatius.

Column #30 van Hens Zimmerman: De nieuwe bewoner van mars

zaterdag 5 januari 2019, 07:00 uur

Het fenomeen Hens Zimmerman neemt ons elke week mee naar de ruimte. Op geheel eigen wijze onthult hij de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week praat hij ons bij over de nieuwste bewoner van Mars.

Gezonder eten? Vermijd de supermarkt

vrijdag 4 januari 2019, 16:45 uur

Gisteren hadden we het over hoe je met kleine stapjes kan toewerken naar een gezonder eetpatroon. Maar dan moet je natuurlijk wel bestand zijn tegen alle verleidingen die je tegenkomt in de winkel. Hoe bereik je dat? Dat is het vakgebied van Reint-Jan Renes. Hij is lector aan de Hogeschool Utrecht, gespecialiseerd in gezondheids-communicatie en gedragsverandering. Marc-Robin Visscher ging met hem naar de supermarkt.

Het gevaar van man-vrouwstereotypen in kinderboeken

vrijdag 4 januari 2019, 16:12 uur

Stereotypen over mannen en vrouwen zijn alomtegenwoordig. Ze komen ook veel voor in moppen en kinderboeken. Die stereotypen brengen ook verwachtingen met zich mee, ook bij jonge kinderen. Ervaringsdeskundige Fiore Nicolai praat met Professor Judy Mesman van de Universiteit Leiden en stelde acht tips samen om die stereotypen in de opvoeding te vermijden.

Van wie is de maan eigenlijk, waarop de Chinezen net wereldnieuws maakten?

vrijdag 4 januari 2019, 13:13 uur

China mag nu helemaal meepraten als het om de ruimte gaat. Het onbemande ruimtevaartuig Chang'e 4 landde vannacht op de achterkant van de maan en gaat daar de komende maanden onderzoek doen. Nu er naast Amerika en Rusland een derde macht in de ruimte is, roept dat de vraag op wie daar de baas is. Want er zijn mogelijk waardevolle hulpbronnen te vinden, zoals helium-3 en zeldzame edelmetalen. Wij praten over het nieuws met China-correspondent Eefje Rammeloo en met Tanja Masson, plaatsvervangend directeur van het internationaal instituut voor lucht- en ruimterecht van de Universiteit Leiden.

De Nederlandse taalwetenschapper die indianen hun verloren taal leert

vrijdag 4 januari 2019, 07:00 uur

In de studio is Taalwetenschapper Leo Wetzels. In Brazilië leert hij verloren, inheemse talen aan indianen. De indianen krijgen stukken land terug van hun voorouders en daar hoort ook de moedertaal bij. Taalwetenschapper Leo Wetzels werd gevraagd om de structuur van deze talen de documenteren en aan te leren aan de studenten.

Hoe gezond was Lara's ketogeen dieet?

donderdag 3 januari 2019, 17:47 uur

Heeft u ook goede voornemens dit jaar? Bijvoorbeeld om gezonder te eten? Lara wilde ik een paar kilo kwijt om beter te kunnen klimmen en volgde in december het ketogeen dieet. Daarbij eet je heel weinig koolhydraten en juist veel vetten. Lara at geen brood meer, dumpte haar fruit op de redactie en at veel vlees en vis. Hoe gezond of ongezond is dat? En voor iedereen die het wat minder drastisch wil aanpakken: hoe kun je dit jaar een beetje gezonder gaan eten? Wij spraken erover met Edith Feskens, hoogleraar voeding en gezondheid in de levenscyclus aan de Wageningen Universiteit.

Eerste beelden van 'sneeuwpop' Ultima Thule in de kuipergordel

donderdag 3 januari 2019, 13:22 uur

Gisteravond gaf NASA een persconferentie over de eerste resultaten van de 'speeddate' tussen het NASA-ruimtevaartuig New Horizons en de dwergplaneet Ultima Thule. Wij praten met Daphne Stam - planeetonderzoeker aan de TU Delft - over de eerste beelden van de 'sneeuwpop'.

Chinese maanlander landt op de 'donkere kant' van de maan

donderdag 3 januari 2019, 12:45 uur

Afgelopen nacht is de Chinese maanlander Chang'e 4 succesvol op de achterkant van de maan geland. Het was lange tijd onduidelijk hoe laat de Chang'e 4 precies zou gaan landen. Astrofysicus en directeur van het Radboud Radiolab, Marc Klein Wolt, ontwikkelde met het Radiolab de antenne voor het Chinese project dus hij bleef wakker vannacht om de landing op de voet te volgen.

