appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

Cookies, persoonsgegevens bij bedrijven, verborgen camera's… Terwijl wij ons druk maken over onze privacy op aarde, doorbreken satellieten alle privacymuren. Zonder dat wij het door hebben.

Het aantal satellieten stijgt explosief en je kan waar en wanneer je maar wilt data opvragen over waar je buurman uithangt. Hens Zimmerman maakt een analyse over privacy in de ruimte in een nieuwe aflevering van Zimmerman in Space.

De wereldwijde verontwaardiging over de bosbranden in het Amazonewoud neemt steeds verder toe. Onder andere de Franse president Macron dreigt het landbouwakkoord tussen de EU en Zuid-Amerika op te zeggen. En begin deze maand was er het verontrustende bericht van het Braziliaanse Ruimtevaartorganisatie dat de jaarlijkse ontbossing opnieuw een versnelling hoger gaat.

Hoe ernstig zijn de nieuwsberichten over bosbranden en ontbossingen? En welke waarde heeft het regenwoud (met haar onschatbare rijkdom aan planten en dieren) precies voor de wereld? We vragen het aan Hans ter Steege, hoogleraar in bosdiversiteit en boomeigenschappen aan de Vu Amsterdam en het Naturalis Biodiversity Center. Ter Steege heeft een grote expertise op het gebied van het Amazonewoud.

De WHO is wél bezorgd om microplastics in drinkwater

donderdag 22 augustus 2019, 18:11 uur

'Microplastics in drinkwater vormen geen bedreiging voor de volksgezondheid', 'Microplastics in water niet schadelijk voor de mens, WHO: concentratie microplastics in drinkwater geen bedreiging voor volksgezondheid, 'De Wereldgezondheidsorganisatie WHO is niet bezorgd om microplastics'.

Het zijn een aantal koppen van verschillende nieuwsmedia over het nieuwe rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO over microplastics in drinkwater. Maar zegt de WHO dat eigenlijk wel allemaal? Maakt het zich geen zorgen dat microplastics mogelijk schadelijk zijn voor de mens? Want in haar officiële communicatie roept de Wereldgezondheidsorganisatie juist op om dringend meer onderzoek te doen naar de microplastics en het risico op menselijke blootstelling te vermijden. .

We praten er over met hoogleraar waterkwaliteitsbeheer Bart Koelmans van de Universiteit Wageningen. Koelmans is een van de co-auteurs van het WHO-rapport.

Ki ka koe ki - hoe ontstaat een taal?

donderdag 22 augustus 2019, 10:19 uur

Spreken is zilver, zwijgen is goud… Zo ontdekte verslaggever Mirthe van der Drift dit weekend op het muziekfestival Lowlands. Wetenschappers Martijn Wieling en Gregory Mills gebruiken festivalgangers als proefkonijnen voor een taalexperiment. Kun je jezelf verstaanbaar maken met slechts een paar nietszeggende klanken? Mirthe kijkt toe hoe festivalbezoekers zich overgeven aan de klanken 'ka', 'ki' en 'koe'.

Vier op de tien van de Nederlandse adviezen op sociale media, blogs en forums zijn onbetrouwbaar als het over veilig medicijnengebruik tijdens de zwangerschap gaat. Dat blijkt uit onderzoek van het Radboud UMC in het wetenschappelijke tijdschrift British Journal of Clinical Pharmacology.

Ruud Coolen Van Brakel, de directeur van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik, is niet verrast door het cijfer. Het maakt volgens hem deel uit van een breder probleem waarin mensen hun meningen en ervaringen over medicijnen online zetten. En die is regelmatig verre van betrouwbaar. We vragen aan Van Brakel hoe we als consument aan veilige informatie over medicijnengebruik kunnen komen.

