appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afspeellijst Je afspeellijst is leeg
Meer NPO

Ze waren de lievelingen van de laatste Poolse koning, er werd om hen gevochten door Hitler en Göring en even leken ze in een grote brand verloren te zijn gegaan.

{audiofragment audio="346875" caption="Het Spoor Terug, de verdwenen Rembrandts" }

Tot ze in 1994 opeens weer opdoken: de twee schilderijen Meisje in een schilderijlijst en Geleerde aan zijn lessenaar van Rembrandt van Rijn. Tegenwoordig hangen ze in het Koninklijk Paleis in Warschau.

Voordat ze daar terechtkwamen werden ze geroofd door de nazi's en in een Oostenrijkse zoutmijn verstopt. Daarna lagen ze in een Zwitserse kluis opgeborgen. 

{uploadvideo video="r1video_5c8bc7a65b2d2" caption="De wonderbaarlijke Rembrandts" }

Laura Stek maakte samen met kunsthistorica Gerdien Verschoor voor OVT's Het Spoor Terug een radiodocumentaire over de wonderbaarlijke reis en de tijdelijke verdwijning van deze twee Rembrandts.

Ze trokken daarvoor naar het Koninklijk Paleis in Warschau om de schilderijen te zien. Daar spraken ze de conservatoren die de aankomst van de schilderijen in 1994 nog meegemaakt hebben. 

De twee Rembrandts. Links: Meisje in een schilderijlijst. Rechts: Geleerde aan zijn lessenaar. Via Wikimedia Commons.

Meer OVT?

OVT is een historisch radioprogramma met actueel nieuws over geschiedenis, columns en documentaires. OVT wordt wekelijks uitgezonden om zondagochtend van 10.00 tot 12.00 uur. Volg OVT op Facebook en Twitter.

OVT's radiodocumentaire Bloed & Bier in Rwanda is genomineerd voor De Tegel, de belangrijkste journalistieke prijs van Nederland. De documentaire over de rol van Heineken bij de genocide in Rwanda is genomineerd in de categorie onderzoek.

{uploadvideo video="r1video_5ac0a536d391b" }

Bloed & Bier in Rwanda is een documentaire van journalist Olivier van Beemen, schrijver van het boek Bier voor Afrika, en Laura Stek. Ook voor NRC en Follow The Money schreef Van Beemen over de misstanden van Heineken in Afrika, voor NRC deed hij dat samen met Femke van Zeijl.

De documentaire werd uitgezonden in OVT's Het Spoor Terug op zondag 1 april 2018. De uitreiking van De Tegel is op dinsdag 23 april.

{audiofragment audio="311323" caption="Het Spoor Terug, Bloed&bier in Rwanda" }

Meer OVT?

OVT is een historisch radioprogramma met actueel nieuws over de historie, columns en historische documentaires.OVT wordt wekelijks uitgezonden om zondagochtend van 10.00 tot 12.00 uur. Volg OVT op Facebook en Twitter.

Je woont al jaren naar alle tevredenheid in een verzorgingstehuis. Dan, in de laatste fase van je leven, hoor je dat je toch weer moet verhuizen. Weg van de huisgenoten met wie je al heel lang samenwoont. 

Zoiets overkwam de hoogbejaarde bewoners van De Drie Hoven, een Amsterdams verzorgingstehuis van nog geen vijftig jaar oud. Wat De Drie Hoven overkwam, overkomt talloze tehuizen. Voor 2020 moeten er maar liefst 800 hun deuren sluiten.

Filmmaakster Marijke Schonewille maakte de documentaire ‘Uitgewoond’ over het gesloten verzorgingstehuis. Samen met architect Herman Hertzberger en voormalig bewoonster Miep Loots is zij te gast bij OVT.

{audiofragment audio="346125" caption="Luister reportage: Uitgewoond" }

De beroemde Amsterdamse architect Herman Hertzberger blikt in de uitzending terug op het 'meest sociale ontwerp uit zijn carrière’. Zijn verpleeg- en verzorgingshuis De Drie Hoven uit 1974 was een revolutionair complex: het bood onderdak aan zowel zelfstandige als volledig hulpbehoevende ouderen.

