appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afbeelding

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

De Wereldgezondheidsorganisatie WHO wil de zogeheten transvetten binnen vijf jaar de wereld uit hebben. Dat zijn de slechte vetten die bijvoorbeeld in patat, koekjes en chips zitten. De organisatie schat namelijk dat er jaarlijks meer dan een half miljoen mensen sterven aan hart- en vaatziekten als gevolg van het eten van die transvetten. Hoeveel transvetten eten we in Nederland? En hoe vind je ze op de etiketten? Wij praten erover met Astrid Postma-Smeets, expert voeding en gezondheid bij het Voedingscentrum.

Hoe combineer je de eindexamens én de Ramadan?

maandag 14 mei 2018, 16:00 uur

Vandaag starten de eindexamens op de middelbare school én de dertig dagen durende Ramadan begint ook nog eens deze week. Kun je dat als moslimleerling wel combineren zonder dat je punten eronder lijden? Mustapha Esatik, docent geschiedenis aan het Anna van Rijncollege in Nieuwegein, maakt zich zorgen over de invloed die het vasten mogelijk heeft op de prestaties van een aantal van zijn leerlingen. Verslaggever Marc Hamer bezocht zijn school.Daarnaast vragen we aan Maurits Berger (Hoogleraar Islam en het Westen aan de Universiteit Leiden) of moslimjongeren zowel in Nederland als in de wereld wel verplicht zijn om in deze situatie aan de Ramadan deel te nemen.

Natuurmonumenten luidt de noodklok over de ernstige afname van het aantal insecten. Na een onderzoek in Duitsland waar een afname van 75 procent uitkwam, wilde de vereniging weten of het ook in Nederland zo slecht gesteld is. Onderzoekers analyseerden de gegevens van twee natuurgebieden waar jarenlang insecten zijn geteld. Ze concluderen dat het aantal insecten ook daar ernstig is afgenomen. Jeroen de Jager ging kijken bij de meetopstelling in Dwingelderveld.Wetenschappers zijn het onderling niet eens over hoe slecht het precies met insecten gaat. Maar dát het slecht gaat en dat er meer systematisch onderzoek nodig is, staat buiten kijf. Naar aanleiding van dit onderzoek heeft Groen Links een spoeddebat aangevraagd met minister Schouten.

In Rotterdam vindt deze dagen een groot internationaal congres plaats over autisme. En daar is speciale aandacht voor autisme bij volwassenen en manieren waarop mensen hun autisme camoufleren. Soms ten koste van zichzelf.Wij praten erover met de voorzitter en medeorganisator van het congres Hilde Geurts. Zij is hoogleraar klinische neuropsychologie aan de Universiteit van Amsterdam en bijzonder hoogleraar autisme via de stichting Leo Kannerhuis.

Onderzoekers van de universiteit Eindhoven hebben samen met Europese onderzoekers een belangrijke stap gezet in het ontwikkelen van hartkleppen met lichaamseigen cellen. Aan de hand van een nieuw wiskundig model, konden ze de hartkleppen op zo'n manier aanpassen dat ze al veel langer meegaan dan de biomechanische hartkleppen die eerder werden ontwikkeld. En bij 9 van de 11 schapen waarop ze de hartkleppen toepasten bleken de kleppen het na een jaar nog te doen.Met bio-mechanicus Frank Baaijens (TU Eindhoven), een van de betrokken onderzoekers, praten we over het belang van deze ontwikkeling.

Onderzoek naar migraine bij Nederlandse vrouwen

woensdag 9 mei 2018, 16:00 uur

Kotsend van de hoofdpijn in bed liggen. Geen licht of geluid kunnen verdragen… Mensen die migraine hebben lijden daar vaak flink onder. En vrouwen meer dan mannen. Waarschijnlijk is het een combinatie van factoren die de aanvallen precies uitlokken, maar het lijkt erop dat vrouwelijke geslachtshormonen een niet te onderschatten rol spelen. Wetenschappers van het Erasmus medisch centrum en het Leids Universitair Medisch Centrum starten daarom een onderzoek om uit te pluizen hoe dat zit. En ze hopen er uiteindelijk een preventief medicijn voor te vinden. We praten over dit initiatief met Gisela Terwindt, neuroloog en hoofd van de hoofdpijn-polikliniek van het Leids universitair medisch centrum.Mensen die interesse hebben om met het onderzoek mee te doen, kunnen via de volgende link meer details vinden.Meer info over migraine en het komende onderzoek kun je trouwens ook morgen (donderdag) zien in het wetenschapsprogramma Focus, om 21.25 op NPO 2.

Het zijn ideeën die je regelmatig in tijdschriften en populaire (evolutionaire) psychologie-boeken leest. De hormoonschommelingen die een vrouw tijdens haar menstruatiecyclus ervaart beïnvloeden of ze de ene keer op een macho, en de andere keer op een meer zorgzame man valt. En nog erger: het slikken van of het stoppen met de pil kan er voor zorgen dat je je buddy opeens niet meer aantrekkelijk vindt.Het idee dat hormonen of de pil soms invloed kunnen uitoefenen op het lichaam van een vrouw is aannemelijk. Maar in deze specifieke gevallen hoef je je geen zorgen te maken. Ten eerste zijn beide beweringen niet alleen omstreden in de psychologie. Ten tweede heeft een nieuwe en zeer grote studie uit Psychological Science geen bewijs gevonden voor zowel de invloed van hormoonschommelingen als de pil op de partnerkeuze. Die studie was nodig omdat het onderzoek naar vrouwelijke hormonen en de pil zeer jong is en regelmatig beperkingen kende. Ook gebeurde het regelmatig dat media onderzoek uit hun verband haalden en zo onnodig paniek veroorzaakten. We praten erover met neurowetenschapper Estrella Montoya (Universiteit Utrecht). Ook zij onderzoekt de invloed van de pil en hormonen op het gedrag en welzijn van vrouwen.