In deze aflevering van Lab Leven krijgen we letterlijk een kijkje in de keuken van Maastricht University. Gedragswetenschapper Remco Havermans onderzoekt daar het menselijke eetgedrag. Want wat gebeurt er eigenlijk in je hoofd als je weer eens een hele reep chocola naar binnen werkt? En waarom kun je als je he-le-maal vol zit van je avondeten toch nog dat bakje tiramisu op? Verslaggever Dorien Rozing van de Universiteit van Nederland zoekt het uit in het smaaklab in, kan ook niet echt anders, bourgondisch Limburg

Sleutelen aan onze genen is nog riskanter dan gedacht

dinsdag 20 augustus 2019, 21:18 uur

Mensen zijn genetisch voor 99 procent identiek aan elkaar. Maar binnen die resterende 1 procent (die mensen wel genetisch van elkaar doet verschillen) zitten minstens 11,544 genen die minstens bij 518 verschillende fysieke of psychologische eigenschappen van de mens betrokken zijn. En 67% van deze enkele genen heeft het potentieel om niet voor één eigenschap, maar wel voor meerdere eigenschappen in te staan. Kortom, sleutel aan één van deze genen voor één eigenschap, en je hebt een grote kans dat je ook andere eigenschappen zult beïnvloeden.

Dit blijkt uit een zeer groot genetisch onderzoek uit het wetenschappelijke tijdschrift Nature Genetics dat de Vrije Universiteit Amsterdam samen met Noorse en Amerikaanse onderzoekers hebben uitgevoerd. Dat deden ze door in een grote databank die ze creëerden bijzonder veel genetische studies met elkaar te vergelijken.

Die complexiteit is allesbehalve goed nieuws voor mensen die hopen dat we dankzij nieuwe technieken makkelijker ziektes zullen kunnen oplossen of voor andere doelen aan het lichaam sleutelen.* We spreken met Tinca Polderman, biologisch psycholoog (VU Amsterdam) en een van de betrokken onderzoekers, over de gevolgen van deze studie.

* Hoewel dat veilig genetisch sleutelen niet voor alle ziektes onmogelijk is.

Het Naturalis Biodiversity Center is momenteel samen met Amerikaanse en Britse collega's in de Amerikaanse staat Wyoming een van de 'belangrijkste dino-vindplaatsen van de laatste decennia' aan het uitgraven. Honderden dinoresten uit het Jura-tijdperk moeten er onder de grond geconcentreerd liggen. En nu blijkt dat de opgravingen die al gedaan zijn (tijdens de zogenaamde Mission Jurassic) inderdaad alle verwachtingen meer dan waar maken. Tal van botten - waaronder die van vier langnekdino's -, voetafdrukken en plantenresten zijn er al gevonden. En daar blijft het niet bij, want de opgravingen zijn nog lang niet gedaan.

We praten met (zeer enthousiast) paleontoloog Anne Schulp (Naturalis Biodiversity Center), die momenteel op de site mee zoekt naar de dinofossielen. Schulp schat de kans reëel in dat Nederland het skelet van een langnekdino mee naar huis mag nemen.

Ben jij tevreden met je geslachtsdeel?

dinsdag 20 augustus 2019, 07:00 uur

Afgelopen weekend was Focus op Lowlands, want het is meer dan zuipen, dansen en keihard meeblèren met je favoriete artiest. Op Lowlands wordt namelijk ook heus wetenschappelijk onderzoek gedaan. Verslaggever Rose Heijnen nam een kijkje bij een onderzoek van de Radboud Universiteit. Zo'n festival mag dan wel seks, drugs en rock & roll zijn, maar hoe tevreden zijn festivalgangers eigenlijk met hun geslachtsdeel?

Als ouder wil je dat kinderen zich goed in hun vel voelen en zichzelf graag zien. Maar je hoort wel eens vaker dat we onze kinderen in deze tijden ook te narcistisch maken. Klopt dat? En we hoe vermijden we dat kinderen dat worden?

In de laatste aflevering van onze driedelige serie over netelige opvoedingskwesties praten we er over met Eddie Brummelman. Brummelman is ontwikkelingspsycholoog en pedagoog aan de Universiteit van Amsterdam, en schrijver van het boek Bewonder Mij.

