appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afbeelding

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

''Toeval is de buurvrouw van vrije wil en determinisme.''

Toeval bestaat niet. Of toch wel? Er bestaat bij mensen de neiging om verbanden te zien waar die niet bestaan: apofenie, of ook wel een type 1 error. Ook als het om het ontstaan van het heelal gaat zien we allerlei verbanden. Maar hoe groot was de kans op dit heelal waarin u op dit moment deze tekst leest? Microscopisch klein volgens Hens Zimmerman. Dus was het dan slechts een kwestie van afwachten tot dit heelal ontstond? Nee want voor de oerknal was er geen tijd. Of wel. Moeilijk.

Zestien scholen in Nederland zijn deze week dicht. Zo'n 5400 leerlingen missen hierdoor een hele week onderwijs. Leraren gebruiken deze dagen om na te denken over een structurele oplossing voor het lerarentekort. "Het is nu echt crisis. Maar crisis betekent niet alleen gevaar, maar ook een kans."

Maar wat zijn die kansen dan? Met friend of the show en onderwijsexpert Jan Jaap Hubeek en schrijver van het boek Gevormd of vervormd? Een pleidooi voor ander onderwijs Jan Bransen bespreken we het signaal dat de leraren deze week afgeven.

Studenten TU Delft presenteren eenpersoonsvliegtuigje

donderdag 12 december 2019, 17:37 uur

Elektrisch vliegen komt een stapje dichterbij. Studenten van de TU Delft hebben nu een showmodel van een eenpersoons elektrisch vliegtuig dat écht kan vliegen. Team Silverwing, zoals de studenten zich noemen, won eerder de voorrondes en van de 700 teams zijn ze nu nog met vier andere overgebleven. Volgende week gaat hun vliegtuigje op de boot naar Amerika voor de finale van de wedstrijd voor het beste eenpersoonsvliegtuigje, gesponsord door Boeing.
Quint Houwink is hoofd aerodynamica van team Silverwing en vertelt wat er nog moet gebeuren voor het vliegtuigje naar Amerika gaat.

Dean doet mee met dna-onderzoek naar stotteren

dinsdag 10 december 2019, 17:21 uur

Waarom stottert de ene persoon wel en de andere niet? Om daar achter te komen start vandaag een grootschalig onderzoek naar de erfelijkheid van stotteren.

Wij praten erover met onderzoeker Else Eising én met Dean. Bij Dean zit stotteren in de familie en hij mocht als allereerste in een buisje spugen voor het onderzoek.

Iedereen die ouder is dan zeven jaar en die stottert of heeft gestotterd, kan zich vanaf vandaag voor het onderzoek opgeven via www.geneticavanstotteren.nl.

Het onderzoek is een samenwerking tussen het Max Planck instituut voor psycholinguïstiek en het Erasmus Medisch Centrum.

Deze week neemt onze huiskosmonaut Hens Zimmerman je weer mee op ruimte-expeditie. De eindbestemming? Titan: met een doorsnede van 5149 km de grootste maan van Saturnus. Titan is een bijzondere maan in ons sterrenstelsel. Het is de enige plek waar naast de Aarde ook oceanen, meren, rivieren en duinen voorkomen. Door de dikke atmosferische laag regent en waait het er ook. Dit alles maakt de kans op buitenaards leven hier het grootst. Om meer te leren over deze maan is NASA bezig met een bijzondere dronemissie naar deze plek.

Het verzamelen van hersenen klinkt als een hobby van iemand met een psychische aandoening. Maar Franz Joseph Gall verzamelde geen hersenen omdat hij alles niet op een rijtje had. Hij verzamelde hersenen om deze te onderzoeken en stond daarmee aan de basis van de frenologie. In deze aflevering van Lezen in het Donker spreekt presentator Steven Smit met schrijver Theo Mulder over het beroep en het leven van de verzamelaar. Theo is schrijver van het boek: De hersenverzamelaar.