Als je in de 17de eeuw van goede komaf was, dan was de kans groot dat je van Anne Maria van Schurman had gehoord. Van Schurman was een zeer geleerde vrouw die omwille van haar kennis een groot fenomeen was in de Europese high society. Ze sprak veertien talen (waaronder Ethiopisch en Arabisch), en was in tal van disciplines thuis. En niet Aletta Jacobs (19de-20ste eeuw), maar Van Schurman was de eerste vrouw in Nederland en Europa die aan een universiteit les mocht volgen. Dat gebeurde aan de Universiteit Utrecht, weliswaar met een doek voor haar zitplaats.Onderzoekers van de Universiteit Utrecht hebben voor het eerst een overzicht gemaakt van meer dan 290 brieven die ze naar anderen schreef. Daardoor hopen ze een gedetailleerder beeld te krijgen van haar persoon. We praten er over met projectleider Dirk Van Miert. Volgens Van Miert vond Van Schurman het fijner om als geleerde bekend te staan dan als geleerde vrouw.

NASA-zoektocht naar 'marsbevingen' begint

vrijdag 4 mei 2018, 16:00 uur

Morgen om 13 uur onze tijd start NASA de Insight Mars Mission. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie lanceert dan een Atlas V-raket naar Mars. En die raket zit een lander die gaat onderzoeken hoe de bodem en de kern van de rode planeet er uit zien. Indien alles goed gaat zal het de eerste keer in de geschiedenis zijn dat er onderzoek in de bodem van een andere planeet gebeurt.Een van de grote uitdagingen zal het detecteren van 'marsbevingen' zijn. Bevingen dus, maar dan op Mars. Hoewel de rode planeet geen schuivende aardplaten kent zoals de aarde, vermoeden wetenschappers dat er op Mars toch bevingen voorkomen.Nieuws en Co vraagt aan experimenteel petroloog Edgar Steenstra (Vrije Universiteit Amsterdam) hoe realistisch 'Marsbevingen' zijn en wat mogelijk nog ontdekt zal worden.De lancering van de Atlas V-raket kun je live volgen via deze link.

Wat doen we nu met de kunstmatige mini-embryo's?

donderdag 3 mei 2018, 16:00 uur

Nederlandse onderzoekers zijn er in geslaagd om bij muizen kunstmatige mini-embryo's te maken. Hoewel ze voorlopig niet volledig levensvatbaar zijn, nestelen ze zich al wel in de baarmoeder wanneer je ze daarin brengt. En eveneens bijzonder: de mini-embryo's zijn met behulp van stamcellen in elkaar 'geknutseld'. Deze stamcellen kun je vele malen kopiëren. Het is dus een belangrijke doorbraak die de deur opent naar fascinerende wetenschappelijke ontwikkelingen. Van het ontwikkelen van medische toepassingen om zwangerschapsproblemen te verhelpen, tot (mogelijk) de meest efficiënte manier van klonen. Daarmee bestaat de vraag naar wat we met deze nieuwe techniek willen doen. Want naast de vele ethische vragen is er ook het huidige nationale verbod op onderzoek met menselijke embryo's. En dat laatste is voor veel medische wetenschappers al een tijd een doorn in het oog. Een nieuw onderzoek van onder meer Maastricht University en het Hubrecht Instituut gaat de ethische en wettelijke dilemma's rondom de kunstmatige mini-embryo's in kaart brengen. We spreken met projectleider en hoogleraar biomedische ethiek Guido de Wert (University Maastricht). Volgens hem is het nu al duidelijk dat de huidige wetgeving enorme beperkingen stelt aan belangrijk medisch wetenschappelijk onderzoek in Nederland.

Om meer hernieuwbare energie op te wekken bouwt Nederland verschillende windparken op de Noordzee tot in het jaar 2050. Enerzijds kan er op lange termijn rond die windmolens een grote biodiversiteit ontstaan. Maar anderzijds is de aanleg van die molens momenteel zo luidruchtig dat het zeeleven er mogelijk ernstig door beschadigd wordt. Geluid plant zich in water immers beter voort dan in de lucht. In de troebele Noordzee is voor vele zeedieren het gehoor het allerbelangrijkste zintuig. En naast de aanleg van windmolens is er ook het lawaai dat afkomstig is van grote tankers, seismologisch onderzoek, of gecontroleerde ontploffingen van bommen uit de Tweede Wereldoorlog.Het wetenschapsprogramma Focus onderzocht hoe al dat lawaai het zeeleven kan beschadigen. Dierenpatholoog Lonneke Ijsseldijk onderzoekt onder meer het welzijn van bruinvissen in de Noordzee. We vragen aan haar om een inschatting van de huidige situatie.

We beseffen het niet altijd, maar Nederland is een land met een enorm grote rijkdom aan vogels. En bij elke vogelsoort hoort ook altijd minstens een fascinerend verhaal. Bioloog en Vogelbescherming-vogelaar Camilla Dreef schreef daarom het boek Kwie Kwie Kwie Kwie Kwie. Geen stoffige encyclopedie waar elke vogel met droog met een Latijnse naam beschreven staat. Wel een fris en mooi geïllustreerd boek dat zowel jong als oud kunnen lezen.Samen met de jonge vogelaar bespreken we een aantal prachtige vogels die je zo maar in Nederland kunt vinden.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1