Volgens Brummelman heeft elk kind een gezonde dosis zelfwaardering nodig, maar wordt het pas gevaarlijk als je als ouder je kind uitvoerig op een voetstuk zet en het gevoel geeft dat ze beter zijn of moeten zijn dan andere kinderen. En niet alleen de omgeving, maar ook het kind zelf kan er in hoge mate onder lijden.

Het heelal is gigantisch, geen wonder dat de trouwe fans van de column van onze huiskosmonaut zich afvragen hoe je dingen meet in de ruimte. Deze week vertelt Hens waarom centimeters en kilometers in de ruimte niet genoeg zijn en welke meeteenheid astronauten en sterrenkundigen dan wel gebruiken.

Zoon- of dochterlief wil het vaak niet van de mama of de papa horen. Maar ouders willen ook graag dat kinderen op het gebied van liefde, relaties en lichamelijk welbevinden op hun pootjes terechtkomen. Hoe pak je dat het beste aan? Zeker in een tijd waarin alles beschikbaar lijkt te zijn via sociale media en internet, en jongeren zich tegelijkertijd onzeker kunnen voelen over hun eigen lichaam en steeds later voor het eerst seks hebben.

We vragen het aan Yuri Ohlrichs, consultant en seksuoloog bij het Nederlands kenniscentrum voor seksualiteit Rutgers.

Opvoedingskwesties: als je kind opeens aangehouden wordt

woensdag 14 augustus 2019, 23:18 uur

We waren sowieso van plan om vandaag een driedelige miniserie te beginnen waarbij we deskundigen bevragen hoe je als ouder om kunt gaan met netelige opvoedingskwesties. En toen was er vannacht het bericht van de Telegraaf: de 15 jarige zoon van de burgemeester van Amsterdam Halsema is vorige maand aangehouden door de politie. De Telegraaf spreekt van een inbraak, maar volgens de advocaat van de minderjarige jongen ging het om 'verboden kwajongenswerk.
Femke Halsema is naast burgemeester, natuurlijk ook ouder. En ze is niet de enige die te maken heeft met een kind dat dit soort dingen uitspookt. Hoe reageer je dan als ouder het beste wanneer je zoon of dochter met politie en justitie in aanraking komt? We vragen het aan Peter van der Laan, bijzonder hoogleraar reclassering van jongeren aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.
Van der Laan wijst erop dat verreweg de meeste jongeren die met de politie in aanraking komen niet de criminelen van morgen worden, dankzij de politie en (vooral) de ouders die de jongere corrigeren.

Nieuwe wespen- en keversoort ontdekt in het Vondelpark

woensdag 14 augustus 2019, 16:41 uur

"Een van de nieuwe ontdekkingen is dat er behoorlijk veel soorten in het Vondelpark zitten."

Een groep wetenschappers ging afgelopen zomer het Vondelpark in, op zoek naar nieuwe diersoorten in de stad. Dat zorgde in het O2-laboratorium aan de Vrije Universiteit in Amsterdam voor verrassende resultaten!

Verslaggever Rens Turk sprak met onderzoeker Joris Koene.

Lab Leven #7: het eyetrackinglab

woensdag 14 augustus 2019, 07:00 uur

In de zevende aflevering van de podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing het eyetrackinglab van de Open Universiteit. Of nou ja, bezoeken...
Het eyetrackinglab is niet zomaar een lab, het past op je neus en de experimenten vinden plaats in een klas vol pubers. Hoe dat zit? Je hoort het van Dorien Rozing van de Universiteit van Nederland.

Methylphenidate (dat onder meer in Ritalin zit) is een veel gebruikt stofje dat als medicatie dient voor kinderen met ADHD. Een nieuw experiment van het Amsterdam UMC bij Nederlandse jongens en volwassen mannen met ADHD laat zien dat het stofje de ontwikkeling van het brein van jongens met ADHD beïnvloedt. De jongens die het middel namen ontwikkelden een hogere dichtheid in zogenaamde witte materie in de hersenen in vergelijking met jongens met ADHD die een placebo (nepmedicijn) namen. Bij volwassenen trad het effect niet op. Witte materie zorgt voor de overdracht van signalen in het brein en speelt een belangrijke rol in het aanleren van zaken.