Hij maakt veel lawaai, is traag en sommige mensen krijgen het er erg benauwd van van: de MRI-scanner. Gelukkig hebben Leidse onderzoekers uitgevonden dat een MRI-scan véél sneller kan. Samen met fabrikant Philips deden ze mee aan een internationale wedstrijd en... ze wonnen! Marc-Robin Visscher ging naar het Leids Universitair Medisch Centrum en trof daar één van de winnaars: dat is MRI-fysicus Thijs van Osch.

'Alsof je voor het eerst een thermometer in de zon steekt'

donderdag 5 december 2019, 17:43 uur

Nog nooit kwam er een ruimtevoertuig zo dicht bij de zon als de Parker Solar Probe van NASA. Deze ruimtesonde heeft zo voor het eerst in detail kunnen meten wat er rond de zon gebeurt. En hoe de zonnewind daar ontstaat en de deeltjes bewegen, dat gaat anders dan gedacht. De eerste bevindingen zijn nu in het vakblad Nature gepubliceerd. Sterrenkundige Rob Rutten vindt de eerste resultaten verrassend, maar volgens hem moet het interessantste nog komen...

"Musea hebben van oudsher hele witte verhalen verteld"

donderdag 5 december 2019, 16:00 uur

Welke verhalen vertellen wij in Nederland over onszelf? En welke verhalen besluiten wij juist niet door te geven? Zijn het vooral de witte verhalen, of durven we te erkennen dat bij de Nederlandse geschiedenis ook zwarte helden horen.

Te gast is onderzoeker en curator Valika Smeulders. Vorige maand won zij de Black Achievement Award in de categorie onderwijs en wetenschap. Zij onderzoekt hoe geschiedenis en erfgoed uit Aruba, Bonaire en Curaçao hier in Nederland een plek krijgt in musea. Ook werkt ze momenteel aan een grote tentoonstelling in het Rijksmuseum over het slavernijverleden.

'Hitterecord' Deelen nog steeds een mysterie

woensdag 4 december 2019, 17:37 uur

Het mysterie rond het opmerkelijkste 'hitterecord' van deze zomer is nog steeds niet opgelost. U weet het misschien nog wel: op 24 juli sneuvelde het 75-jaar oude hitterecord toen het in Eindhoven 39,3 graden werd.

Een dag later werd dat record alweer verbroken toen de thermometer in Gilze-Rijen 40,7 graden liet zien. En het leek er even op dat de temperatuur nóg verder steeg, tot 42,9 graden. Maar dat bleek niet te kloppen.

Het KNMI schrapte de meting in Deelen, maar een verklaring voor die foutieve meting heeft het instituut niet gevonden. Wij praten erover met weerman Marco Verhoef.

Vogels zingen steeds hoger door herrie in de stad

woensdag 4 december 2019, 17:00 uur

Je denkt misschien dat ieder dier al eeuwen hetzelfde geluid maakt, maar niets is minder waar. Door het lawaai dat wij als mensen maken, gaan vogels anders zingen. Wat dacht je van een merel die een golfkarretje of een autoalarm imiteert? En die menselijke herrie dringt zelfs tot de grootste diepten van de zee door.

Friend of the show en bioloog Auke-Florian Hiemstra en gedragsbioloog Hans Slabbekoorn vertellen over deze veranderingen. Is het erg dat vogels anders gaan zingen of zitten er misschien ook voordelen aan een groter zangrepertoire?

Terug naar het 'terracottaleger' op de zeebodem

dinsdag 3 december 2019, 17:45 uur

Een soort terracottaleger op de bodem van een zinkgat in de zeebodem... Dat ontdekten Nederlandse wetenschappers anderhalf jaar geleden tijdens een expeditie op de Sababank, in het Caribisch gebied.

De vondst roept allerlei vragen op. Waar komen die pilaren op de zeebodem bijvoorbeeld vandaan? En zitten er nieuw soorten in de zinkgaten?

