appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afspeellijst Je afspeellijst is leeg

De Kennis van Nu - Podcast

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en De Kennis van Nu.

Podcast afleveringen

Hoe het uit de hand liep in de Oostvaardersplassen

Download

Het natuurgebied de Oostvaardersplassen was de afgelopen maanden het toneel voor protest tegen het beleid van Staatsbosbeheer. En daarbij liepen de emoties hoog. De protesten houden aan en inmiddels zijn de toegangswegen tot het gebied met betonblokken afgesloten. Daarmee wil Staatsbosbeheer actievoerders tegenhouden die dit weekend dieren met paardentrailers uit het gebied willen ophalen.Sociale media spelen een belangrijke rol bij de protesten en wetenschappers van de Universiteit Wageningen hebben de discussie daar geanalyseerd. Wij praten erover met Bas Breman, onderzoeker natuurbeelden en natuursentiment aan de Universiteit Wageningen.

Precies zien hoe een gezonde cel in een kankercel verandert

Download

of nóg beter begrijpen hoe chemische reacties verlopen om ze vervolgens efficiënter te maken. Het kan allemaal met zogeheten elektronenmicroscopen.De Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek NWO stelt nu 17 miljoen euro beschikbaar om die technologie in Nederland naar een hoger plan te tillen. Daarmee is het één van de tien projecten die vandaag een flinke zak geld krijgen binnen de 'Nationale roadmap voor grootschalige wetenschappelijke infrastructuur'. Wij praten erover met Ron Heeren, hoogleraar moleculaire beeldvorming aan de Universiteit Maastricht en een van de initiatiefnemers van het Nederlands netwerk voor elektronenmicroscopie.

Poeponderzoek moet de gezondheid van Afrikaanse kinderen verbeteren

Download

Kijkt u weleens achterom voordat u de wc doorspoelt? Onze poep kan ons veel vertellen over onze gezondheid. Daarom heeft de Maag-lever-darm-stichting de ‘Nationale Poepdag’ in het leven geroepen. En die is vandaag. Wij praten erover met Remco Kort, hoogleraar moleculaire microbiologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en Micropia en onderzoeker bij TNO. Hij doet namelijk poeponderzoek waarmee hij de gezondheid van kinderen in Afrika wil verbeteren.

Estland loopt voorop in gepersonaliseerde geneeskunde

Download

Estland heeft een biobank met genetische informatie van ruim 50.000 inwoners. De regering wil daar nu het dna van nog eens 100.000 Esten aan toevoegen. Daarmee belandt dik 11 procent van de bevolking in de database. Als burger krijg je daar gezondheidsadvies op maat voor terug, via een digitaal portaal. Wij praten erover met Martina Cornel, hoogleraar genetica en volksgezondheid aan het VUMC.

Wetenschappers komen samen om de grootste machine ooit te creëren

Download

In Zwitserland voeren wetenschappers momenteel experimenten uit met de beroemde LHC-deeltjes-versneller: een grote cirkelvormige machine onder de grond die deeltjes kleiner dan een atoom tegen elkaar laat botsen met bijna de snelheid van het licht. Uit die botsingen hopen de onderzoekers nieuwe deeltjes te ontdekken die de bouw van ons universum kunnen verklaren. Voorlopig zijn dat de allerkleinste deeltjes die we ooit hebben gevonden. Die LHC-deeltjesversneller is 27 kilometer lang en daarmee de grootste deeltjesversneller op aarde. Toch bestaan er wereldwijd vele wetenschappers die dit nog niet groot genoeg vinden. Volgens hen zou er een deeltjesversneller van wel liefst 100 kilometer moeten komen. Die zou de deeltjes nog 10 keer harder tegen elkaar kunnen laten botsen en waarschijnlijk nog meer onbekendere deeltjes kunnen detecteren.Om dit monsterproject te kunnen verwezenlijken start vandaag de Future Circular Conference in de Beurs van Berlage (Amsterdam), een jaarlijkse internationale conferentie met daarbij de crème de la crème van de deeltjesfysica. Verslaggever Jeroen de Jager was er bij en sprak met Stan Bentvelsen, de directeur van het Nikhef, het Nationaal instituut voor subatomaire fysica die de conferentie mee organiseert.