Het onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Radiology, ligt in lijn met eerdere studies over het effect van methylphenidate op de witte materie in de hersenen van jonge kinderen. We spreken hoofdonderzoeker Liesbeth Reneman, (hoogleraar neuroradiologie aan het Amsterdam UMC) over de implicaties van de studie.

"Dat stofdeeltje gaat met zo'n enorme snelheid door de dampkring, in dit geval 60 kilometer per seconde. Dat deeltje begint te wrijven met de moleculen van de atmosfeer wat een chemische reactie veroorzaakt en daardoor begint het te gloeien."

Afgelopen en komende nacht zijn vallende sterren aan de hemel te zien. Dit komt door een wolk van stofdeeltjes van de komeet Swift-Tuttle waar de aarde doorheen beweegt.

Arnold Tukkers van de Cosmos Sterrenwacht uit Lattrop in Twente legt uit wat we nou eigenlijk aan de hemel zien.

Als je de Ilias van Homerus leest of de movie Troy ziet, zou je denken dat de oude Grieken uit de Myceense periode hun doden op brandstapels cremeerden. Maar in werkelijkheid was dat een ritueel uit de IJzertijd en begroeven de echte Myceners (die in de Bronstijd leefden) hun doden.

De Griekse overheid heeft bekendgemaakt dat er 2 ongeschonden graftombes zijn gevonden uit die Myceense periode. Meer dan 3000 jaar oud zijn ze. En daar gaan vele harten sneller van kloppen, want de Myceense periode is het begin van de klassieke Griekse cultuur. We vragen aan Josho Brouwers (archeoloog en hoofdredacteur van het internationale tijdschrift Ancient World Magazine) hoe uniek de ontdekking is.

Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet. Het is de gulden regel van het confucianisme, wat jarenlang een ethisch en filosofisch systeem was in Oost-Aziatische landen. Deze week kruipt onze spacegeek Hens Zimmerman in de huid van de confucianist om een vraag van een luisteraar te kunnen beantwoorden.

Kindervragen: Waar komt mijn steen vandaan?

zaterdag 10 augustus 2019, 14:33 uur

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week opnieuw elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken.

Theyl (9) uit Kudelstaart heeft sinds kort een nieuwe hobby: magneetvissen. Bij een vriendje in De Horn had in de rivier de Vecht een magnetisch steentje van bijna 10 centimeter gevonden. Hij vraagt zich af hoe oud het steentje is en waar het vandaan komt. Kortom: is het steentje misschien waardevoller dan we op het eerste gezicht denken? Wat in de Vecht zijn al talloze mooie archeologische schatten gevonden.

Alexander van de Bunt, archeoloog bij het meldpunt Archeologie van het Landschap Erfgoed Utrecht, zocht het voor Theyl uit.

P.S.: Er was verdorie geen tijd meer om het in onze uitzending van #kindervragen te tonen. Maar schattenzoeker Theyl ging uiteindelijk helemaal niet teleurgesteld bij ons vandaan. Want Alexander had een verrassing bij waar Theyl helemaal stil van werd...? Gebruik de volgende link om het filmpje achter de schermen te bekijken. https://twitter.com/Nieuwsenco/status/1160150121247596545?s=20

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week opnieuw elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken.

Eveline uit Heerlen is pas 7 en toch had ze al een slimme vraag waar vele mensen hun hele leven nooit op zijn gekomen. Waarom komt regen altijd als druppeltjes naar beneden. En waarom zit er altijd ruimte tussen die druppeltjes? Anders gezegd: waarom krijg je regen niet als een grote plas water op je hoofd? We vragen het aan iemand die Eveline met het Wegener-Bergeron-Findeisen-proces (wij verzinnen dit niet) bekend zal moeten maken, onze eigen NOS-weerman Gerrit Hiemstra.

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week opnieuw elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken.