Biologische Lariekoek: muggen komen op het licht af

donderdag 3 januari 2019, 07:00 uur

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek 'Plassen over Kwallenbeten'. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

China koopt overal kennis om wetenschapstop te bereiken

woensdag 2 januari 2019, 18:14 uur

Gekloonde aapjes, muizen met twee biologische moeders, de genetisch gemodificeerde tweeling én morgen waarschijnlijk de landing op de achterkant van de maan. Afgelopen jaar kwam er verrassend veel spectaculair wetenschapsnieuws uit China. Maar hoe ziet de wetenschapsagenda van de Chinezen er eigenlijk uit? En wat kunnen we dus in 2019 van ze verwachten? Wij praten erover met Harry Steinbusch hoogleraar neurowetenschappen in Maastricht. Hij geeft les aan twee Chinese universiteiten in is als lid van de Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen gespecialiseerd in China.

Groenten niet per definitie duurder door deltaplan biodiversiteitsherstel

woensdag 2 januari 2019, 18:13 uur

Ernstige insectensterfte in Nederland, trekvogels die in het nauw zitten en wilde dieren waarvan er wereldwijd steeds minder zijn... Ze kwamen in 2018 allemaal voorbij in Nieuws en Co. Net als gesprekken over het herstel van de biodiversiteit. Met als sluitstuk het deltaplan dat krap twee weken geleden werd gepresenteerd en dat dit jaar in werking treedt. Wat u daarvan gaat merken? Dat bespreken wij met Louise Vet, voorzitter van de kwartiermakers van dat deltaplan en directeur van het Nederlands instituut voor ecologie.

Speed date in de ruimte

woensdag 2 januari 2019, 18:12 uur

Rond deze tijd moet er een 'meet en greet' plaatsvinden op zo'n 6,6 miljard kilometer hiervandaan. Niet eerder gebeurde dat op zo'n afstand. In ieder geval niet met een vaartuig van aarde. De ontmoeting is namelijk tussen het NASA-ruimtevaartuig New Horizons en de dwergplaneet Ultima Thule. Wij praten erover met Pieter Visser, hoogleraar Astrodynamica en Ruimtemissies aan de TU Delft.

Close-up foto's in de maak van het verste object ooit: Ultima Thule

woensdag 2 januari 2019, 18:11 uur

Als alles goed gaat dan hebben we binnen een etmaal de eerste foto's van het verste object dat ooit van dichtbij is gefotografeerd. NASA's ruimtesonde New Horizons vliegt morgenochtend rond half zeven Nederlandse tijd langs Ultima Thule. Ultima Thule behoort tot de Kuipergordel: de band van ijsachtige mini-planeetjes en enorme rotsblokken die nóg verder van de zon af staan dan onze verste planeet Neptunus. Wij praten erover met Daphne Stam, planeetonderzoeker aan de Technische Universiteit Delft.

Betere IVF veel relevanter dan genetisch gemanipuleerde baby's

woensdag 2 januari 2019, 18:11 uur

Gekloonde aapjes, muizenbaby's met twee biologische moeders en de genetisch gemanipuleerde baby's van vorige maand... 2018 was een interessant jaar voor de voortplantingsgeneeskunde. Hoe gaan we nu verder in 2019? En hoe verhouden die opzienbarende experimenten zich tot de kern van het vakgebied? Wij spreken erover met Sjoerd Repping op zijn laatste dag als hoogleraar voortplantingsbiologie aan het Amsterdam UMC.

Wat brengt de wetenschap ons in 2019?

woensdag 2 januari 2019, 07:00 uur

Het is net 2019, een jaar vol nieuwe ontdekking en kansen, zeker in de wetenschap natuurlijk. Wat kunnen we het komende jaar verwachten? We praten erover met Bouwe van Straten, wetenschapsjournalist bij de NTR.

Een wetenschappelijke kerst op Antarctica

maandag 31 december 2018, 07:00 uur

Wakkere Wetenschapper Ella Wesdorp viert deze kerst op het meest zuidelijke puntje van onze wereld. Zij doet onderzoek naar algen en bacteriën, die de basis vormen van de voedselketen. Ze onderzoekt wat de effecten zijn van een virus op deze micro-organismen.