Onze Radio 1-plopkappen zitten vol bacteriën en schimmels

Download

Vandaag komt Nieuws en Co voor het laatst uit de oude Radio 1-studio’s. Een memorabele dag dus. Onze Lara en nieuwslezer Joeri Stubenitsky vroegen zich af of ze nog iets uit de oude studio wilden meenemen. Over één ding waren ze het snel eens: “Niet die smerige plopkappen!” Na verloop van tijd worden die schuimrubber kappen die om de microfoons zitten smoezelig. Maar hoe vies zijn ze echt? Wonen er veel bacteriën in? Houden schimmels zich er graag in op? En kun je er ziek van worden als je elke werkdag een paar uur lang in zo’n microfoon praat? Vorige week ontvreemden wij twee veelgebruikte plopkappen en stuurden die naar het laboratorium van Hans de Cock van de Universiteit Utrecht. Hij is moleculair microbioloog en heeft de plopkappen bemonsterd, verknipt en er kweekjes van gemaakt. Met verrassende resultaten.

Onze verre voorouders konden waarschijnlijk al rechtop lopen

Download

Van twee vroege familieleden van de mensachtigen (de Australopithecus en Ardipithecus ramidus) was het al bekend dat ze op twee benen konden lopen. Maar onder wetenschappers bestaat er veel discussie of ze dit wel zo efficiënt deden. Liepen ze echt met een rechte rug zoals de mens? Of deden ze het op een veel minder elegantere manier, zoals de bonobo, chimpansee, of gorilla? Onze naaste verwanten kunnen immers wel even op twee benen wandelen, maar ze gebruiken liever toch hun vier ledematen als ze op de grond zijn.Om deze vraag te beantwoorden vergeleek een nieuwe studie de bewegingen en anatomie van mensen met die van verschillende primaten. Het heupgewricht blijkt volgens de resultaten een cruciale rol te spelen. Hoe minder dit gewricht van nature in het lichaam doorgebogen is, hoe beter je er rechtop mee kunt wandelen (maar hoe minder goed je naar boven kunt klimmen en je dus minder aangepast bent aan het bomenleven). Toen de onderzoekers met deze kennis naar de anatomie van de uitgestorven mensachtigen keken, bleek dat deze laatste waarschijnlijk ook al erg efficiënt rechtop konden lopen, ondanks het feit dat ze nog lange vingers en lange tenen hadden. We praten met Belgisch functioneel morfoloog Peter Aerts (Universiteit Antwerpen). Hij was als enige Nederlandstalige bij dit bijna uitsluitend Amerikaanse onderzoek betrokken.

Kan de OPCW Rusland van het Britse zenuwgasschandaal vrijpleiten?

Download

Op verzoek van Rusland kwam de OPCW-raad vandaag in besloten zitting in Den Haag bijeen. Dat is één dag nadat een Brits militair onderzoekscentrum stelde dat het geen bewijs vond voor het idee dat het Novitsjok-zenuwgif (waarmee de Russische dubbelspion Skripal en zijn dochter vergiftigd werden) uit Rusland kwam. Dat is een conclusie die lijnrecht in lijkt te gaan tegen wat de Britse regering al weken beweert. Desondanks hebben vele Westerse landen door dezelfde bewering Russische diplomaten het land uitgezet. Wat moeten we verwachten van die zitting van het OPCW, de internationale organisatie die chemische wapens de wereld uit probeert te helpen? Wat hoopt Rusland er mee te bereiken? En is het wetenschappelijk vast te stellen of het gebruikte zenuwgif wel uit Rusland komt? We vragen het aan Russisch correspondent David Jan Godfroid, en toxicoloog Jacob de Boer van de Vrije Universiteit Amsterdam.

Crowdfunding om verdronken vluchtelingen te identificeren

Download

In de Tunesische kustplaats Zarzis zijn de afgelopen jaren honderden dode vluchtelingen aangespoeld. Het merendeel wordt ongeïdentificeerd begraven in een massagraf. Amade M'Charek is hoogleraar antropologie aan de Universiteit van Amsterdam en start een crowdfundingsactie om identificatie van de grond te krijgen.