Om deze en andere vragen te beantwoorden, gaan de onderzoekers de komende weken terug naar de Sababank. Wij praten erover met Fleur van Duyl. Zij is zeebioloog bij Nederlands insituut voor onderzoek der zee en leidt de expeditie.

Nog maar drie weken en dan wordt het Klimaatakkoord van Parijs van kracht. Alleen, over heel wat zaken is nog geen overeenstemming. Wereldleiders zijn in Madrid bijeengekomen om alles toch voor het nieuwe jaar rond te krijgen. Correspondent Rop Zoutberg is op de top en peilt het gevoel van urgentie.

Verder vragen we Sebastian Oberthür waarom er de afgelopen kwart eeuw te weinig is gebeurd om de opwarming van de aarde te beperken. Oberthür is hoogleraar milieu en duurzaamheid aan de Vrije Universiteit Brussel en hij volgt de VN-klimaatconferenties als sinds de eerste bijeenkomst in Duitsland in maart 1995.

Koeien met minder klimaatimpact

dinsdag 3 december 2019, 15:40 uur

Om broeikasgassen in de lucht aan te pakken, is het slim om naar het voer van koeien te kijken. Door daar een experimenteel poeder aan toe te voegen, produceren de koeien minder van het krachtige broeikasgas methaan.

De Wageningen Universiteit zoekt op een testboerderij in Leeuwardenuit hoevéél minder methaan koeien uitademen als het poeder door hun voer zit. Verslaggever Martijn van der Zande kreeg een uitleg van veevoer-onderzoeker Jan Dijkstra.

Geld om Europese astronauten naar de maan te sturen

dinsdag 3 december 2019, 15:28 uur

Europese astronauten naar de maan, een zwaartekrachtgolfdetector in de ruimte en meer satellieten die de aarde in de gaten houden... Voor deze en andere projecten ontvangt de Europese ruimtevaartorganisatie ESA de komende vijf jaar 14,4 miljard euro van haar lidstaten. Volgens de ESA is dat de eerste belangrijke groei van het budget in 25 jaar.

Waarom investeert Europa juist nú fors in ruimtevaart? Daarover praten wij met Frans von der Dunk, hoogleraar ruimterecht aan de universiteit van Nebraska en consultant op het gebied van ruimterecht.

De Vlaamse luisteraar Rudi vraagt zich af waarom de massa van deeltjes niet evenredig toeneemt als ze worden versneld. Om die vraag te beantwoorden neemt je favoriete spacegeek Hens Zimmerman je deze week mee op een imaginair tripje naar de Large Hadron Collider: de wereldberoemde deeltjesversneller die je kent van het higgsdeeltje. Want wat gebeurt er nou eigenlijk in die mysterieuze ringvormige gebouwen?

Als ik op een onbewoond eiland de baas zou zijn van het journaal dan wordt het presentatieteam een meidengroep en eet iedereen kip, patat met appelmoes, of is dat te waanzinnig gedroomd?

Zomaar wat Kinderen voor Kinderen nummers verwerkt in één zin. Het overbekende televisieprogramma bestaat 40 jaar! Letterkundige Laurens Ham van de Universiteit Utrecht analyseert alle 522 liedjes van Kinderen voor Kinderen. Wat maken de nummers zo goed? En is Kinderen voor Kinderen nog steeds zo activistisch als in de jaren '80?

In 2021 hebben we een nieuw voedselkeuzelogo

vrijdag 29 november 2019, 09:38 uur

Een groene A is goed voor je en een rode E is slecht. Na jaren gesteggel is er nu een nieuw voedselkeuzelogo. Over anderhalf jaar moet er op elk product in de supermarkt een stikker zitten die aangeeft of het een gezonde keuze is.

Staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid prestenteerde het logo van de 'Nutri - Score' vanmiddag vol trots, maar eerder deze maand spraken we nog met wetenschappers die de staatssecretaris een brandbrief stuurden omdat het logo niet aansluit bij onze Schijf van Vijf.