De receptie van de Eerste Wereldoorlog in de Nederlandse bioscopen

zondag 30 december 2018, 07:00 uur

Hoewel de Eerste Wereldoorlog bekend staat als de eerste mediaoorlog in de twintigste eeuw, is er nog weinig bekend over de manier waarop film als nieuws- en propagandamiddel in neutrale landen als Nederland functioneerde. Welke titels waren er in ons land te zien en welke reacties riepen zij op? Dat zijn de centrale vragen in het promotieonderzoek van Klaas de Zwaan, docent filmstudies aan de Universiteit Utrecht.

Column #29 van Hens Zimmerman: Het mysterie van donkere materie

zaterdag 29 december 2018, 07:00 uur

Het grootste deel van ons heelal is misschien helemaal niet zichtbaar. Wetenschappers vermoeden dat zo'n twee derde van het heelal bestaat uit donkere materie. Columnist Hens Zimmerman legt uit waaruit die donkere materie zou bestaan en waarom we die nodig hebben om te verklaren hoe sterrenstelsels zich gedragen.

Kindervragen: Waarom begon het heelal met de oerknal?

vrijdag 28 december 2018, 17:32 uur

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Coen (8) uit Leersum heeft vandaag de eer om de laatste kindervraag van deze reeks (en het jaar) af te sluiten. Hij had in zijn boeken gelezen dat het heelal met de oerknal begon. Maar hoe weten we dat eigenlijk zeker? We vragen het aan Stefan Vandoren, theoretisch fysicus aan de Universiteit Utrecht.

Zo overleeft je kerstboom de kerst

vrijdag 28 december 2018, 07:00 uur

De kerstboom die op dit moment prachtig opgetuigd in jouw huis staat, die staat er waarschijnlijk al meer dan twee weken. En als je dan zoveel moeite hebt gedaan om dat boompje drie trappen op te zeulen, wil je toch eigenlijk ook wel dat je spar het na kerst nog even uithoudt. Hoe zorg je ervoor dat jouw kerstboom zo lang mogelijk mooi blijft? Joop Spijker, specialist in groenbeheer aan de Wageningen Universiteit, geeft je tips and tricks.

Kindervragen: Kan een kwal ons onsterfelijk maken?

donderdag 27 december 2018, 18:36 uur

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Vandaag is het de beurt aan Juan Tristan (11), een jongetje uit Heukelum dat nu al weet dat hij heel graag wetenschapper wil worden. Hij had gelezen dat de kwallensoort Turritopsis dohrnii zichzelf vanuit een volwassen toestand terug jong kan maken en dat dit dier daardoor onsterfelijk is. Zouden wij dat ook kunnen met een beetje genen van deze kwal? We vragen het aan Han Brunner, humaan geneticus aan het Radboud UMC en de Universiteit Maastricht.

Biologische Lariekoek: kwispelende honden zijn blij je te zien

donderdag 27 december 2018, 07:00 uur

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek 'Plassen over Kwallenbeten'. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Kindervragen: Waarom zijn oosterse draken goed en westerse draken slecht?

woensdag 26 december 2018, 20:15 uur

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Vandaag krijgen we bezoek van Yke (10), een zeer nieuwsgierige jongen uit Alkmaar. Yke weet al veel van draken af, maar één ding is voor hem nog een mysterie: Waarom wij in het westen draken als slechte wezens zien, terwijl ze in landen als China schijnbaar juist als goede wezens worden bekeken. Het antwoord horen we van kunsthistoricus Sanne Frequin (Universiteit van Amsterdam en op twitter bekend onder de naam @_a_tomb_a_day), die een grote fascinatie voor griezelige dingen uit de middeleeuwen heeft.

Kerst column van Hens Zimmerman: De ster

woensdag 26 december 2018, 07:00 uur

Deze week een extra column in deze podcast van onze ruimtefan Hens Zimmerman. En geheel in kerststijl. In deze aflevering gaat Hens op zoek naar de zin en de onzin van de ster van Betlehem, de kerstster.

Kindervragen: Waar komt de taal vandaan?

dinsdag 25 december 2018, 20:43 uur

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Vandaag is het de beurt aan Valerie (10) uit Odijk. Zij vraagt zich af waar de taal vandaan komt. En dat is voor kinderen een belangrijke vraag, want ze kwam het meeste terug in al de inzendingen die we kregen. Het antwoord krijgen we van computationeel taalkundige Jelle Zuidema (Universiteit van Amsterdam).