Het ontwerp was gericht op het stimuleren van sociale cohesie. Er was een kapper, een biljartzaal, een bar en een grote binnenplaats om elkaar te ontmoeten. Hertzberger ziet de sloop van De Drie Hoven als ‘symbool van het instorten van onze verzorgingsstaat’. 

'Een gezellige boel'

Miep Loots keek eerst jarenlang uit op het complex, toen ze er nog tegenover woonde. Zelfs toen kwam ze er al eens langs, het was 'een gezellige boel'. Vooral de onderlinge sfeer was bijzonder. Afgelopen november is ze verhuisd naar een ander tehuis. Ze mist De Drie Hoven nog iedere dag.

De Drie Hoven - Marijke Schonewille

Marijke Schonewille maakte een online documentaireserie over De Drie Hoven. Daarin volgt ze het wel en wee van de bewoners die De Drie Hoven uit moeten. Uitgewoond is vanaf 11 maart te zien op de site van de VPRO en op Youtube. Meer informatie over De Drie Hoven en de oud-bewoners vind je hier

Meer OVT?

OVT is een historisch radioprogramma met actueel nieuws over geschiedenis, columns en documentaires. OVT wordt wekelijks uitgezonden om zondagochtend van 10.00 tot 12.00 uur. Volg OVT op Facebook en Twitter.

Afgelopen week werd bekend dat paus Franciscus de geheime Vaticaan-archieven over paus Pius XII gaat openen. Een bijzondere gebeurtenis. Want rond Pius XII woedt al jaren een discussie: was de paus nou fout of goed tijdens de oorlog?

{audiofragment audio="346132" caption="Archieven oorlogspaus open" }

Was hij een soort Schindler van het Vaticaan, of was hij, zoals hij ook genoemd wordt, de paus van Hitler? Bij OVT zat historicus Jan Bank aan tafel, schrijver van het boek God in de oorlog.

Jodenvervolging

Normaal gesproken worden archieven pas zeventig jaar na het einde van het pontificaat geopend. Paus Pius XII was paus van 1939 tot 1958, wat betekent dat het archief acht jaar te vroeg geopend zal worden. Dat is volgens Jan Bank typerend voor deze paus Franciscus. 

Paus Pius XII
(Bron: Beai Simplicissimi)

De grote vraag als de archieven opengaan wordt: heeft hij gezwegen omdat hij de Joden wilde redden, of niet? Pius XII heeft zich nooit publiekelijk uitgesproken tegen de Jodenvervolging. Het is bekend dat goede vrienden hem aanspoorden om bijvoorbeeld het Bloedbad van Babi Jar te veroordelen, maar ook dat heeft hij niet gedaan. Bank hoopt dat de dagboeken die in het archief liggen een licht gaan schijnen op zijn handelen in deze.

 

Meer OVT?

OVT is een historisch radioprogramma met actueel nieuws over geschiedenis, columns en documentaires. OVT wordt wekelijks uitgezonden om zondagochtend van 10.00 tot 12.00 uur. Volg OVT op Facebook en Twitter.

Het was een opgezette Afrikaan die op tournee ging om de beschaving kennis te laten maken met Donker Afrika. Frank Westerman schreef er het boek El Negro en ik over. Het boek verschijnt volgende week in een uitgebreide herziene editie. In OVT bespreekt hij zijn nieuwe ontdekkingen.

Het begon allemaal in 1829, toen twee Franse broers een man opgroeven in zuidelijk Afrika. Ze prepareerden zijn huid en schedel, zetten hem op en namen hem mee naar Parijs. In 1880 verhuisde El Negro naar Spanje, waar hij uiteindelijk opgezet en al in een museum belandde. 

Als negentienjarige student stond Frank Westerman in datzelfde museum oog in oog met de opgezette Afrikaan. Vanaf toen is hij hem blijven volgen. Voorafgaand aan de Olympische Spelen van Barcelona in 1992 raakte de opgezette Afrikaan in opspraak: Afrikanen namen aanstoot aan El Negro dreigden met een boycot van de Spelen.