Vrolijke gele korstmossen op de bomen verklappen milieuproblemen

Download

Gele en paarse krokussen, een enkel groen knopje en mooi geel gekleurde boomstammen tijdens de paaswandeling: een fraai gezicht! Maar schijn bedriegt, want dat geel op die boomstammen komt van korstmossen die dol zijn op ammoniak. Kok van Herk brengt in opdracht van verschillende provincies alle soorten korstmossen in kaart op meetpunten in de natuur en langs verkeersknooppunten. Want die korstmossen blijken een ideale indicator voor de luchtkwaliteit. Van Herk constateert een zorgwekkende toename van gele korstmossen en dus een toename van ammoniak in het milieu. En dat komt niet alleen door intensieve veehouderij en het mestoverschot...

Wetenschappers hopen op méér sterrenstelsel zonder donkere materie

Download

Veel sterren zoeven véél sneller door het heelal dan je op basis van de natuurwetten mag verwachten. Waarom vliegen ze dan niet uit de bocht? Een gangbare verklaring is dat er donkere materie in het heelal zit: materie die we niet kunnen zien, maar die wél overal aan trekt.Deze week verscheen er opvallend onderzoek in vakblad Nature. Daarin beschrijven wetenschappers een sterrenstelsel zónder donkere materie. Wij praten erover met Patrick Decowski, programmaleider van de onderzoeksgroep donkere materie bij onderzoeksinstituut Nikhef en als hoogleraar verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.

De wetenschap achter Ready Player One

Download

Ready Player One, de nieuwste sci-fi-film van Amerikaans regisseur Steven Spielberg (E.T., Jurassic Park), toont een futuristische wereld waar de wereld in verval is geraakt. Ter ontsnapping daarvan vluchten de bewoners in een gigantisch grote Virtual Reality Game, genaamd The Oasis.We weten best dat de huidige VR-brillen je na een lange tijd vaak misselijk maken. Dat wordt veroorzaakt door een haast onmerkbare beeldvertraging door een te lage rekenkracht van de meeste apparaten/software. Maar in de film komen ook multi-player-werelden en coole VR-pakken voor. En die zijn er nu ook al. Dus welke problemen moet je allemaal nog verhelpen om zo'n grote VR-game als in de film te kunnen creëren? Net zoals bij Bladerunner 2049 gaan we hiervoor te rade bij wetenschapsjournalist George van Hal. Van Hal is wetenschapsjournalist bij het blad New Scientist en auteur van het boek Robots, aliens en popcorn, waarin hij kijkt hoe wetenschap en science-fiction elkaar beïnvloeden.

Chinees ruimtestation zal ongecontroleerd op aarde neerstorten

Download

Het klinkt als een 1-april grap, maar dat is het niet. Al ruim twee jaar hebben de Chinese ruimte-autoriteiten de controle verloren over hun ruimtestation Tiangong-1. Het ruimtestation zet sinds deze gebeurtenis langzaam koers naar de aarde. Vanaf vrijdag wordt de kans met de dag groter dat de brokstukken van het ruimtestation daadwerkelijk op aarde zullen neerstorten. En het gebied waar de brokstukken terecht kunnen komen is bijzonder groot.Hoe uitzonderlijk is dit en kunnen we nog met beide oren slapen? We vragen het aan Stijn Lemmens, space-debris-analist aan het Space Debris Office van de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA. Dit bureau (gelegen in het Duitse Darmstadt) monitort voortdurend naar het ruimtepuin dat om de aarde zweeft en licht de Europese lidstaten (waaronder Nederland) onder meer in over mogelijke veiligheidsrisico's. Het wetenschappelijke tv-programma Focus maakte vorige week nog een aflevering over ruimteschroot en de ESA. Meer info over de crash van Tiangong vind je op dit blogstuk van de ruimtevaartorganisatie.

We kunnen véél meer voedsel produceren als we geen dieren meer eten

Download

In 2050 zijn we met 9,8 miljard mensen op deze aarde, bijna 30 procent meer dan nu. Dan willen we natuurlijk allemaal te eten hebben en dat wordt een flinke uitdaging. Nieuw onderzoek laat zien dat we véél meer mensen kunnen voeden als we vlees, zuivel en eieren vervangen door plantaardige alternatieven.Wij praten erover met Ingrid Odegard. Zij is senior-onderzoeker bij CE Delft: onderzoeks- en adviesbureau op het gebied van duurzaamheid. Én ze is junior raadslid bij de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur.

Wat moeten nu echt van Hawkings laatste 'legendarische' paper denken?