Wat doet de visserij met de bodem van de Noordzee?

dinsdag 25 december 2018, 07:00 uur

Vissers weten precies waar ze heen moeten varen om zo veel mogelijk vis van een bepaalde soort te vangen. Daar kunnen wetenschappers nog wat van leren. Dat dacht waarschijnlijk ook marien-bioloog Karin van der Reijden. Voor haar net gepubliceerde onderzoek keek ze waar vissers op de Noordzee het vaakst en het meest vissen en wat dit doet met het Noordzeebodem.

Kindervragen: Hebben mensen die hetzelfde eten ook dezelfde poep?

maandag 24 december 2018, 16:53 uur

Nadat we in de zomer wetenschappers met veel plezier hebben laten vertellen welke vragen ze ooit in hun leven van een kind kregen, is het nu de beurt aan de kinderen zelf. Begin december konden ze hun eigen vragen aan Nieuws en Co opsturen. Deze week zullen we er vijf aan bod laten komen. We beginnen met Noa (12) uit Steenwijk. Zij vroeg zich tijdens het eten af of iedereen van haar familie uiteindelijk ook dezelfde poep zal krijgen. Dat is nog niet zo slecht bedacht, want iedereen aan tafel eet natuurlijk hetzelfde. Het antwoord krijgen we van Clara Belzer. Zij is microbioloog aan de Universiteit Wageningen en ze doet heel veel onderzoek naar poep. En ze heeft daar ook een hele goede reden voor.

Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: Snelkookpan

maandag 24 december 2018, 07:00 uur

Het is 1815 en zeer koud in Haarlem. Maar in de gaarkeukens worden de arme bewoners voorzien van voedzame, goedkope soep. Een soep gemaakt van gort, rapen en uitgekookte runderbeenderen. Voor de bereiding van deze soep was een hogedrukketel nodig, maar de huidige ontwerpen bleken niet veilig. De eerste directeur van het Teylers Museum, Martinus van Marum, ontfermde zich over het probleem en wist een veilige versie te ontwerpen. Met groot succes. In gaarkeukens over het hele land werd zijn ontwerp gebruikt voor de oeconomische soep. Verslaggever Mirre van der Vegte samen met hoofdconservator Wetenschap bij het museum Trienke van der Spek, dook in de depots van het Teylers Museum. Op zoek naar voorwerpen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis van de wetenschap.

Biologische Lariekoek: Spinazie bevat extreem veel ijzer

zondag 23 december 2018, 07:00 uur

In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

Column #28 van Hens Zimmerman: Een ruimtelijke paradox

zaterdag 22 december 2018, 07:00 uur

Spacegeek Hens Zimmerman behandeld in deze column een schijnbare tegenstelling. Kunnen we ons echt verplaatsen in de ruimte? Of is dat maar een illusie? Schrijf mee, let goed op en probeer het raadsel te ontrafelen.

Zo lieten dino's hun pootafdrukken al 100 miljoen jaar achter

vrijdag 21 december 2018, 18:39 uur

Het is erg mooi nieuws uit de dino-wereld. Wetenschappers hebben in het zuid-oosten van Engeland (East-Sussex) tientallen gedetailleerde voe..euh pootafdrukken gevonden van verschillende dinosauriërs. Bij sommige pootafdrukken kun je er de afdruk van de schubben zelfs nog in zien. En dat is natuurlijk erg fascinerend, aangezien de afdrukken al meer dan honderd miljoen jaar oud zijn. Hoe uniek is deze vondst? Wat kunnen we er uit afleiden? En hoe komt het dat we deze dino-sporen vandaag nog kunnen zien ondanks die miljoenen jaren? We vragen het aan Anne Schulp, paleontoloog bij het Naturalis Biodiversity Center, die overigens eerder ook al zelf pootafdrukken van dino's heeft gevonden.

Wat doet antibiotica met ons afweersysteem?

vrijdag 21 december 2018, 07:00 uur

De Wakkere Wetenschapper van vannacht, Sanne de Jong, doet onderzoek in Stanford. Steeds vaker gebruiken we een antibiotica kuurtje, maar hoe gaat ons lichaam hier eigenlijk mee om?