Verslaggever Lars Geerts vroeg aan Paul Blokhuis waarom de Nutri-score toch de juiste keuze is en wij praten er over door mte Gerda Feunekes, voedselkundige en directeur van het Voedingscentrum.

Katten aan de lijn om vogels te beschermen

woensdag 27 november 2019, 17:14 uur

Katten mogen eigenlijk helemaal niet vrij buiten rondlopen, zeggen twee rechtswetenschappers van de Universiteit van Tilburg. Doordat katten en poezen jaarlijks tientallen miljoenen vogeltjes doden, zijn zij een gevaar voor de inheemse vogelpopulatie. Volgens Europese wetgeving moet die beschermd worden en dus zouden katten binnen moeten blijven. Een lastige kwestie, merkte verslaggever Martijn van der Zande.

Schaterlachen deed je in de 15de eeuw om nonnen die scheten lieten en een vrouw die haar man onder poept. De moppen van vroeger zijn mogelijk niet geschikt voor de gemiddelde verjaardag maar er zijn zeker overeenkomsten, zegt Neerlandicus Bas Jongenelen. 'Denk bijvoorbeeld aan Geer en Goor.'

Jongenelen promoveerde op zijn onderzoek naar 'Humor in 1561'. We gaan terug naar de late Middeleeuwen. Welke grappen deden het goed? En wie was de Arjan Lubach van 1561?

Het Nederlandse team dat meedoet met de Chinese ruimtemissie naar de achterkant van de maan heeft er even op moeten wachten, maar de antennes op de satelliet zijn uitgeschoven. Deze meterslange sprieten kunnen de wetenschappers nu gaan gebruiken om metingen te doen naar het ontstaan van het heelal. De antennes zijn ontworpen in Delft en daar keek verslaggever Martijn van der Zande naar een proefopstelling.

Het zijn de oudste nog levende dieren op aarde. Ze bestaan al zo'n 700 miljoen jaar en toch weten we er bar weinig over. Zonde! Want juist dit beest kan een oplossing bieden tegen kanker.

Om die oplossing voor doodsoorzaak nummer 1 te vinden moet we afdalen tot ver onder het wateroppervlak naar de grote dieptes van de oceanen… Duik je mee?

Wat moet je doen als je een wolf tegenkomt?

dinsdag 26 november 2019, 14:45 uur

Er is nu één nestje wolven op de Veluwe, maar het is mogelijk dat dit er meer worden. Het is nu najaar, de tijd van het jaar dat jonge wolven opzoek gaan naar een plek om een eigen familie te beginnen. De komst van de wolf leidde eerder tot veel discussie: de een vindt wolven bij onze natuur horen, de ander vreest het beest, boeren bijvoorbeeld denken vooral aan hun schapen. Maar wat weten we eigenlijk over wolven? Het nieuwe boek 'Wolf, de terugkeer van een jager' van gedragsbioloog Roelke Posthumus moet mensen beter over wolven informeren.

143 mysterieuze Nazcalijnen ontdekt in Peru

zaterdag 23 november 2019, 09:05 uur

Japanse wetenschappers hebben in Peru een groot aantal zogenaamde Nasca-lijnen ontdekt. Dat zijn gigantische tekeningen van meer dan tweeduizend jaar oud. Sommige lijnen zijn honderden meters lang. Dankzij satellietfoto's die bewerkt zijn in computers zien we vogels, vissen en ook mensachtige figuurtjes.Een reportage van Marc-Robin Visscher.

Hoe zwaarder een ster, hoe korter hij leeft: "Een beetje als bij mensen. Als ik mijzelf vol stop met roomsoezen en snackproducten sterf ik waarschijnlijk op jonge leeftijd aan hartfalen", aldus onze huiskosmonaut Hens Zimmerman. Een groot verschil tussen mens en ster is dat een stervende ster zijn leven kan eindigen met een indrukwekkende knal; en deze zogenaamde gammaflitsen zijn dan ook het onderwerp van de tachtigste column van Hens Zimmerman. Die flitsten komen dagelijks voor, dus dat klinkt misschien niet heel bijzonder ... Maar nu zijn er flitsen gemeten met hogere energie dan ooit gedacht!