De familie van Iskander (10) uit Nijmegen heeft twee mooie konijntjes, Bobby en Billy. Vroeger hadden ze ook een ander konijn. En die begon een nestje te maken, omdat ze voelde dat ze misschien wel zwanger was! Iskander vraagt zich af hoe konijnen eigenlijk weten dat ze nestjes moeten maken. Want de kleintjes zijn er immers nog niet. Het antwoord krijgen we van iemand die enorm veel over konijnen weet: dierdeskundige Karel de Greef van de Universiteit Wageningen.

Insectengif komt ook terecht in voedzame 'luizenpoep'

woensdag 7 augustus 2019, 12:14 uur

Wetenschappers hebben een nieuwe manier ontdekt waarop bepaalde bestrijdingsmiddelen insecten kunnen doden. Het gaat daarbij om zogeheten neonicotinoïden. Misschien heeft u daar weleens over gehoord als het ging over bijensterfte. Wij praten over het onderzoek met Marcel Dicke, hoogleraar entomologie aan de Wageningen Universiteit.

Nieuwe soorten zoeken in het Vondelpark

woensdag 7 augustus 2019, 12:13 uur

Om nieuwe diersoorten te ontdekken hoef je niet naar de Galapagoseilanden of naar Borneo. Evolutiebioloog Menno Schilthuizen denkt dat er zelfs in het drukbezochte Vondelpark in Amsterdam nieuwe diersoorten zijn te ontdekken en zette een expeditie op poten. Nieuwe vogels of zoogdieren hoeven we niet te verwachten, maar de kans op nieuwe sluipwespen of kevertjes is groot. Verslaggever Jeroen de Jager duikt de stadse jungle in en zoekt mee.

Lab Leven #6: het Cleverslab kweekt mini-orgaantjes

woensdag 7 augustus 2019, 07:00 uur

In de zesde aflevering van de podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing het UMC Utrecht waar ze een heus organoïdenlab hebben waar mini-niertjes gekweekt worden.

Kindervragen: Kun je iemand doodkietelen?

dinsdag 6 augustus 2019, 17:38 uur

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week opnieuw elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken.

Robin (8) uit Amsterdam vindt het heel leuk als haar mama of papa haar kietelt. Maar kan je ook letterlijk doodgekieteld worden? Sibe Doosje, klinisch psycholoog aan de Universiteit Utrecht, geeft het antwoord.

Kindervragen: Waar zitten slakken als het warm is?

dinsdag 6 augustus 2019, 14:36 uur

Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week opnieuw elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken.
Benthe (8) uit Almere komt op het paadje naar haar huis veel slakken tegen en dat vindt ze niet zo leuk. Maar als het warm weer is zijn ze er niet. Hoe komt dat? We vragen het aan de voorzitter van de Nederlandse Malacologische vereniging, Anthony van Peursen. Van Peursen houdt juist enorm veel van slakken.

In het Teylers Museum in Haarlem staat een heel bijzonder object dat een volledige zaal in beslag neemt. Het is de gigantische elektriseermachine van Van Marum. Museumdirecteur Martinus van Marum liet de machine in 1784 speciaal bouwen om onderzoek te doen naar een nieuw fenomeen: elektriciteit. En daarmee zette hij onder andere zijn eigen vrouw onder stroom…

Verslaggever Rose Heijnen ging kijken in Haarlem met conservator Trienke van der Spek. De muziek is van Marysia Saras.

De Apollo 10 kan ook wel gezien worden als de generale repetitie voor de Apollo 11, waarmee in juli 1969 de mens voor het eerst in de geschiedenis voet op de maan kreeg. De Snoopy maanlander speelde daarin een belangrijke rol. Lange tijd was de Snoopy buiten beeld, maar 50 jaar later dook hij weer op.

Een nieuwe studie waar het KNMI aan heeft meegewerkt laat zien dat hittegolven zoals vorige week vrijwel onmogelijk zouden zijn geweest in het Nederland van een eeuw geleden. Aan NOS.nl laat KNMI-onderzoeker Geert Jan van Oldenborgh zelfs weten dat, als je de trend (gebaseerd op data uit het verleden van Nederland en andere West-Europese landen) verder doortrekt, Nederland gemiddeld op een hittegolf per jaar in de toekomst zal uitkomen.