Begraven in Botswana

In 2000 werd het lichaam daarom verplaatst naar El Negro's vermeende geboorteland: Botswana. Frank Westerman dook na de eerste uitgave van El Negro en ik opnieuw in de archieven en ontdekte dat de twee Franse broers nooit in Botswana zijn geweest, maar alleen in Zuid-Afrika. En dus ligt El Negro nu in het verkeerde land begraven, zo luidt Westermans conclusie. 

Westerman deed nog meer nieuwe ontdekkingen, die hoor je in OVT. 

Waar de Franse broers zich begaven.

Meer OVT?

OVT is een historisch radioprogramma met actueel nieuws over de historie, columns en historische documentaires.OVT wordt wekelijks uitgezonden om zondagochtend van 10.00 tot 12.00 uur. Volg OVT op Facebook en Twitter.

Precies veertig jaar geleden vertrokken onze jongens naar Libanon om daar als UNIFIL-soldaten de vrede te bewaken. Wat als een ‘makkie’ werd voorgesteld voor een vakantieleger, bleek een zeer zware opgave.

{audiofragment audio="345418" caption="Het Spoor Terug: Onze jongens in Libanon, deel 1" }

Michal Citroen maakte voor Het Spoor Terug 'Onze jongens in Libanon'. Daarvoor gebruikte ze ooggetuigenverslagen van Libanon-veteranen van twintig jaar geleden. Citroen kijkt met de kennis van latere vredesmissies (Srebrenica, Mali) terug naar de missie van toen.

Trauma

De VN Veiligheidsraad veroordeelde de inval van het Israëlische leger in 1978 in Libanon en startte de vredesmissie UNIFIL. Daarom zouden negenduizend blauwhelmen afreizen naar het precaire vredesgebied om daar de Dutch Approach te ontwikkelen. Deze missie verliep moeizaam en raakte grotendeels in de vergetelheid.

Veel veteranen raakten na de missie verwikkeld in een juridische strijd met het ministerie van Defensie. Bijna veertig jaar na dato eisen zij nog schadevergoedingen, omdat hun levens vanwege traumatische gebeurtenissen in Libanon nooit meer hetzelfde werden. 

{uploadvideo video="r1video_5c791438a63e6" }

Lees hier het VPRO Gidsartikel Machteloze Missie van Jurgen Tiekstra.

Meer OVT?

OVT is een historisch radioprogramma met actueel nieuws over de historie, columns en historische documentaires.OVT wordt wekelijks uitgezonden om zondagochtend van 10.00 tot 12.00 uur. Volg OVT op Facebook en Twitter.

"Ik was een heel jong journalistje toen ik bij de Roosevelts werd ontvangen, en daarna bij Truman, de Eisenhowers en ook de Kennedy's. De Kennedy's heb ik in hun eigen huis ontmoet."

{audiofragment audio="343943" caption="Het Spoor Terug: Mary Pos" }

Dat zegt Mary Pos in OVT's 'Het Spoor Terug'in het enige stemfragment dat van haar bewaard is gebleven. Ze maakte naam als journalist in de jaren dertig, toen dat nog niet vanzelfsprekend was voor vrouwen. Ze sprak met koningen en presidenten en was als eerste Nederlandse reisjournalist een rolmodel. Maar wel een dubieus rolmodel, blijkt uit OVT en een biografie die in de maak is.

Wie was Mary Pos?

Pos (1904 - 1987) groeide op in Purmerend en werd op haar twaalfde van school gehaald om thuis haar zieke moeder te helpen. In die tijd begon ze verhalen te schrijven. Later werd ze een vrijbuiter die de wereld over reisde.

Haar eerste stukken verschenen in 1929 in Algemeen Handelsblad. In 1934 ging ze naar Rome, gevolgd door Moskou (1936). Ze publiceerde vijfentwintig boeken en zo'n tweeduizend artikelen. Pos interviewde ook Musollini, die haar zelfs aanbood een gesprek met Hitler te arrangeren.

Lees hier het hele VPRO Gidsartikel over Mary Pos van Ilse van der Velden.

Fleur de Weerd

Meer OVT?

OVT is een historisch radioprogramma met actueel nieuws over de historie, columns en historische documentaires.OVT wordt wekelijks uitgezonden om zondagochtend van 10.00 tot 12.00 uur. Volg OVT op Facebook en Twitter.

Vorige pagina Back to top