appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharestar-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afspeellijst Je afspeellijst is leeg

De Ochtend

Het omstandereffect: wat zou u doen?

maandag 11 april 2016, 10:00 uur

Wanneer er voor je neus wat gebeurd - bijvoorbeeld een gevecht op straat of iemand wordt onwel - wat doe je dan? Ingrijpen of toekijken? Ruud Hortensius promoveert woensdag op het zogenoemde 'omstandereffect' en ontdekte dat helpen geen keuze is, maar een reflex.

Onderzoek naar het omstandereffect is niet nieuw. Al meer dan vijftig jaar doen sociaal psychologen onderzoek naar het hulpgedrag van mensen. Nieuw is dat Hortensius het fenomeen bekijkt vanuit de neurowetenschappelijke hoek. Hij ontdekte dat hulpgedrag meer een emotionele reflex is dan een besluit. Hortensius: ‘Het is geen beslissing, het is een reflex die voortkomt uit een veel ouder evolutionair systeem.’

Voorspellen
Verder toonde Hortensius aan dat je het hulpgedrag van mensen kunt voorspellen. Door middel van een computertaak die mensen maakte voorafgaand aan een in scene gezette noodsituatie, kon Hortensius zien of mensen wel of niet geneigd waren tot ingrijpen. ‘Mensen met een egocentrische reflex op noodsituaties zijn vatbaarder zijn voor het omstandereffect, dus minder geneigd om te helpen.’ Bovendien kwam hij tot de conclusie dat mensen veel eerder geneigd zijn tot hulp aan mensen uit hun eigen groep, dan aan vreemden.

Aanleren
Daarnaast heeft ook de grootte van de groep omstanders effect op of men bereid is tot hulp. Hortensius: ‘Hoe meer mensen er bij staan, hoe minder mensen geneigd zijn te helpen.’

Voor mensen die aan de grond genageld staan bij noodsituaties en wel graag wilde ingrijpen is er nog hoop. ‘Hulpgedag is aan te leren.’ Naast nieuwe inzichten in hulpgedrag en het omstandereffect, kan deze kennis in de toekomst ingezet worden bij het trainen van bijvoorbeeld hulpverleners en politieagenten.

Luister hier het hele interview met Ruud Hortensius terug: 

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1