Groot methaan-lek ontdekt vanuit de ruimte en aangepakt

vrijdag 22 november 2019, 18:45 uur

Nederlandse en Noord-Amerikaanse onderzoekers hebben voor het eerst vanuit de ruimte een groot lek ontdekt van het broeikasgas methaan. Het gaat om een lek bij een installatie van de olie- en gasindustrie in Turkmenistan in Centraal-Azië.

Nadat informatie over het lek werd gemeld aan het verantwoordelijke bedrijf, blijkt uit satellietbeelden dat het nu gedicht is. Het onderzoek is gepubliceerd in het vakblad Geophysical Research Letters.

Wij praten erover met Ilse Aben, onderzoeker bij SRON en bijzonder hoogleraar fysica en chemie van de aard-atmosfeer aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Zij is vanuit SRON vanaf het begin betrokken bij Tropomi.

Bevalling eerder inleiden kan levens redden

vrijdag 22 november 2019, 18:22 uur

Vanaf 41 weken zwangerschap moeten vrouwen automatisch het aanbod krijgen om de bevalling in te leiden. Langer wachten op een natuurlijke bevalling vergroot namelijk de kans op een dood kind, concluderen Zweedse wetenschappers.

Wij praten erover met Jan Nijhuis, emeritus hoogleraar gynaecologie aan het Maastricht UMC en de Nederlandse vertegenwoordiger van de werkgroep die de babysterfte in de EU onderzoekt.

Tentoonstelling: jij bent uniek, net als iedereen

vrijdag 22 november 2019, 18:06 uur

Iedereen lust iets anders, houdt van andere muziek, is roodharig of juist donkerblond. En toch lijken we ook ontzettend op elkaar en stammen we van elkaar af. In de nieuwe expositie Humania in het Nemo Science Museum in Amsterdam komt de wetenschap oog in oog met de bezoeker zelf. Enkele van de 40 installaties leveren direct bruikbare data voor wetenschappelijk onderzoek. Verslaggever Maino Remmers bezocht de tentoonstelling.

Boeren presenteren eigen stikstof-maatregelen

vrijdag 22 november 2019, 17:55 uur

Boeren en stikstof, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. En hoewel ze zelf vinden dat zij de stikstofcrisis niet veroorzaakt hebben, willen de boeren wel graag meedenken over de oplossing. In Den Haag presenteerden dertien boerenorganisaties hun actieplan Uit de gecreëerde stikstof-impasse.

Voorzitter van het Landbouw Collectief is Aalt Dijkhuizen en hij legt het plan uit aan verslaggever Martijn van der Zande. Lara Rense praat erover door met Wim de Vries, hoogleraar integrale stikstof-effect-analyse aan de Wageningen universiteit en ook geraadpleegd door de commissie Remkes.

Is het einde van de spelcomputer in zicht?

vrijdag 22 november 2019, 17:00 uur

"Vroeger had je Videoland, daar kon je video's huren. Tegenwoordig worden die video's gestreamd. De volgende stap is dat dit ook bij gaming gaat gebeuren."

Afgelopen dinsdag lanceerde Google zijn eigen gameplatform Stadia. Maar hoe werkt gamen via internet? Is gamen wel mogelijk met een trage internetverbinding? En wordt dit de vervanger van de Xbox, WII en Playstation? Techdeskundige Tjitze Zijlstra probeert antwoorden te geven op die vragen.

Nieuwe tentoonstelling Nemo

vrijdag 22 november 2019, 16:00 uur

"Je komt in een tunnel terecht waar allemaal vragen aan je gesteld worden."