Polyoxybenzylmethylenglycolanhydride!!!

donderdag 20 december 2018, 22:15 uur

Liefhebbers van de originele Mary Poppins-film herkennen het musicalnummer Supercalifragilisticexpialidocious vast. Het woord zelf betekent zo iets als 'mega-fantastisch', maar in werkelijkheid is het natuurlijk een verzinsel dat speciaal voor de film bedacht is. Met het verschijnen van de nieuwste Marry Poppins-film maakte het bekende Amerikaanse YouTube-kanaal 'Screenjunkies' (voornamelijk bekend omwille van hun Honest Trailers) daarom een parodie op het nummer. Daarin is het woord Polyoxybenzylmethylenglycolanhydride. En het leuke is dat dit keer wél een bestaand woord is, én er iemand zelfs multimiljardair mee is geworden. Bert Weckhuizen, hoogleraar anorganische chemie en katalyse aan de Universiteit van Utrecht, legt voor ons uit wat het woord betekent. Tegelijkertijd vertelt hij dat er een zeer goede reden bestaat voor het gebruik van ogenschijnlijk (of soms gewoon terecht) moeilijke chemische woorden. Indien je trouwens dacht dat Polyoxybenzylmethylenglycolanhydride al het ergste woord was, heb je nog geen kennis gemaakt met Titine, een eiwit dat in onze spieren zit. Het scheikundige woord hiervoor neemt één tot drie uur van je tijd in beslag voor je het helemaal uitgesproken hebt. Sommigen beschouwen het dan ook als het langste woord in de Engelse taal.

Basisschoolleerlingen maken ruimtereis met André Kuipers

donderdag 20 december 2018, 14:48 uur

Op het Mediapark is zojuist de SpaceBUZZ onthuld. Dat is een model van een raket waarmee je virtueel de ruimte in kunt. De raket is onderdeel van een nieuw project voor basisschoolleerlingen. Doel daarvan is om kinderen te laten zie hoe mooi én hoe kwetsbaar de aarde is. Marc-Robin Visscher vloog mee.

Eten uit de Beerput

donderdag 20 december 2018, 11:20 uur

Bio-archeoloog Merit Hondelink onderzoekt toiletten uit de 18de en 19de eeuw. In de beerput zoekt ze naar etensresten om te weten te komen wat de mensen vroeger aten. Om alle etensresten te kunnen herkennen, kookt Merit Hondelink zelf de gerechten uit deze tijd na. Deze oude recepten zijn te horen in de podcast PoDgront.

Waar we heen gaan? Jelle zal wel zien

woensdag 19 december 2018, 11:50 uur

Elke week geven we het podium aan een jonge wetenschapper die na jaren eindelijk klaar is met een promotieonderzoek. Deze week is historicus Jonne Harmsma bij ons. Hij schreef een biografie over oud-politicus Jelle Zijlstra. De titel van zijn promotieonderzoek 'Jelle zal wel zien' heeft hij te danken aan het nummer van cabaretier Wim Kan uit 1966.

Nature's 10: erkenning voor de man die open access moet forceren

dinsdag 18 december 2018, 23:33 uur

Wetenschappelijke artikelen die met publiek geld zijn betaald, moeten voor iedereen gratis toegankelijk zijn. Dat is het idee achter 'open access'. Maar in de praktijk zitten nog veel artikelen achter een betaalmuur. Robert-Jan Smits moest als speciaal gezant bij de Europese Commissie een doorbraak forceren richting open access. En vandaag staat hij vanwege zijn werkt op dat gebied in 'Nature's 10': de jaarlijkse lijst van mensen die veel invloed hebben op de wetenschap.

Waarom de Chinezen zo lang onderweg zijn naar het maanoppervlak

dinsdag 18 december 2018, 23:11 uur

Anderhalve week geleden lanceerde de Chinese ruimtevaartorganisatie een sonde die op de achterkant van de maan moet landen: dáár waar nog nooit iets of iemand is geland. Waarom is die sonde zo lang onderweg? En hoe gaat het met de Nederlandse antennes die op de communicatie-satelliet zitten? Vlak na de lancering vertrok astrofysicus Marc Klein Wolt van het Radboud Radio Lab naar China omdat hij die antennes zo snel mogelijk aan wil laten zetten. Hij praat ons bij over de vorderingen.