Download

De Britse krant The Sunday Times bracht afgelopen week een heuse mediahype op gang rond Stephen Hawking. De wereldberoemde, pas overleden, kosmoloog zou volgens de krant op zijn sterfbed nog een paper geschreven hebben over het bestaan van meerdere universums (oftewel een multiversum). Het zou volgens dezelfde krant wel eens zijn allerbelangrijkste nalatenschap kunnen zijn. Andere media namen het bericht gretig over. Daarbovenop citeerden ze Thomas Hertog, de co-auteur van deze studie, foutief. Hertog bedoelde niet dat Hawking met deze paper nog een Nobelprijs had kunnen winnen, wel dat Hawking in zijn leven al lang een Nobelprijs had moeten krijgen voor wat hij al had gerealiseerd.De paper zelf wordt momenteel door een wetenschappelijk tijdschrift onder de loep genomen. Maar wij hoeven niet te wachten om de echte impact van de paper en het bestaan van een multiversum te bespreken. Je kunt de paper immers gewoon al op het internet vinden. Onze gast is theoretisch fysicus Stefan Vandoren (Universiteit Utrecht).

Dode zones in de zee beter begrijpen en herstellen

Download

Rottende algen, zuurstofgebrek en geen vis te bekennen. Wereldwijd zijn er honderden zogeheten 'dode zones' in meren, zeeën en oceanen waar geen beest meer leeft. Nieuw onderzoek in vakblad Science biedt meer inzicht in het probleem én handvatten voor oplossingen. Wij praten erover met Caroline Slomp, hoogleraar mariene biochemie aan de Universiteit Utrecht.

Bouwen met de natuur op Wereldwaterdag

Download

Het is Wereldwaterdag vandaag. Reden om in te zoomen op een aantal unieke projecten in Nederland. Overheden, universiteiten en bedrijven ontwikkelen samen nieuwe technieken om Nederland veiliger te maken. Bij Delfzijl wordt onderzocht hoe je van bagger uit de Eemshaven klei kunt maken om een dijk even verderop te verstevigen. Verslaggever Ewout de Bruijn ging kijken met projectleider Marcel van den Heuvel.

Plasticsoep in Stille Oceaan veel groter dan gedacht

Download

We kennen allemaal de beelden van schildpadden met visnetten op hun hals en vogels met een maag vol plastic. Nu blijkt dat er nóg meer plastic in de oceanen drijft dan we dachten. The Ocean Cleanup komt met een nieuwe schatting van de hoeveelheid plastic in de 'Great Pacific Garbage Patch' in de Stille Oceaan tussen Hawaï en Californië. Zij stellen dat daar víer keer zoveel plastic drijft als de hoogste schattingen tot nu toe: zo'n tachtig-duizend ton. Wij praten er over met Joost Dubois, hoofd communicatie van The Ocean Cleanup en met Tinka Murk, hoogleraar mariene dierecologie aan de Wageningen Universiteit.

Een 300 jaar oud mysterie ontrafeld

Download

Een 300 jaar oud mysterie is ontrafeld... eindelijk weten we meer over de microscopen van Anthony Van Leeuwehoek. In zijn tijd waren die microscopen superieur - en hij ontdekte er de micro-biologische wereld mee! Om erachter te komen hoe de apparaten elkaar zitten, moeten we naar de kernreactor in Delft. Marc-Robin Visscher maakte deze bijdrage over de microscopen van Anthony Van Leeuwenhoek. Ze zijn te bewonderen in Rijksmuseum Boerhaave in Leiden.

Onderzoek: Mogen etnische minderheden voor zichzelf politiek opkomen?

Download

Als je van een echte democratie wilt spreken is het noodzakelijk dat ook etnische minderheden in het politieke proces betrokken worden. Maar dankzij zijn promotieonderzoek vond sociaal wetenschapper Paul Hindriks (Universiteit Utrecht) dat misschien toch niet iedereen daar even blij mee is. Door het indirect te vragen vond Hindriks dat Nederlandse proefpersonen etnische minderheden en politieke participatie in het algemeen als redelijk positief beoordeelden. Maar wanneer hij enkel polste naar de politieke participatie van etnische minderheden vond hij dat dit negatiever werd bevonden in vergelijking met het algemene plaatje. Het meest negatieve effect verkreeg Hindriks wanneer etnische minderheden voor hun eigen belangen wilden opkomen en niet voor de algemene zaak. We vragen aan Hindriks hoe hij zijn onderzoek heeft gevoerd en hoe we deze resultaten moeten interpreteren.