Wie ben ik? Wat maakt mij bijzonder? Hoe ziet mijn toekomst eruit? Dat zijn de vragen die centraal staan in de nieuwe tentoonstelling 'Humania' die NEMO Amsterdam gisteren opende. Presentator Jacob de Vries belt met conservator Esther Hamstra over deze bijzondere tentoonstelling.

Er zijn steeds meer Europese Otters in ons land en de populatie spreidt zich ook steeds verder uit, dat blijkt uit onderzoek van de Wageningen Universiteit. En dat is bijzonder, want in 1988 waren ze uitgestorven in Nederland. Er zijn er nu ongeveer 360 weten we dankzij vrijwilligers die op zoek gaan naar sporen van die otters. Marc-Robin Visscher ging het ook proberen in de Nieuwkoopse Plassen met Hans Blom, vrijwilliger van de Zoogdiervereniging Nederland.

05:56
Er is nog maar weinig bekend over welke psychische hulpverlening kinderen met oorlogstrauma's het beste kan helpen. Het onderzoek van bijzonder hoogleraar psychosociale zorg Mark Jordans moet gaan uitwijzen wat werkt en wat niet. De bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam vertelt morgen in zijn oratie hoe hij dat gaat onderzoeken. De leerstoel die Jordans bekleedt wordt mogelijk gemaakt door War Child. Marc-Robin Visscher sprak alvast met hem èn met een ervaringsdeskundige die het zonder enige hulp heeft moeten doen...

Als je een reanimatiecursus hebt gedaan, moet je die kennis zo nu en dan opfrissen. Uit onderzoek van het Radboud Universitair Medisch Centrum blijkt dat zo'n cursus niet per se via een trainer hoeft, maar dat je de cursus ook met behulp van Virtual Reality kunt doen. Daarnaast kwam naar voren dat deze VR-cursus een prima opstap is als je nog nooit hebt leren reanimeren. 'Iets doen is beter dan niets doen'. Verslaggever Martijn van der Zande bekeek de cursus in het Radboud UMC in Nijmegen.
Benieuwd? Download de app LifeSaver VR gratis op je telefoon.

Stapje dichter bij de oorzaak van Multiple Sclerose (MS)

maandag 18 november 2019, 20:00 uur

Onderzoekers aan het Radboud Universitair Medisch Centrum zijn een stapje dichter bij de oorzaak van Multiple Sclerose. Alles wat er in onze hersenen gebeurt draait om goede communicatie tussen de miljarden neuronen waaruit die hersenen zijn opgebouwd. Bij mensen met de ziekte MS gaat er iets mis in de communicatie tussen deze neuronen. En onderzoekers hebben een belangrijke afwijking gevonden in de genen van MS-patienten die deze communicatie bemoeilijkt.

Geert Poelmans is hoofdonderzoeker van deze genetische MS studie aan het Radboud UMC.

Onderzoekers van het Radboud UMC hebben een bijzondere ontdekking gedaan. Met behulp van stamcellen hebben ze zenuwcellen kunnen maken. Deze hebben ze op een elektrode gelegd en zo hebben ze hersenactiviteit kunnen meten. Bij mensen met een bepaalde genetische afwijking hebben ze op die manier in beeld kunnen brengen wat er mis is. Hersencellen van mensen met een verstandelijke beperking of bepaalde ontwikkelingsstoornissen communiceren anders met elkaar dan de hersencellen van mensen zonder die afwijkingen. Verslaggever Martijn van der Zande keek met onderzoeker Nael Nadif Kasri Donders mee hoe dit precies werkt.

Dat we juist overdag 100 kilometer per uur moeten gaan rijden en 's nachts 130 blijven rijden, dat is onlogisch volgens meteoroloog Bert Heusinkveld van de Universiteit Wageningen. In een mail aan ons legt hij zijn verbazing uit: Juist 's nachts komt er namelijk per auto meer stikstof in de natuurgebieden terecht.