Op een warme dag 's avonds blijft de hitte in stedelijk gebied doorgaans extra lang hangen en Nederland heeft nog veel werk voor de boeg om haar huizen, gemeenten en steden zo in te richten dat de warmte zo min als mogelijk door de stenen, beton en asfalt vastgehouden wordt. Hoe kan dat anders?

Verslaggever Maino Remmers trok naar de heetste plek in Delft, de Spoorzone, en sprak er met microklimaatonderzoeker Marjolein Pijpers van Esch (TU Delft). Zij is de initiatiefnemer van een hittebestendig park dat er momenteel gebouwd wordt. We vragen eveneens aan meteoroloog Bert Heusinkveld (Wageningen Universiteit) hoe we onze huizen en wijken beter tegen de hitte kunnen wapenen.

Rekenraadsel zet internetfora in vuur en vlam

vrijdag 2 augustus 2019, 20:42 uur

"Serieus, ga terug naar school", "Je bent het gewoon uit je duim aan het zuigen" "Ik word ziek van jullie allemaal". 'Mijn hoop in de mensheid is verdwenen'.

Op twitter en andere internetfora is er een bijzonder heftige discussie bezig over één enkele kleine rekensom die een paar dagen eerder de wereld in werd getweet. 8: 2(2 + 2) = ? luidt de opgave. Volgens de ene persoon is 16 absoluut de juiste oplossing. De ander beweert dat het echt niet anders dan 1 kan zijn. En zelfs geavanceerde rekenmachines geven een verschillend resultaat.

Wij weten in elk geval zeker dat wiskundewonder Floor Beks uit Grou ons uit de nood kan helpen. Floor won in april voor Nederland een zilveren medaille op de Europese Wiskunde Olympiade voor meisjes.

Stress-serie deel 5: Helpt mindfulness tegen stress?

vrijdag 2 augustus 2019, 17:08 uur

Vakantiestress, droogtestress, opvoedstress... Stress kennen we allemaal en deze week bieden we in Nieuws en Co een nuchtere kijk op het fenomeen. Vandaag onderzoeken we of mindfulness écht helpt tegen stress. We spreken erover met Anne Speckens, hoogleraar psychiatrie en hoofd van het Centrum voor Mindfulness Nijmegen.

Vakantiestress, droogtestress, opvoedstress... Stress kennen we allemaal en deze hele week bieden we in Nieuws en Co een nuchtere kijk op het fenomeen.

Vandaag hebben we het over mensen met de zeldzame ziekte van Addison, die het stresshormoon cortisol niet of nauwelijks aanmaken. En dat klink misschien lekker ontspannen, maar dat is het niet.

Cornelie Andela is psycholoog en onderzoeker bij het Leids Universitair Medisch Centrum en heeft een zelfmanagementsysteem ontwikkeld voor deze mensen.

Vliegstress, keuzestress, opvoedstress. Stress kennen we allemaal. Maar wat ís het nou precies? Deze hele week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan dit fenomeen. Vandaag onderzoeken we hoe we het beste kunnen omgaan met stress bij kinderen. We praten erover met Manon Hillegers, hoogleraar en hoofd van de afdeling kinder- en jeugdpsychiatrie van het Erasmus MC-Sophia.

Lab Leven #5: Quantum Lab

donderdag 1 augustus 2019, 10:16 uur

In de vijfde aflevering van de nieuwe podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing de TU Delft, waar ze werken aan nog veiliger internet.

In deze nieuwe podcastserie laten wetenschappers ons meekijken in het lab waar zij hun onderzoek uitvoeren. Je kan de podcast vinden op de site van Universiteit van Nederland, maar de afleveringen komen ook gewoon 's nachts in Focus voorbij.