Waarom Saqqara nog nieuwe Oud-Egyptische schatten in petto heeft

maandag 17 december 2018, 19:56 uur

De ontdekking van een meer dan vierduizend jaar oude grafkapel van een hogepriester in Saqarra (Egypte) was afgelopen weekend groot nieuws. Op de hiëroglyfen in de kamer staat dat de man, genaamd Wahtye, inspecteur van de 'heilige boot' was. Dat betekent dat hij als taak had om met behulp van rituelen en offers ervoor te zorgen dat de goden in de hemel (of de ziel van overledenen) op een veilige manier per boot in de hemel konden varen (en niet ten prooi vielen aan bijvoorbeeld de slangendemon Apepi), zodat de orde op hemel en aarde bleef bestaan. De graftombe zal verder worden onderzocht, want een aantal schachten leiden misschien naar een grafkamer. Het is niet de eerste, en ook niet de laatste keer, dat er een graf gevonden zal worden gevonden in Saqqara. Het gebied deed meer dan 3000(!) jaar dienst als grafveld, voornamelijk voor niet-royalistische begravingen. Al 200 jaar zijn er opgravingen in het gebied, en bijna elk jaar valt er wel iets nieuws te ontdekken. Niet ver van de ontdekte graftombe zijn ook Nederlandse archeologen regelmatig bezig. Verslaggever Jeroen de Jager leert in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden dat ook zij komend voorjaar met nieuws uit het gebied zullen komen. Hij spreekt er met Egyptoloog Lara Weiss, de curator van de Egyptische collectie van het museum.

Maakt tweetaligheid je slimmer?

zondag 16 december 2018, 07:00 uur

Krijgen kinderen die naast hun moedertaal ook Spaans OF Chinees leren, een beter geheugen? Of kunnen zij hun aandacht beter verdelen? Naar tweetaligheid wordt tegenwoordig steeds meer onderzoek gedaan en de conclusies lopen uiteen. Presentator Rob Bruins Slot belt met San Francisco, waar taalwetenschapper Olga Kepinska onderzoek doet naar de invloed van tweetaligheid op je brein.

Column #27 van Hens Zimmerman: Kunstmatige intelligentie in de ruimte

zaterdag 15 december 2018, 07:00 uur

Nu al kan kunstmatige intelligentie ons helpen bij het herkennen van afbeeldingen. Dat gebeurt met behulp van deep learning. Is deze techniek ook nuttig voor het besturen van ruimteschepen? Hens Zimmerman onderzoekt deze vraag met de hulp van Alexa, de intelligente Amazon-computer.

Plattere vorm mensenschedel gelinkt aan Neanderthaler-genen

vrijdag 14 december 2018, 19:13 uur

De moderne mens (en meer bepaald mensen uit het Westen en Azië) draagt een aantal genen van de Neanderthaler met zich mee, doordat onze verre voorouders zich van tijd tot tijd met de Neanderthaler voortplantten. Nieuw onderzoek uit Current Biology vindt nu sterke statistische verbanden dat een aantal van die Neanderthaler-genen bij sommige mensen nog altijd de vorm van de schedel mee bepalen. Het is de eerste keer dat er een genetische link wordt vastgesteld tussen de Neanderthaler-genen die we dragen en de manier waarop de vorm van ons brein wordt bepaald. De schedel van de moderne mens is bolvormig en staat in fel contrast met de schedel van de Neanderthaler, die erg rugby-vormig is. Door de genen van duizenden proefpersonen te analyseren en deze te vergelijken met de scans van hun schedel, vonden de onderzoekers dat sommige mensen met bepaalde Neanderthaler-genen ook vaak een ietsjes plattere schedel hebben. Aan de resultaten zijn geen gevolgen inzake gezondheid, karakter en intelligentie te verbinden. Het onderzoek is wel speciaal omdat de Neanderthaler-schedel (in tegenstelling tot genetisch dubieuze claims over rood haar of bepaalde ziekten), een van de weinige aanwijzingen vormt over hoe Neanderthalers in elkaar zaten. Het onderzoek werd geleid door onderzoekers van het Max Planck Instituut, en ondersteund door het Radboud UMC, en de Universiteit van Maastricht. Een van de onderzoekers die mee werkte is Han Brunner, hoogleraar humane genetica bij het Radboud UMC en de Universiteit van Maastricht. We vragen hem naar de betekenis van dit onderzoek.

Nubië: Land van de zwarte Farao’s

vrijdag 14 december 2018, 07:00 uur

Ze bouwden meer piramides dan de oude Egyptenaren, stichtten een van de oudste koninkrijken van Afrika, schreven in een schrift dat door niemand ontcijferd kan worden en heersten over een rijk van de zuid oevers van de Nijl tot de grenzen van het huidige Libanon. Toch hebben weinig mensen van dit volk gehoord: De Nubiërs. Aanstaande zondag opent in het Drents museum de tentoonstelling: Nubië, Land van de zwarte Farao’s. Daar maak je kennis met het bijzondere volk dat tussen 2400 voor Christus tot 350 jaar na Christus leefde in wat nu Noord Sudan is. We belden de directeur van het Drents museum, Harry Tupan.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1