Dat Amerikanen dol zijn op mysteries is geen geheim. De CIA bewaart dan ook allerlei classified information in archieven: gevoelige informatie die niet bedoeld is voor simpele burgers. Dat deze geheimhoudingsgekte zelfs reikt tot in de ruimte vertelt onze favoriete spacegeek Hens Zimmerman in de column van deze week.

In de jaren '70 zat een stel stoute astronauten in het eerste Amerikaanse ruimtestation Skylab. Ze wisten dat het verboden was foto's te maken van het nog altijd mysterieuze Area 51, maar daar hadden ze geen boodschap aan. Er werden foto's gemaakt en zodra de CIA dat ontdekte verdwenen ze in een archief. Waarom is deze plek zo duister en ontoegankelijk?

"Mensen met misofonie hebben echt ontzettend veel last van geluid en worden daarbij ook woedend", zo omschrijft psycholoog Inge Jager de nog relatief onbekende stoornis. Mensen met misofonie reageren reflexmatig op bepaalde geluiden. Dat gaat een stuk verder dan jouw irritatie om een klussende buurman op zaterdagochtend. Misofonen hebben het gevoel dat ze ontploffen van binnen en alleen al het zien van bijvoorbeeld een mes in een restaurant kan al voor angstgevoelens zorgen.

Waar komt die afkeer voor piepende messen, smakkende collega's en krakende chips vandaan? En hoe maak je je leven draaglijk als alledaagse geluiden je tot het uiterste drijven?

De processorchips van Intel, die in praktisch elke moderne computer zitten, zijn nog steeds kwetsbaar. Al meer dan een jaar geleden gaven onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam het lek voor het eerst aan Intel door, maar de computergigant heeft het nu nóg niet opgelost. Dat is een risico, omdat hackers zo wachtwoorden en andere vertrouwelijke informatie kunnen onderscheppen.

Een van de betrokken onderzoekers computerbeveiliging aan de Vrije Universiteit Amsterdam is Sebastian Österlund.

Jonge koolmezen zijn niet massaal gestorven aan het gif dat wij gebruiken tegen rupsen in buxus-struiken. U weet het misschien nog wel, in het voorjaar startten wetenschappers een onderzoek omdat er opvallend veel jonge mezen dood gingen én omdat er steeds meer buxusmotrupsen zijn die we bestrijden. Inmiddels zijn de resultaten van het onderzoek bekend en wij spreken erover met Adriaan Guldemond, onderzoeker bij het Centrum voor Landbouw en Milieu in Culemborg dat het onderzoek uitvoerde.

UvA doet óók onderzoek naar het neerslaan van stikstof

woensdag 13 november 2019, 18:27 uur

Wetenschappers van de Universiteit van Amsterdam gaan in opdracht van het Mesdag-zuivelfonds onderzoek doen naar de stikstofverbindingen die neerslaan in de buurt van melkveehouderijen. Het Mesdagfonds is de belangenorganisatie van de melkveehouders en wij praten over het doel en de werkwijze van het onderzoek met Annemarie van Wezel, hoogleraar milieu-ecologie en directeur van het instituut voor biodiversiteit en ecosysteem-dynamica van de UvA.

Natura 2000-gebieden schrappen is bijna onmogelijk

woensdag 13 november 2019, 18:25 uur

Het kwam maar kort ter sprake vanmorgen, maar in het pakket van maatregelen dat het kabinet wil nemen om Nederland uit de stikstofcrisis te krijgen staat iets opmerkelijks. Het wil onderzoeken of de status van kleine en structureel zwakke Natura 2000-gebieden moet worden aangepast. Met andere woorden: het kabinet wil onderzoeken of het natuurgebieden kwijt kan.

Wij praten over de wenselijkheid van deze maatregel met ecoloog Liesbeth Bakker van het Nederlands instituut voor ecologie en over de haalbaarheid ervan met onze EU-correspondent Thomas Spekschoor.