Jonge ratten of varkens die een menselijke maag of hart in zich dragen. In Japan heeft de overheid haar ethische richtlijnen over experimenteren met dierenembryo's recentelijk zo aangepast dat het binnenkort hoogstwaarschijnlijk geen fantasie meer is. De Japanse stamcelbioloog Hiromitsu Nakauchi krijgt nu al de toestemming van het expertencomité op het Japanse ministerie van wetenschappen om zulke ratten en muizen geboren te laten worden. De verwachting is dat hij de definitieve politieke goedkeuring in augustus ook zal krijgen. Het zou dan de eerste keer zijn dat dergelijke samengestelde embryo's van dieren en mensen geboren zullen worden.

Stamcelexpert en hoogleraar moleculaire genetica Hans Clevers (Hubrecht Instituut en het UMC Utrecht) heeft moeite met de ethische kant van het verhaal. Tegelijkertijd kent de Japanse bioloog binnen zijn vakgebied een erg goede reputatie en is hij volgens Clevers verre van de typische 'cowboy-wetenschapper'.

Clevers verwacht dat de experimenten met ratten en muizen ook nog niet meteen organen zullen opleveren die we naar de mens kunnen transplanteren. Maar de kans is in deze experimentele fase wel reëel dat de menselijke stamcellen onbedoeld bijdragen aan de ontwikkeling van bijvoorbeeld de hersenen of 'tenen' van de proefdieren.

De Pride en de kerk, gaat dat samen?

woensdag 31 juli 2019, 16:27 uur

De Prideweek in Amsterdam is volop aan de gang. Zo kan je op zondag bijvoorbeeld een roze kerkdienst volgen. Nou kan het zijn dat je denkt; een roze kerkdienst? Christendom en homoseksualiteit gaan toch helemaal niet samen? "Mensen zijn er vaak te weinig bewust van dat LHBT-mensen ook behoorlijk wat te brengen hebben in de kerk," aldus Mariecke van den Berg, Theoloog aan de Universiteit van Utrecht. Ze onderzoekt het publieke debat rond homoseksualiteit en religie. Tijdens deze Prideweek is Van den Berg trots naast christelijk ook lesbienne te zijn.

Hoe voert Nederland oorlog in cyberspace?

woensdag 31 juli 2019, 10:57 uur

Aanvallen uitvoeren met op afstand bestuurbare drones en computersystemen van verdachten hacken. "De aard van oorlogsvoering is aan het veranderen", aldus cyberspecialist Jelle van Haaster. Van Haaster promoveerde op de rol van digitale technieken in moderne oorlogvoering aan de Nederlandse Defensie Academie en de Universiteit van Amsterdam.

Hittestress, opvoedstress, deadlinestress... Stress kennen we allemaal. Helpt mindfulness daar nou tegen? En hoe gaan we het beste om met stress bij kinderen? Deze hele week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan stress.

Vandaag onderzoeken we waar de grens ligt tussen gezonde en ongezonde stress. Christiaan Vinkers is psychiater en stressonderzoeker aan het Amsterdam UMC en vindt dat we niet té bang moeten zijn voor stress.

Vakantiestress, keuzestress, werkstress... Stress kennen we allemaal. Maar wat ís het precies? En is het handig als je lichaam géén stresshormonen aanmaakt? Deze hele week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan stress.

Vandaag spreken we met Liesbeth van Rossum over wat er in je lijf gebeurt als je stress ervaart. Van Rossum is internist-endocrinoloog en hoogleraar obesitas en stress aan het Erasmus Medisch Centrum.

Vakantiestress, keuzestress, werkstress... Stress kennen we allemaal. Maar wat ís het precies? En is het handig als je lichaam géén stresshormonen aanmaakt? Deze hele week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan stress.
Vandaag spreken we met Liesbeth van Rossum over wat er in je lijf gebeurt als je stress ervaart. Van Rossum is internist-endocrinoloog en hoogleraar obesitas en stress aan het Erasmus Medisch Centrum.