Waarom de wetenschap amper hoop biedt voor de Noordelijke Witte Neushoorn

Download

Vandaag werd bekend dat Sudan, het laatste mannetje van de Noordelijke Witte Neushoorn is overleden. Decennialang werd deze neushoorn(onder)soort door de mens bejaagd. Met de dood van Sudan zijn er nu nog twee vrouwtjes over: Sudan zijn dochter en kleindochter. Is het nu, met alle nieuwe wetenschappelijke technieken die voor handen zijn, echt over en uit voor het dier? Tenslotte bestaan er - naast die van Sudan - nog vier sperma-samples van andere overleden mannetjes in een genetische databank in Berlijn. Genetisch onderzoeker Jack Windig (verbonden aan het het Animal Breeding en Genomics Centrum van de Universiteit Wageningen) confronteert ons met een harde realiteit. Met de zeer kleine genetische diversiteit die nu nog bestaat is het bijna een hopeloze zaak.

Gezondheidsraad: "Neem ME/CVS-patiënten serieus"

Download

Na twee jaar beraden heeft de Gezondheidsraad een nieuw advies aan de Tweede Kamer gebracht over de aandoening ME/CVS. De centrale boodschap is dat artsen de klachten van patiënten serieus moet nemen en er dringend meer onderzoek moet komen naar de mysterieuze chronische ziekte. ME/CVS is een aandoening waarbij mensen zich (vaak gepaard met andere mogelijke klachten zoals spierpijn of geheugenproblemen) voortdurend uitgeput voelen bij de dagelijkse activiteiten die ze ondernemen. Het is een aandoening (vermoedelijk een verzameling van verschillende aandoeningen) waarvan de exacte oorzaken niet bekend zijn. Toch kunnen patiënten er werkonbekwaam van worden. In zware gevallen liggen ze zelfs dag en nacht op bed. Hoe moeten we het advies van de Gezondheidsraad interpreteren? Dat vragen we aan de voorzitter van de Gezondheidsraad, hoogleraar neurologie Pim van Gool. Volgens Van Gool is het te vroeg om te stellen dat ME/CVS een biomedische, hetzij psychologische, grondslag heeft. Maar is geen reden waarom verzekeringsartsen de ziekte-uitkering van patiënten mogen wegnemen wanneer die weigeren een cognitieve of bewegingstherapie te ondergaan.

Cellen kweken die insuline produceren

Download

Precies bijhouden wat je eet, nooit zomaar een hand snoep in je mond kunnen steken en altijd insuline bij je hebben... In Nederland hebben meer dan een miljoen mensen diabetes. Wetenschappers werken aan nieuwe behandelingen en inmiddels kunnen ze in het lab cellen kweken die insuline produceren. Op de lange termijn hopen ze daarmee patiënten te helpen. Wij praten erover met Eelco de Koning, groepsleider bij het Hubrecht instituut en hoogleraar diabetologie en arts in het Leids Universitair Medisch Centrum.

Kerngezonde koralen en 'terracottaleger' op de zeebodem

Download

Wereldwijd staan koraalriffen onder druk, maar vandaag is er goed nieuws uit de onderwaterwereld. Op de Sababank groeien namelijk kerngezonde en veerkrachtige koralen. Dat ontdekten wetenschappers van het Koninklijk Nederlands instituut voor onderzoek der zee en Wageningen Marine Research tijdens de oceaanexpeditie met onderzoeksschip de Pelagia. Als klap op de vuurpijl vonden ze bijzondere gaten in de zeebodem. Op de bodem daarvan groeien pilaren die doen denken aan een teracottaleger. Wij praten erover met Fleur van Duyl, expeditieleider en zeebioloog bij het Nederlands instituut voor onderzoek der zee.

Cathelijne maakt mini-niertjes

Download

In het Leids Universitair Medisch Centrum zijn ze bezig met het maken van mini-niertjes... Uiteindelijk is het de bedoeling een complete menselijke nier te kweken. Zo ver is het nog niet, maar er is wel een belangrijke stap gezet. Marc-Robin Visscher spreekt met onderzoeker Cathelijne van den Berg:

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1