Zweetafdruk van een vinger verraadt heroïnegebruik

woensdag 13 november 2019, 16:42 uur

En die vingerafdrukken van zweet die laten we overal achter... Britse onderzoekers van de Universiteit van Surrey is het gelukt om via de zweetafdruk van een vinger te bepalen of iemand heroïne ingenomen heeft, hoe goed de gebruiker zijn handen ook wast.

Eerder lukte dit dezelfde Britse onderzoekers ook met cocaïne, toen in samenwerking met Marcel de Puit, deskundige bij het Nederlands Forensisch Instituut.

De val van de Berlijnse Muur is deze week 30 jaar geleden, een perfect moment voor een lesje ruimtevaartgeschiedenis! Columnist Hens Zimmerman verdiept zich in de allereerste Duitse kosmonaut: de Oost-Duitse Sigmund Jähn. Hij verbleef twee jaar in het Russische Zvjozdny Gorodok, vertaald: het sterrenstadje. Al snel verschenen zoveel afbeeldingen van deze DDR-kosmonaut dat mensen begonnen te zeggen: hoeveel Jähn is het tot het postkantoor? Voor de socialistische naties voelde de lancering van Sigmund als een grote overwinning op de kapitalisten.

Technische snufjes volstaan niet tegen stroperij

vrijdag 8 november 2019, 17:23 uur

Een hoorn van een neushoorn, maar dan gemaakt van paardenhaar. Daarmee hopen Britse en Chinese wetenschappers de stroperij te verminderen. Mooi bedacht, maar erg realistisch is dat niet volgens Bram Buscher. Hij is hoogleraar ontwikkelingssociologie aan de Wageningen Universiteit en houdt zich onder meer bezig met het tegengaan van stroperij rond het Krugerpark in Zuid-Afrika.

Het is 6 november 1919, Hanso Idzerda maakte als eerste Nederlander een radio-uitzending vanuit zijn huis in Den Haag. Precies 100 jaar later daalt Focus af naar de depots van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, om de geschiedenis van een eeuw Nederlandse radio te proeven. Hoe zag de eerste radiostudio eruit? En hoe klonk het? Mediaspecialist en conservator Bas Agterberg vertelt het in onze locatie-uitzending vanuit Beeld en Geluid!

5 miljoen voor onderzoek naar verticale landbouw

donderdag 7 november 2019, 18:13 uur

Sla, bessen en basilicum in lagen boven elkaar, dat zien we straks mogelijk in leegstaande kantoorpanden in de stad. Grootschalig onderzoek naar 'verticale landbouw' is een van de vijf projecten die vandaag een zak geld ontving van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek.

Sander van Delden is plantenonderzoeker aan de universiteit van Wageningen en is één van de bedenkers van het verticale landbouw-project.

Topwetenschappers met nachtmerries, het wegknippen van ernstige genetische ziektes en een yoghurt-fabrikant die aan de basis stond van een wetenschappelijke revolutie. Ze komen allemaal voorbij in de film 'Human Nature': een film over crispr-cas. Crispr-cas is de technologie waarmee het kinderlijk eenvoudig is om DNA te veranderen. Vanavond is deze film voor het eerst in Nederland te zien op wetenschapsfilmfestival InScience. En Sam Riedijk heeft hem al bekeken. Zij is medisch psycholoog en universitair docent genetica en maatschappij aan het Erasmus Medisch Centrum. Vanuit haar expertise geeft ze haar kijk op de film.

Onderzoek: is ADHD te voorkomen?

woensdag 6 november 2019, 13:12 uur

Is het mogelijk om te voorspellen welke kinderen ADHD zullen ontwikkelen? En kan ADHD voorkómen worden bij kinderen die veel risico lopen? Wetenschappers van onder meer het Radboudumc en het UMCG hebben net gehoord dat ze subsidie krijgen om dat te onderzoeken. Wij praten erover met Nanda Rommelse, universitair hoofddocent psychiatrie bij het Radboudumc en klinisch neuropsycholoog in opleiding bij GGZ-instelling Karakter.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1