Iedereen was de afgelopen dagen in de ban van de Apollo 11 maanlanding. Maar space geek Hens Zimmerman kijkt verder dan onze eigen maan. Hij verdiept zich deze week in een van de 62 manen van Saturnus: maan Enceladus. Als er één plaats in ons zonnestelsel is waar we buitenaards leven kunnen aantreffen is het daar wel.

Dit jaar is er voor het eerst een foto van een zwart gat gemaakt! Zwarte gaten spreken enorm tot de verbeelding. Uit berekeningen wisten astrofysica dat dit space-fenomeen wel moest bestaan, maar voordat de foto bestond bleef het vooral bij speculeren. Astrofysicus Jordy Davelaar komt vertellen over de camera die de foto mogelijk maakte, en zijn VR simulatie van een zwart gat.

Het zat ze niet mee, het TU Delft Solar Boat Team. Twee weken voor de wereldkampioenschappen verloor hun boot een vleugel op het IJsselmeer, en na de eerste race begaven de zonnepanelen het. Hoe heeft hun boot dan toch als eerste de 60 kilometer lange race in Monaco afgelegd? Alexander van Citters en Thore Roepman van de TU Delft leggen het haarfijn uit.

In de vierde aflevering van de podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing het barlab van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Je leest het goed, dit lab is vermomd als jouw favoriete kroeg. Wat daar allemaal onderzocht wordt zoekt Dorien uit in Lab Leven.

In deze nieuwe podcastserie laten wetenschappers ons meekijken in het lab waar zij hun onderzoek uitvoeren. Alle afleveringen zijn te vinden vinden op de site van de Universiteit van Nederland en in onze eigen podcast Focus Wetenschap. Maar ook iedere woensdag te horen in Focus tussen 02:00 en 04:00.

Sterstromen, prachtige stroken van sterren, worden veroorzaakt door verstoringen in de Melkweg... Nu kan zo'n stroom vervolgens weer verstoord worden waardoor er een gat in de stroom ontstaat. Maar hoe dat precies zit is een ingewikkelde kwestie. Onze eigen huiskosmonaut Hens Zimmerman zoekt deze week in zijn column uit hoe zo'n gat in een sterrenstroom ontstaat.

Het kan je haast niet zijn ontgaan: het is deze week vijftig jaar geleden dat de mens voet zette op de maan. Dit jaar, een halve eeuw later, hebben we eindelijk ook de achterkant van de maan bereikt. Een bijzondere prestatie waaraan astrofysicus Marc Klein Wolt een belangrijke bijdrage heeft gedaan. Het Radboud Radio Lab stuurde een meetinstrument mee met een Chinese ruimtemissie. In de studio vertelt Marc over de missies in de vorige eeuw en over zijn eigen bijzondere samenwerking met China.

Je telefoon met een vuurtje opladen? Het kan!

donderdag 18 juli 2019, 07:00 uur

Techdeskundige Tjitze Zijlstra schuift weer aan bij Focus en geeft je toffe tips voor op reis. Zo kun je je telefoon op de camping niet alleen met zonne-energie opladen, maar ook met vuur!

In de derde aflevering van de nieuwe podcastserie Lab Leven bezoekt Dorien Rozing het Human Perfomance Lab van de Vrije Universiteit, om te kijken hoe wetenschappers oplossingen zoeken voor oververhitte sporters. De Olympische Spelen in Tokyo van 2020 beloven namelijk de warmste spelen ooit te worden!

The Sims spelen met Neanderthalers

dinsdag 16 juli 2019, 07:00 uur

Vanwege archeologische opgravingen denken we veel over de neanderthalers te weten. Toch is er nog ontzettend veel onbekend. Archeoloog Fulco Scherjon, opgeleid als software-ontwikkelaar, heeft een simulatie gemaakt waarin hij gesimuleerde neanderthalers observeert. Voor zijn onderzoek bouwde hij deze virtuele wereld waarin hij de Neanderthalers telkens onder andere omstandigheden liet leven... en uitsterven. Het lijkt een beetje op the Sims, maar dan kan hij ze niet zelf besturen.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1